Họ Mai là một trong những dòng họ nội sinh của dân tộc Việt Nam, sớm gắn bó với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, có nhiều đóng góp trong quá trình hình thành và phát triển đất nước. Thời kỳ nào trong lịch sử dân tộc Việt Nam, dòng họ Mai cũng xuất hiện những danh nhân tiêu biểu, hết lòng cống hiến, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; được sử sách lưu danh, nhân dân mến mộ và tôn kính, như các danh nhân: Mai Thúc Loan, Mai Xuân Thưởng, Mai Anh Tuấn v.v...
Từ nhiều năm trước, Ban liên lạc họ Mai Việt Nam đã được thành lập và tiến hành nhiều hoạt động tích cực, hướng tới việc thành lập Hội đồng họ Mai Việt Nam để tập hợp các dòng tộc họ Mai trong cả nước thành một tổ chức thống nhất. Được sự giúp đỡ tích cực của Hội khoa học lịch sử Việt Nam, ngày 10-11-2021, tại thủ đô Hà Nội Ban liên lạc trên đây đã tổ chức Hội thảo toàn quốc Họ Mai Việt Nam lần thứ nhất, với sự tham gia của các nhà khoa học trong và ngoài họ, cùng một số nhà nghiên cứu của các chi họ Mai trong cả nước. Hội thảo vinh dự được đón nhận lẵng hoa và thư chúc mừng của đồng chí Vũ Oanh, nguyên ủy viên Bộ Chính trị. Bức thư có đoạn viết: “Dân tộc và tổ quốc Việt Nam chúng ta thật vô cùng tự hào trong suốt hàng ngàn năm lịch sử hào hùng đã sản sinh ra biết bao anh hùng dân tộc có tài năng, trí tuệ, có khí phách kiên cường, tinh thần yêu nước nồng nàn và chính họ đã góp phần có ý nghĩa quyết định vận mệnh của dân tọc và đất nước... Trong số đó không thể không nhắc đến những danh nhân, anh hùng hào kiệt của dòng họ Mai. Trải qua mấy ngàn năm lịch sử nhưng chúng ta nhận thấy nhân vật truyền thuyết Mai An Tiêm vẫn truyền tải giá trị to lớn đến ngày nay, đó là một thông điệp lịch sử về tinh thần tự lập, tụ cường, cần cù, sáng tạo, tình yêu quê hương đất nước...”
Sau thành công của Hội thảo trên đây, Ban liên lạc Họ Mai Việt Nam đã xin phép UBND Thành phố Hà Nội phối hợp với Hội khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức thành công Hội thảo khoa học quốc gia về Thám hoa Mai Anh Tuấn (1815-1851) là một danh nhân quê quán ở huyện Nga Sơn-Thanh Hóa, sinh quán ở thôn Hoàng Cầu thuộc kinh kỳ Thăng Long. Cụ tổ bốn đời của Thám hoa Mai Anh Tuấn là Tiến sĩ Mai Thế Chuẩn, cũng là một văn thần xuất thân khoa bảng mà trở thành võ tướng bảo vệ Tổ quốc. Mai Anh Tuấn đỗ Thám hoa năm Quý Mão 1843, được bổ làm quan trong triều đình nhà Nguyễn, trải qua các chức Hàn lân viện trước tác, Thị độc học sĩ, Án sát tỉnh Lạng Sơn... Dù ở cương vị nào, Ngài đều tỏ rõ đức tính khảng khái, thanh liêm, có khí tiết, giàu lòng nhân ái. Năm 1851, quân Thanh tràn sang cướp phá vùng Tiên Yên, tiến sâu vào tận Lạng Sơn. Lúc đó Thám hoa Mai Anh Tuấn đang giữ chức Án sát tỉnh Lạng Sơn đã cùng Chưởng vệ Nguyễn Đạc đem quân đuổi đánh và đã anh dũng hy sinh. Theo lệnh vua, hai tỉnh Lạng Sơn và Thanh Hoá lập đã đền thờ Ngài. Dân vùng Hoàng Cầu ở Thăng Long cũng xây miếu thờ ngay nơi có phần mộ của Ngài, được dân làng và con cháu hương khói từ hơn 150 năm nay. Tên tuổi của Ngài được khắc trên bia đặt tại Văn Miếu Quốc Tử Giám. Đền thờ Ngài ở xã Nga Thạch, huyện Nga Sơn – Thanh Hóa đã được xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia từ năm 1991. Thành phố Hà Nội đã đặt tên đường phố Mai Anh Tuấn ở phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa. Tại nhiều địa phương trong cả nước cũng có các trường học mang tên Ngài...
