Văn hóa truyền thống từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong các dòng sản phẩm nghệ thuật thủ công. Tranh ghép vải Vạn Phúc - Hà Đông cũng là một trong số đó, nó vừa mang giá trị lịch sử cao, vừa chứa nhiều câu chuyện nhân văn phía sau những mảnh vải vụn.
Mảnh vải vụn dệt nên “bức tranh muôn màu”
Một bức tranh vụn hoàn chỉnh cần phải trải qua nhiều công đoạn: từ khâu chọn lọc, cắt ghép đến là ủi, yêu cầu người thợ cần có sự cẩn thận và tập trung cao độ. Điều đặc biệt làm nên tên tuổi của dòng tranh ghép vải Hà Đông có lẽ là nguồn nguyên liệu để tạo nên thành phẩm và giá trị cộng đồng mà mỗi sản phẩm mang lại.
Tại đây, vải vụn từ các xưởng dệt được vận chuyển đến Hợp tác xã Vụn Art cho mục đích tái sử dụng. Sau quá trình gia công, từng miếng vải nhỏ được cắt ghép và trở thành những sản phẩm đẹp mắt, tinh xảo. Một số mặt hàng được ưa chuộng như tranh, vải, áo, túi… ngày càng đa dạng về màu sắc và kích thước để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Đáng ghi nhận, dòng tranh đặc biệt này còn được đánh giá cao trong các triển lãm như Triển lãm Hành động vì Cộng đồng - Human Art Prize, Triển lãm Doanh nghiệp xanh của cựu sinh RMIT…
Giá trị nhân văn trong từng họa tiết
Tranh ghép vải đã mở ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động, đặc biệt là những người lao động thuộc nhóm yếu thế. Tại đây, họ được dạy nghề miễn phí, được gặp gỡ những mảnh đời đồng cảnh ngộ, và đặc biệt hơn là biết cách tạo ra giá trị cho cộng đồng. Mỗi tác phẩm của họ đều đáng quý và đáng trân trọng, bởi đó là thành quả sau quá trình nỗ lực lâu dài để vượt lên trên số phận.
Chị Nguyễn Thị Thùy Linh - một nhân viên tại xưởng sản xuất cho biết: “Giúp các bạn học nghề là thật, nhưng làm được thành phẩm hay không thì phần lớn phải dựa vào sự nỗ lực của bản thân chính các bạn ấy”. Có thể thấy, những người lao động khuyết tật tại đây đã phải bỏ ra nhiều công sức cùng tâm huyết để có thể thay đổi và phát triển từng ngày.
Sự cố gắng nào rồi cũng thu về được trái ngọt. Sau khoảng thời gian dài hoạt động, tranh của Vụn đã ngày càng được nhiều người quan tâm qua các phương tiện truyền thông đại chúng như báo đài, trang tin, hội chợ... Tại Triển lãm Rồng năm 2023, Vụn Art đã có cơ hội kết hợp cùng Bảo tàng Hà Nội để trưng bày các sản phẩm tranh ghép vải. Dòng tranh đặc biệt này còn được xuất hiện tại nhiều địa điểm nổi tiếng như: Đường hoa Home Hanoi Xuan, thành phố sáng tạo Mailand Hanoi City (huyện Hoài Đức)... Ngoài ra, không chỉ sản xuất trong nước, hợp tác xã đã xuất khẩu một số sản phẩm sang các thị trường Anh, Mỹ, Nhật Bản và nhận được phản hồi tích cực.
Làm sống dậy những nét đẹp truyền thống
Với mong muốn không chỉ tạo được công ăn việc làm cho người khuyết tật, tranh ghép vải còn góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam. Thông qua việc kết hợp với các họa sĩ, những người thợ đã thành công đưa họa tiết tranh dân gian Đông Hồ, Phố cổ... lên trên mặt vải mà không mất đi nét đẹp vốn có của bức tranh.
Đây được coi là bước tiến mới, là sự sáng tạo mang tính đột phá trong việc gìn giữ và phát huy nét đẹp truyền thống. Có thể khẳng định rằng, dòng tranh ghép vải của Vụn Art đang và sẽ tiếp tục phát huy sứ mệnh của mình để gìn giữ, quảng bá giá trị truyền thống lâu đời mang đậm bản sắc làng lụa Vạn Phúc.
Bởi lẽ mang trong mình sứ mệnh và những giá trị cao cả, dòng tranh ghép vải Hà Đông ngày càng khẳng định được vị thế của mình, không chỉ ở mặt các sản phẩm thủ công mà còn là sự ghi nhận của tất cả du khách đến với Vạn Phúc. Tranh vụn thực sự là điểm sáng, là dấu ấn quan trọng của du khách khi nhớ về truyền thống Việt Nam.
