Mỗi khi mùa hè bắt đầu, không khí trở nên sôi động hơn, ánh nắng vàng rực rỡ lan tỏa khắp nơi, tạo nên một bức tranh tươi sáng và ấm áp của thành phố. Trong không gian đó, những chùm hoa sấu như được thấm nắng bình minh, tỏa sáng lung linh ẩn hiện sau vòm lá đã mang lại cảm giác thơ mộng, lãng mạn hơn bao giờ hết. Và không thể bỏ qua, những gốc cây sấu cổ thụ, với những chùm hoa đang nở, đóng vai trò không thể thiếu, tô điểm cho bức tranh tháng Năm của mùa hè rực rỡ này.
Như nhiều người khác, tôi cũng đã trở nên quen thuộc với hình ảnh những hàng cây sấu hiện diện trên các con phố, trong công viên, hay trong khuôn viên các khu đô thị. Mỗi khi tháng Năm về, tôi thường dành thời gian dạo bước ngắm nhìn những cây sấu đang nở hoa, ngửi hương thơm dịu dàng của chúng. Những bông hoa nhỏ xinh ẩn hiện giữa tán lá xanh mướt, chỉ khi ta chăm chú quan sát mới thấy được.
Hoa sấu, như hoa nhãn, hoa vải quê tôi, mang một hương thơm đặc biệt. Mỗi khi những chùm hoa trắng nhỏ xuất hiện, đó cũng là dấu hiệu cho biết rằng mùa hè đã đến gần. Tháng Năm, thời điểm hoa sấu thường nở, trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống hàng ngày, đó là một phần không thể tách rời trong dòng chảy văn hóa và phát triển của một thành phố lớn của khu vực miền Trung- Tây Nguyên.
Hoa sấu không kiêu sa như hoa hướng dương, không rực rỡ như hoa phượng đỏ, nhưng lại mang trong mình sự yên bình, tự do đặc biệt. Mỗi khi bước vào mùa hè, hương thơm của hoa sấu lại thoang thoảng trong không gian, nhẹ nhàng dìu dịu trong làn gió, làm cho trái tim ta trở nên bình yên và hạnh phúc hơn. Tháng Năm trở lại, những hàng cây sấu như một món quà tươi mới mỗi ngày, tôi không ngừng khám phá và thưởng ngoạn vẻ đẹp thiên nhiên tuyệt vời này.
Điều kỳ diệu là chỉ sau một vài cơn mưa đầu hạ, lá xanh non đã phủ kín cành cây và những chùm hoa sấu xanh xanh bắt đầu nảy nở. Mùa hè với những cảm xúc tươi mới đã trở lại, và tôi không ngừng đắm chìm trong khung cảnh tuyệt vời này, trân trọng mỗi khoảnh khắc bên những hàng cây sấu thân thương.
Đối với tôi, tháng Năm không chỉ đánh thức mùa hè bằng ánh nắng vàng rực rỡ mà còn là thời điểm để thấu hiểu sâu sắc hơn về vẻ đẹp của hoa sấu và sự hài hòa của thiên nhiên. Tôi mong mỏi rằng, trong những ngày hè này, tôi sẽ có cơ hội được cùng ai đó đặc biệt thưởng thức những khoảnh khắc đẹp đẽ này, và chia sẻ niềm vui và hạnh phúc trong lòng.
Tất nhiên, những kỷ niệm vui vẻ trong thời niên thiếu cũng là một phần không thể thiếu của cuộc sống. Trong những ngày hè, khi hoa sấu bắt đầu rụng, chúng tôi thường không ngần ngại tham gia vào những trò nô đùa dưới bóng mát của những cành cây sấu. Những chiếc lá và hoa sấu rụng xuống trở thành bất đắc dĩ trong trò chơi của chúng tôi, tạo ra những kỷ niệm đáng nhớ và tươi vui.
Nhớ lại những kỷ niệm ấy, tôi không thể không cảm thấy ấm áp trong lòng, và biết ơn về những khoảnh khắc tuyệt vời mà hoa sấu đã mang lại cho chúng tôi. Những trò nô đùa với hoa sấu rụng đã làm cho mỗi ngày hè trở nên đặc biệt và đáng nhớ hơn bao giờ hết. Những kỷ niệm về thời học trò với hoa sấu không chỉ là những trò nô đùa vui nhộn, mà còn là những khoảnh khắc đầy cảm xúc và ý nghĩa.