Đặc biệt, sau một thời gian tích cực chuẩn bị, ngày 9-4-2022, tại Thủ đô Hà Nội, Ban Liên lạc họ Mai Việt Nam đã long trọng tổ chức Đại hội Đại biểu họ Mai Việt Nam, lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2022 – 2027. Tham dự đại hội có gần 400 đại biểu chính thức, là những đại diện tiêu biểu cho các Ban Liên lạc họ Mai, các dòng họ Mai và các chi họ Mai tại các địa phương trong cả nước. Trong đó có nhiều đại biểu là những cán bộ đã và đang giữ những trọng trách trên nhiều lĩnh vực, như: ông Mai Ái Trực, nguyên Ủy viên TW Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; ông Mai Văn Năm, nguyên Ủy viên TW Đảng, nguyên Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Nguyên; ông Mai Văn Ninh, nguyên Ủy viên TW Đảng, nguyên Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo TW; Thượng tướng Mai Quang Phấn, nguyên Ủy viên TW Đảng, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam; ông Mai Liêm Trực, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Bưu chính Viễn thông; ông Mai Quốc Bình, nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ v.v... Đại hội đã nhất trí suy tôn nhân vật tiêu biểu Mai An Tiêm làm Thần Tổ của họ Mai Việt Nam. Từ lâu, đã một số ý kiến cho rằng: Nhân vật Mai An Tiêm chỉ là truyền thuyết. Thông qua các tư liệu hiện có thì chỉ khẳng định được về mặt nhân vật, còn về huyết thống thì chưa khẳng định được đó là tổ tiên họ Mai. Tuy nhiên, Nhà nước Việt Nam qua các triều đại, đặc biệt là từ khi Lê Thánh Tông chỉ dụ làm Ngọc phả đến nay thì vua Hùng chính thức là vị Tổ của nước nhà, ngày 10-3 âm lịch hằng năm trở thành Quốc Giỗ. Vì vậy, việc coi Mai An Tiêm là Thần Tổ của họ Mai cũng là điều phù hợp.
Thực hiện nghị quyết Đại hội Đại biểu họ Mai Việt Nam, lần thứ nhất, dưới sự điều hành phối hợp của Hội đồng họ Mai Việt Nam, thời gian qua các hoạt động kết nối hội tụ và lan tỏa trong cộng đồng họ Mai cả nước đã đạt được những kết quả quan trọng. Nổi bật là từ đầu năm 2024 đến nay, một số dòng tộc đã xây dựng và tổ chức khánh thành nhà thờ Họ, nhà thờ Tổ... Trong đó có một số cơ sở thờ tự các danh nhân họ Mai Việt Nam được Đảng và Nhà nước tôn vinh, như: Khu di tích đền thờ Mai Hắc Đế ở Nghệ An được công nhận là Khu di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đặc biệt; Nhà thờ họ Mai tại thôn Xuân Kiên, huyện Xuân Trường-Nam Định và nhà thờ họ Mai thôn Thọ Linh ở thị xã Ba Đồn-Quảng Bình được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Mới đây nhất, tỉnh Bình Định phối hợp với Hội khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức hội thảo về nhà yêu nước Mai Xuân Thưởng, khẳng định vai trò lãnh đạo của anh hùng Mai Xuân Thưởng đối với phong trào Cần vương chống thực dân Pháp xâm lược cuối thế kỉ XIX ở khu vực Nam Trung Bộ và sự hy sinh anh dũng của Ngài. Đây là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam nói chung, của con cháu họ Mai nói riêng.
