Mai Hoa viết tự nhiên, chẳng cần tiết chế cảm xúc. Thế nhưng, trong “Bước huyền đêm” không thiếu những thi ảnh lạ, “thao thức bên trời’, “dải thu phai”, “nhớ thương mọc đầy nấm dại”, “xao xác cả vai đêm”… Thơ lục bát của Mai Hoa trong “Bước huyền đêm”, có nhiều tìm kiếm, có những câu thơ nhiều… chất thơ
Năm 2020 được coi là “năm thơ” của nữ sỹ Hoa Mai. Chị xuất hiện cùng bạn đọc với hai tác phẩm “Bước huyền đêm” và “Người đàn bà cưới nỗi buồn”. Còn lại, là truyện ngắn, tùy bút…”Bước huyền đêm” gồm 56 bài thơ, “Người đàn bà cưới nỗi buồn” gồm 46 bài thơ. Chẵn 100 cho hai tập.
Cả hai tập thơ, gọi chính xác là thơ tình. Yêu từ đầu đến cuối.
Nhà thơ Hoa Mai và tác phẩm “Người đàn bà cưới nỗi buồn”
Cả hai tập thơ đều được nhà thơ Trần Mai Hường “chăm chút”, từ biên tập, tổ chức xuất bản đến viết Tựa. Xem tít Tựa đã muốn đọc ngay, với “Người đàn bà cưới nỗi buồn” là “Hoa Mai người dệt thơm thân phận bằng trăm sợi buồn”; với “Bước huyền đêm” là “Tháng năm dài bước lửa”.
Tôi thường ít đọc Tựa, bởi không muốn bị “ám thị” bởi người giới thiệu sách. Cũng xin thành thật nói rằng, tôi thích đọc thơ các tác giả nữ. Lý do đơn giản là phụ nữ thường tinh tế. Hơn nữa, do cái gọi là “thuần phong mỹ tục” của Việt Nam nên phụ nữ thường thụ động, chịu nhiều ẩn ức; khao khao về tình yêu (ngay cả ham muốn về sex, vốn là cốt lõi của tình yêu) cũng không dám chủ động. Tất cả, họ dồn vào thi phẩm.
Đọc thơ nữ, cũng là gián tiếp để hiểu hơn “nửa thế giới” đàn ông, những người thường thiên về sức mạnh chinh phục nhưng đuểnh đoảng nhất về cảm xúc. Vì thế đời sống người phụ nữ mới có những giọt “nước mắt đêm”, đầy hương vị đàn bà.
Người đàn bà trong “Bước huyền đêm” được Hoa Mai vẽ chân dung, cũng là người, khát khao tình yêu, thiệt thòi: “Ái ân góa bụa từ lâu”, nên ao ước được yêu, dâng hiến phồn thực “Ước gì đêm ước mộng say / Mơ kia nối giấc mơ này cùng hoang / Ước gì xanh lối địa đàng / Có người tri kỷ vẫn đang đợi mình” (Chiều nghiêng).
“Bước huyền đêm” là tên một bài, nhưng cũng là tên chung của cả tập. “Huyền đêm” chắc chắn là một đêm huyền diệu. Trong cái đêm ấy, “em” là nhân vật được tìm kiếm, được chờ đợi. Được nhớ đến “em” đã là huyền diệu, có người để nhớ “ta” đã là người hạnh phúc.
…
Em đâu rồi lặng bước với huyền đêm
Tâm hồn ta đặt nơi miền xa ngái
Đêm thinh lặng để thấy miền trống trải
Cố nguyện cầu dạt hoang dại vào thơ
(Lặng bước huyền đêm)
“Bước huyền đêm” với tư cách là một tập thơ, thì tên các bài thơ đã gời gợi, ngời ngợi mùi thơm của cô đơn. “Phủ yêu ký ức”, “Phù sa đàn bà”, “Giọt lệ cho em”, “Bùa yêu”, “Để nắng sang sông”, “Lục bát mùa em”, “Giêng dậy thì”, “Giấc mơ ban chiều”…
“Phù sa đàn bà em được bồi đắp từ anh. Đêm trăng tinh khiết cỏ may dấu chúng mình găm ghớ. Ướt đầm đìa lá trăng, trăng cong mình đón gió. Anh cuống cuồng dỗ con sóng xõa ngang”…”Phù sa em đàn bà rong rêu giữa đại ngàn. Câu ca dao dặn nhau, ừ cởi áo. Phù sa em mắt chiều thả gió. Em hồi sinh từ anh, từ giọt phù sa em trẩy hội. Phù sa dậy thì em về lại thanh tân”, (Phù sa đàn bà).