Chẳng biết từ khi nào, những hàng sấu già được trồng nhiều trên hè phố trong các khuôn viên vườn hoa, công viên... đã trở nên rất đỗi thân quen với hết thảy những con người. Khi đã vào hè tôi luôn đi dạo ngắm nhìn nhũng cây sấu đang ra hoa, hoa sấu lại mang một nét đặc biệt đó là hương thơm dịu dàng. Những chùm hoa nhỏ li ti lẩn mình trong tán lá xanh mà nếu vội vã, ta sẽ không nhìn thấy được.
Hoa sấu còn được coi như chiếc đồng hồ báo thức hè về, cứ khi mát bạn nhìn thấy những chùm hoa trắng nhỏ li ti xuất hiện có nghĩa là mùa hè đang đến rất gần. Hoa sấu thường nở vào khoảng đầu tháng Năm và đã trở thành một phần hồn của con người. Người ta vẫn nói, dẫu thời gian có qua lâu bao nhiêu đi chăng nữa, hoa sấu vẫn chiếm trọn một góc nhỏ trong những nỗi nhớ thương của những người xa xứ như một người bạn tri kỷ.
Hoa sấu còn mang cho tôi những kỷ niệm không thể quên ở tuổi thơ. Ngày còn nhỏ, bọn trẻ chúng tôi vẫn thường nô đùa chơi nhiều trò chơi dân gian dưới tán cây sấu. Mùa hoa về, chúng tôi vẫn mải mê chǎm chỉ nhặt từng đài hoa sấu nhỏ li ti rụng xuống và xâu thành một chuỗi dài đeo vào cổ, vào tay trông rất ngộ nghĩnh. Chúng tôi còn thỉnh thoảng chơi trò cô dâu chú rể khi gán ghép những đứa trẻ với nhau và khi mùa sấu nở thì cô dâu, chú rể chắc chắn sẽ được quàng lên đầu một vòng hoa sấu trắng kết khá cầu kỳ.
Tôi có khá nhiều kỷ niệm về loài hoa mộc mạc này khi tâm hồn thơ bé còn chưa hề mờ phai những hình ảnh nhiều đêm trǎng dạo phố và từng cơn mưa hoa rắc xuống đầu đẹp tựa trong cổ tích. Đã bao mùa hoa sấu trôi qua, nhưng vẫn chưa một lần được nắm tay ai đó cùng thưởng thức khoảnh khắc hè về, khoảnh khắc hương sấu tình tự với bầu trời đêm phố thị. Mong ngày ấy sẽ đến để ta không phải thở dài luyến tiếc: “Lại một mùa sấu qua đi”.
Người ta thường nói, dù thời gian trôi qua bao lâu, hoa sấu vẫn giữ một góc nhỏ trong tâm hồn, như một người bạn đồng hành không thể quên. Tôi giữ mãi những kí ức về loài hoa đơn giản này, khi tâm hồn còn thuần khiết và hình ảnh đẹp bất ngờ xuất hiện trong những đêm dạo phố và những cơn “mưa hoa” rơi nhẹ xuống đầu như trong cổ tích. Và sau đây là lời thơ ngan ngát qua bài “Dịu dàng hoa sấu” của tác giả Trần Thanh Vân :
“Gió khẽ xạc xào
Những tán lá vàng vẫn còn xôn xao trong nắng
Muôn bông sấu đã nở nhẹ nhàng thầm lặng
Âu yếm ngọt ngào ...
Từng cánh mỏng manh
Bước thật chậm thôi anh ...
Bên nhau nẻo đường về
Tất cả nỗi buồn mình gạt lại bên lề cuộc sống
Thả hồn bay giữa cơn gió lộng
Cả thảm dày ... bông sấu níu chân ai
Khắc khoải trong em bao tháng năm dài
Hương sấu dịu dàng lướt qua mơ rất lạ
Nhẹ nhàng toả ...
Âm thầm khiến lòng ta lướt lả
Len lỏi vào tim ... ấm áp lạ kỳ
Mùa hạ năm nào, tiễn một người đi
Trong hương sấu bình dị và thân thiết
Để mãi mãi ngày sau trong vòng đời mải miết
Lưu giữ cho mình ...
Kỷ niệm ngọt ngào hương
Hạ lại về ...
