TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
img

Thương hiệu - Sản phẩm

Hình tượng con dơi đem lại phúc - lộc - thọ

  • Vũ Hảo
  • 22:28 21/01/2023

Tập san BAVH - Những người bạn Cố đô Huế - Bulletin des Amis du Vieux Hué, viết bằng tiếng Pháp dành hẳn một chương viết và vẽ về con dơi trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình, đình chùa, phủ đệ, đồ thờ cúng.

1-chiec-vong-deo-noi-co-1674313635.jpgChiếc vòng đeo cổ hình con dơi, để chúc trẻ khỏe mạnh, may mắn.
 

Điêu khắc gỗ là một nghề truyền thống, trong đó, điêu khắc gỗ thời kỳ nhà Lý và nhà Nguyễn có nhiều công trình tiêu biểu và to lớn nhất. Hoa văn, họa tiết cầu kỳ, tinh xão trên những cánh cửa, cột chống, rui mè, đòn tay của các đình làng, cung điện vua chúa bao đời, nay được xem là minh chứng rõ ràng nhất cho sự phát triển của thể loại nghệ thuật này. Các nghệ nhân tài hoa đã tạo nên nhiều tác phẩm vừa có tính thẩm mỹ cao, vừa có giá trị văn hóa và phong thuỷ. Trong tập san BAVH (Những người bạn Cố đô Huế (Bulletin des Amis du Vieux Hué) đã dành hẳn một chương để viết và vẽ tranh minh họa về con dơi trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình, đình chùa, phủ đệ, đồ thờ cúng.

2-con-doi-ngam-chu-tho-1674313700.jpg
Con dơi ngậm chữ thọ hay hoa cúc là biểu tượng khỏe mạnh, trường thọ
 
 

Theo phong tục dân gian, trong ngày cúng thôi nôi thường tặng cho đứa bé một chiếc vòng đeo cổ bằng vàng bạc hay ngọc bích chạm khắc hình con dơi, miệng ngậm chiếc khánh để chúc sự khỏe mạnh, may mắn cho nó. Con dơi ngậm chữ thọ hay hoa cúc là biểu tượng khỏe mạnh, trường thọ. Trong tranh cổ có bốn con dơi đồng quay mặt vào một chữ phúc có nghĩa là “ngũ phúc lâm môn”, đó là cầu được trường thọ, hai là phú, ba là khỏe, bốn là đức, năm là khảo chung (trọn đời). Tranh vẽ con dơi thường đi đôi với màu đỏ vì tiếng Hán đỏ đồng âm với hồng, hùng mạnh, nước lớn. Vì dơi gọi là “phúc thử” nên bức tranh đặt ở các hướng đông bắc, chính bắc.Trên các sản phẩm mộc mỹ nghệ hình ảnh con dơi miệng ngậm đồng tiền hay ngậm chiếc khánh, ngậm chữ thọ và hoa cúc… đều mang ý nghĩa tốt đẹp. Con dơi ngậm khánh là đang mang đến may mắn. Chữ khánh có nghĩa là vui vẻ, hạnh phúc khi nó kết hợp với con dơi tức là “phúc khánh” càng làm tăng sự sung sướng và may mắn gấp bội.

3-con-doi-ngam-hoa-cuc-1674313765.JPGNếu chiết tự thì “dơi” gọi là “phúc thử”, đồng âm với chữ phúc (lộc).
 

Đối với Nho giáo, nếu chiết tự thì tiếng “dơi” gọi là “phúc thử”, đồng âm với chữ phúc (lộc). Tương tự như hoa mai chơi Tết vì từ mai đồng âm với từ may (mắn). Biểu tượng hai hay năm con dơi ngậm chữ thọ là kết hợp hai chữ phúc và thọ, để nói lên mong muốn giàu có, hạnh phúc trường tồn. Trong tranh vẽ lịch xưa, liễn đối, bích họa, thường xuất hiện hình ảnh những con dơi xung quanh ba ông Phước - Lộc - Thọ và các tiểu đồng, để nói lên mong ước được khỏe mạnh, trường thọ. Hai con dơi đôi cánh khép kín tạo thành hình tròn là biểu tương khỏe mạnh, may mắn nhân đôi. Năm con dơi bao quanh chữ thọ hay chữ phúc là chúc cuộc sống trường thọ, dồi dào tài lộc.