Việc kết nối và xây dựng tổ chức dòng họ tiếp tục được Hội đồng họ Mai Việt Nam và các tổ chức Hội đồng họ Mai các địa phương quan tâm. Nổi bật là ngày 1-6-2024, tại TP Hải Phòng, Đại hội đại biểu doanh nhân họ Mai Việt Nam lần thứ nhất đã được tổ chức và thành công tốt đẹp. Đại hội là dịp để biểu dương những nỗ lực vượt khó của đội ngũ doanh nhân họ Mai Việt Nam đóng góp vào sự nghiệp xây dựng quê hương, đất nước, là dịp để anh chị em doanh nhân gặp gỡ, chia sẻ, hợp tác cùng phát triển, đồng thời phát huy tinh thần khởi nghiệp, vượt khó, tin vào chính bản thân mình của thần tổ Mai An Tiêm để vượt qua mọi khó khăn, thử thách, gặt hái nhiều thành công mới trong sự nghiệp kinh doanh cao cả của mình. Đại hội đã tôn vinh nhiều doanh nhân họ Mai Việt nam tiêu biểu, như: TS Mai Hữu Tín ở Bình Dương là người thành lập Tập đoàn U&I đầu tư đa lĩnh vực. Ông nguyên là Đại biểu Quốc hội 2 khóa, nguyên chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam; hiện nay là Chủ tịch Liên đoàn Vovinam Thế giới, Chủ tịch Liên đoàn Vovinam Việt Nam, Chủ tịch Tổ chức Chủ tịch Trẻ Thế giới (YPO Gold) tại Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Quốc tế của Đại học Quản lý Singapore (SMU), Phó trưởng Ban nghiên cứu phát triển tư nhân thuộc Hội đồng cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ. Nữ TS Mai Kiều Liên - Chủ tịch, Tổng giám đốc Tập đoàn Sữa Việt Nam (Vinamilk). Ông Mai Xuân Thông - Chủ tịch Tập đoàn Xây Dựng Miền Trung. Nghê sĩ Mai Thu Huyền, nhà sản xuất, đạo diễn, doanh nhân có nhiều giải thưởng, có nhiều đóng góp cho nghệ thuật... và nhiều các doanh nhân tiêu biểu khác trong đội ngũ doanh nhân họ Mai Việt Nam.
Đại hội Đại biểu Doanh nhân họ Mai Việt Nam lần thứ I nhiệm kỳ 2024-2029 là sự kiện “Kết nối - Hội tụ - Lan tỏa” hào khí doanh nhân họ Mai Việt Nam, hướng tới cùng nhau phát triển kinh tế, góp sức xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp... Tinh thần vượt khó vươn lên của Thần tổ Mai An Tiêm đang ngày càng được lan toả trong đội ngũ Doanh nhân họ Mai Việt Nam. Những năm gần đây, đội ngũ doanh nhân họ Mai Việt Nam có sự phát triển về nhiều mặt, hoạt động phong phú trong nhiều lĩnh vực kinh tế, đáp ứng yêu cầu phát triển doanh nghiệp trong thời kỳ mới. Đại hội đã xác định 5 mục tiêu lớn trong thời gian trước mắt, nhằm xây dựng Hội Doanh doanh nhân họ Mai Việt Nam trở thành một trong những lực lượng quan trọng của đội ngũ Doanh nhân Việt Nam, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế. Đồng thời xúc tiến thành lập giải thưởng Mai An Tiêm thường niên nhằm tôn vinh Doanh nhân họ Mai ưu tú có nhiều đóng góp, nhiều cống hiến với sự nghiệp phát triển kinh tế đất nước. Đại hội đã bầu 45 Doanh nhân vào BCH Hội Doanh nhân họ Mai Việt Nam nhiệm kỳ 2024-2029; ông Mai Xuân Thắng, Phó Chủ tịch Hội đồng Họ Mai Việt Nam, được bầu làm Chủ tịch Hội.
Truyền thống gia đình và dòng họ là bộ phận hết sức quan trọng trong nền văn hóa dân tộc; là nền tảng nguồn cội để xây dựng những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) và môi trường toàn cầu hóa, hơn lúc nào hết, mỗi người dân Việt Nam phải gìn giữ và phát huy truyền thống gia đình và dòng họ. Ý thức cội nguồn “chim có tổ, người có tông” là điểm nổi bật trong văn hóa dòng họ và cũng là điểm nhấn quan trọng trong nền văn hiến Việt Nam. Văn hóa dòng họ đã hun đúc nên tinh thần, khí phách, bản lĩnh con người trong dòng họ và văn hóa dòng họ đã thấm sâu vào các thế hệ hậu sinh, làm rạng danh cho cả dòng họ. Đây cũng chính là mạch nguồn để hình thành và phát triển nền văn hóa dân tộc. Vai trò của dòng họ hết sức quan trọng trong khơi dậy giá trị dân tộc và giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Đây là một nội dung trong đường lối xây dựng nền văn hóa Việt Nam được nhấn mạnh trong các văn kiện của Đảng, nhất là văn kiện Đại hội XIII của Đảng ta. Cùng với các dòng họ khác trong cộng đồng dân tộc Việt Nam, các thế hệ họ Mai Việt Nam ho đang nỗ lực thực hiện thành công sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; góp phần thực hiện khát vọng hùng cường của đất nước trong thời kỳ mới!.
Bản tin Họ Mai Việt Nam - HĐHMVN Hội Nghị Sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm 2024