Nhà thơ Hoa Mai (phải) tham gia chương trình của VOH Radio
Không có anh thì không có “phù sa”. Vẻ đẹp của phù sa phồn thực, non tươi, thanh tân, khát khao “trẩy hội”. Bài thơ văn xuôi đầy nhân vị yêu, ham muốn phồn sinh, khởi thủy. Chính vì thế, khát khao đàn bà trong nhân vật “em” nhiều khi lên tiếng, thách thức:
Anh có dám cạn ly này không
Dù mật đắng hay thơm nồng hương quế
Dù ướp bằng hương từ ly của huệ
Hay đẫm màu huyết lệ - có dám không?
(Rượu thanh tân).
Đến nước ấy mà “anh” vẫn không nhận ra, “em” luôn hoài nghi, mệt mỏi vì đợi chờ:
…
Em khô khát lụa mầm yêu bởi hạ
Dẫu phôi pha bóng rát ngực trần
Đẫ khản giọng đời ve sầu ngắn ngủi
Gót cô đơn đếm những bước phân vân
(Giọt buồn mảnh khảnh)
…
Thu đang chin sao long buồn như hạ
Đã nhớ thu trên mọi lối về
Ta xin gió cứ bay nhưng nhè nhẹ
Kẻo làm đau, lá giận sẽ rời cành
(Lời hứa sang ngang)
…
Ừ ta không kiêu hãnh
Chỉ lụy chính người thôi
Ai coi thường cũng kệ
Ta vẫn mãi bên người
(Mãn nguyện một đời oan)
Thế nhưng, vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam muôn đời là bản sắc. Dù mạnh mẽ, bình đẳng giới đến mấy, thì trong tình yêu, khi được yêu, họ luôn biết nũng nịu, hờn dỗi. Hơn ai hết, khi yêu, “em” luôn muốn “anh” đọc được tận cùng của cảm xúc, vốn không màu, huyền ảo. Ngôn ngữ của cảm xúc yêu, không dễ gì nhận biết.
…
Cầu vồng ai vẽ sau mưa
Cho tim khờ dại đong đưa ngập ngừng
Chập chờn thấy nhớ người dung
Gió đêm lại tưởng ai dừng thềm rêu
(Ướm hỏi)
Phải nói là “Bản đồ yêu” trong “Bước huyền đêm”, rậm rịt tâm trạng, đủ bốn mùa mưa nắng, xuân hạ thu đông; có hy vọng, hoài nghi; có hứng khởi và mệt mỏi; đủ cung trầm, cung bổng…Yêu là vậy, là “chết trong lòng một ít” (thơ Xuân Diệu), đến lở lói, bùng lên dữ dội. Và yêu, là khổ “Đóng đinh vào trái tim / Tháng năm dài bước lửa / Em vẫn còn em nguyên / Anh có còn xanh lá” (Như lá). “Kiếp này / Anh đã có đôi / Tào khang em đã…/ Lạc trôi vô thường / Anh nói thương / Em muốn thương / Thôi đành cứ để / Vấn vương / Đôi bờ”, (Em là vạc thôi). Chỉ thắc mắc, dằn vặt…đã khổ rồi. Nhưng đời ai chẳng muốn khổ vì yêu?
“Khi hoàng hôn làm em thức dậy / Bỗng thấy mình đã cháy trong thơ”, (thơ Hoa Mai)
Đọc “Bước huyền đêm”, ai cũng nhận ra thơ Hoa Mai là tiếng hót của từ quy tìm bạn, tiếng nói chân thành của những âm vực yêu thanh khiết. Chị cứ phơi lòng trên ký tự, không điệu đà, uốn éo. Hoa Mai viết tự nhiên, chẳng cần tiết chế cảm xúc. Thế nhưng, trong “Bước huyền đêm” không thiếu những thi ảnh lạ, “thao thức bên trời’, “dải thu phai”, “nhớ thương mọc đầy nấm dại”, “xao xác cả vai đêm”…Thơ lục bát của Mai Hoa trong “Bước huyền đêm”, có nhiều tìm kiếm, có những câu thơ nhiều…chất thơ.
…
Sấp mình
Mặc kệ mùa rơi
Câu kinh gõ mõ sắp phơi sương chùa
(Mùa rơi)
…
Con ngồi ru chút bồi hồi
Gió sông man mác bồi bời cỏ lau
Đã bao mùa lá thay màu
Giờ bên mộ mẹ trắng phau đời mình
(Lời ru bên mộ)
30/3/2022
NĐH
* Đọc “Bước huyền đêm”, NXB Hội Nhà văn, năm 2020 của nhà thơ Hoa Mai