4-con-doi-tren-hoi-van-dieu-khac-go-1674313826.JPGCon dơi trên hồi văn để chỉ thông điệp trường thọ ai cũng mong muốn
 
4x-1674313972.jpg
 

Quan niệm phong thủy Á đông cho rằng hiện tượng con dơi bay vào đền miếu, cung điện, phủ đệ hay nhà của ai là 1 điềm tốt: mang đến sự thịnh vượng, may mắn về tiến bạc. Lý giải về niềm tin đó, người xưa cho rằng con dơi chỉ làm tổ ở những nơi tốt lành nhất. Loài dơi có cảm giác rất nhạy bén, nó có thể “ngửi” mùi xú khí để xa lánh. Đặc biệt đối với người xưa, trên các mô típ tiền cổ đều có hình 5 con dơi “ngũ phúc”. Vì vậy, nếu dơi bay đến và ở lại trong nhà thì bạn nên vui mừng phấn khởi, vì điều này báo hiệu may mắn sắp tới với gia đình bạn. Công việc sẽ gặp nhiều thuận lợi, và phát triển mạnh mẽ. Sức khỏe và sự miễn dịch của loài dơi không một động vật có cánh nào sánh bằng, giúp cho loài dơi có khả năng thích ứng để sống thọ. Theo các nhà khoa học nghiên cứu loài dơi là loài động vật có vú duy nhất không bị bất cứ chứng bệnh gì đe dọa.

5-con-doi-dieu-khac-tren-cac-o-hoc-cua-1674314254.JPGHình tượng con dơi cách điệu chạm khắc trên các ô (hộc) cửa.
 
6-nam-con-doi-la-ngu-phuc-lam-mon-1674314318.jpgNăm con dơi quay vào một chữ phúc có nghĩa là “ngũ phúc lâm môn”. 
 
Bulletin des Amis du Vieux Hué Tập san BAVH ngũ phúc lâm môn
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng Cần biết
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng

Trong những ngày cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội)...

Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa” Cần biết
Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa”

Ngày 3/6/2025, trong tiết trời oi nồng như muốn nung chảy từng thớ gạch ngoài sân bệnh viện, hơn 548...

Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa Văn hóa - Xã hội
Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa

Hát Dô là loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc của vùng Lạp Hạ, ven sông Tích (nay là...

Mới cập nhật
An Giang: Báo chí góp phần truyền tải kịp thời, chính xác thông tin về tình hình an ninh trật tự phục vụ hiệu quả phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

An Giang: Báo chí góp phần truyền tải kịp thời, chính xác thông tin về tình hình an ninh trật tự phục vụ hiệu quả phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Chiều 5/2, tại phường Rạch Giá, Công an tỉnh An Giang tổ chức buổi gặp gỡ nhà báo, phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí thường trú trên địa bàn nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026.

57 phút trước Thời cuộc

Quân đoàn 34: Tổ chức Lễ trao tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Quân đoàn 34: Tổ chức Lễ trao tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Chiều 5-2, Bộ tư lệnh Quân đoàn 34 long trọng tổ chức Lễ trao tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho Đại tá Đinh Xuân La, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 66, Sư đoàn 10 và truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho 2 đồng chí:Trung tướng, Giáo sư Phạm Hồng Sơn, nguyên Phó tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Mặt trận Tây Nguyên (B3) và Thiếu tướng Lã Ngọc Châu, nguyên Chính ủy Sư đoàn 10, Quân đoàn 3 (nay là Quân đoàn 34).