Hương sấu tơ vương
Vẫn rải trắng con đường thân quen cũ
Một lời hứa năm nào ai nhắn nhủ
Khe khẽ trở về ...
Tình tự dưới trời đêm ...”
Khi tiếng ve sầu “hòa tấu” râm ran trên những vòm cây sấu cũng là thời điểm mùa sấu ra quả rộ ở thành phố của tôi. Tuy quả không nhiều nhưng phẩm chất rất tuyệt vời bởi khi chúng tôi hái xuống với những rổ quả sấu xanh đậm, đều tăm tắp, cùi dày, cho hương vị các món ăn nấu từ quả sấu có mùi thơm thoang thoảng không thua kém quả sấu từ Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn vật.
Nhà tôi ở khu vực gần nội thành Đà Nẵng, những năm gần đây, những hàng sấu trồng trên các tuyến đường Lê Đại Hành, Nguyễn Phước Tần…đã gần như “cổ thụ” được các công nhân Công ty Môi trường đô thị thành phố Đà Nẵng trồng cách đây vài mươi năm đã ra hoa, kết quả.
Cây sấu Đà Nẵng ra quả không nhiều nhưng phẩm chất rất tuyệt vời bởi khi chúng tôi hái xuống với những rổ quả sấu xanh đậm, đều tăm tắp, cùi dày, cho hương vị các món ăn nấu từ quả sấu có mùi thơm thoang thoảng nên chúng tôi mới tin, hóa ra quả sấu “di thực” đến Đà Nẵng hương vị không thua kém các địa phương khác. Quả sấu khi còn xanh được dùng để nấu canh chua, ngâm nước uống…Quả chín được dùng làm ô mai sấu, làm sấu dầm, tương giấm… Khi trong tiếng ve sầu “râm ran” trên hàng sấu ven đường cũng là lúc khắp các chợ ở TP tôi đã có bán quả sấu xanh.
Ấn tượng nhất phải kể đến là món “canh sấu Đà thành” nấu chua với cá tràu (cá quả, cá lóc…). Cách nấu nấu như sau: Sơ chế cá tràu sạch và để ráo, sau đó ướp với bột nêm, tiêu bột, hành tím băm nhỏ, ớt bột cho thơm. Sau 10 phút cho gia vị ngấm vào thịt cá thì bắt nồi lên bếp, phi dầu ăn với tỏi cho thơm, bỏ cá đã ướp vào tao cho thơm.
Khi các sắp chín thì cho thêm nước sôi vào nấu tiếp. Khi thịt cá chín thì cho sấu (đã làm sạch và đập dập) và khóm (dứa, thơm), cà chua, măng chua… vào. Sau khi canh sôi lại vài dạo thì nhắc xuống và nêm nếm lại cho vừa ăn.
Múc canh ra bát và rãi thêm hành lá, ngò ta cắt ngắn vào bát canh cho thơm. Nhìn bát canh sấu nấu cá quả với màu trắng ngà của thịt cá, màu xanh của sấu, màu vàng của khóm, màu đỏ của cà chua và điểm xuyết màu xanh rêu của rau gia vị trông rất bắt mắt.
Ấn tượng nhất là bát canh chua nầy vô cùng thơm, ngon và nhiều dinh dưỡng với vị ngọt của cá hòa quyện cùng vị chua chua, thanh thanh, mùi thơm thoang rất hấp dẫn cho bữa cơm trong những ngày hè nắng nóng. Khi thưởng thức món canh nầy, chúng tôi “vừa chan vừa húp” và thường nói vui là món canh chua “liên miền”. Thật là: “Xôn xao sấu gọi hè về / Nấu canh cá lóc ăn mê mẩn liền”, “Xôn xao canh sấu Đà thành / Mời anh ăn thử mát lành ruột gan”…
Canh chua sấu nấu với cá tràu là một bản “hợp tấu”, “giao hưởng" hương vị “liên miền” đặc biệt, bởi quả sấu có nguồn gốc phương Bắc (Hà Nội), cá quả nhiều nhất là ở phương Nam (miền Trung, miền Nam). Giữa trưa hè, thưởng thức món canh với hương vị “giao thoa”, hài hòa này, chúng ta lại nhớ đến tổ tiên “hành phương Nam” của một thời khai cư mở cỏi, từ đó thêm lòng yêu quê hương, đất nước, con người./.