1 giờ trước Thời cuộc

Năm 2026, Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển góp phần tích cực thông tin, tuyên truyền đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống

Năm 2026, Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển góp phần tích cực thông tin, tuyên truyền đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống

Chiều ngày 5/2, tại Hà Nội, Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển (Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển) tổng kết hoạt động năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

5 giờ trước Thời cuộc

Tin giả “bắt cóc trẻ em” tại Time City: Khi nỗi sợ bị đem ra làm công cụ kiếm view

Tin giả “bắt cóc trẻ em” tại Time City: Khi nỗi sợ bị đem ra làm công cụ kiếm view

Những ngày gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện một bài đăng “cầu cứu” với nội dung cho rằng hai con của một người phụ nữ tại khu đô thị Time City (Hà Nội) bị bắt cóc. Bài viết kèm theo hình ảnh trích từ camera an ninh, mô tả cảnh một nhóm người bế trẻ em lên xe ô tô, nhanh chóng thu hút hàng chục nghìn lượt chia sẻ.

7 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Không gian phát triển du lịch TP.HCM - Động lực từ liên kết chuỗi dịch vụ và trải nghiệm khách hàng

Không gian phát triển du lịch TP.HCM - Động lực từ liên kết chuỗi dịch vụ và trải nghiệm khách hàng

Ngày 5/3, Sở Du lịch TP.HCM đã tổ chức Tọa đàm “Không gian phát triển du lịch TP.HCM - Động lực từ liên kết chuỗi dịch vụ và trải nghiệm khách hàng” với sự tham dự của hơn 150 đại biểu đại diện các sở, ngành, địa phương, doanh nghiệp du lịch và các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ, quản trị chiến lược, quản lý du lịch.

7 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Cần Thơ: Phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược

Cần Thơ: Phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược

UBND thành phố Cần Thơ chỉ đạo triển khai Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và phát huy vai trò trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

12 giờ trước Phát triển bền vững

Tuyên Quang: Tổ CSGT Hàm Yên triển khai biện pháp an toàn giao thông dịp Tết Bính Ngọ (2026)

Tuyên Quang: Tổ CSGT Hàm Yên triển khai biện pháp an toàn giao thông dịp Tết Bính Ngọ (2026)

Thực hiện kế hoạch của Công an tỉnh và sự chỉ đạo của lãnh đạo Phòng CSGT, Tổ CSGT địa bàn Hàm Yên (Phòng CSGT, Công an tỉnh Tuyên Quang) đã tích cực triển khai các biện pháp công tác, góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật, bảo đảm an ninh, an toàn cho các sự kiện lớn và dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

13 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Công nghiệp văn hóa Việt Nam - Bài 2: Âm nhạc – vi phạm bản quyền, dòng chảy giá trị và một nỗ lực phi thường

Công nghiệp văn hóa Việt Nam - Bài 2: Âm nhạc – vi phạm bản quyền, dòng chảy giá trị và một nỗ lực phi thường

Âm nhạc là lĩnh vực có đời sống xã hội rộng nhất trong các ngành công nghiệp văn hóa ở Việt Nam. Âm nhạc hiện diện trên sân khấu, trong phòng thu, trên sóng phát thanh – truyền hình và đặc biệt dày đặc trên không gian số. Tuy nhiên, chính ở nơi âm nhạc được tiêu dùng nhiều nhất, vi phạm bản quyền cũng diễn ra phổ biến và dai dẳng nhất, tạo nên một nghịch lý lớn: âm nhạc càng được sử dụng rộng rãi thì quyền lợi của người sáng tạo càng dễ bị xâm hại.

13 giờ trước Phát triển bền vững

Megacom Quốc tế: Phát triển luôn gắn với giá trị bền vững và trách nhiệm xã hội

Megacom Quốc tế: Phát triển luôn gắn với giá trị bền vững và trách nhiệm xã hội

Megacom Quốc tế khẳng định vị thế là đơn vị đồng hành chiến lược cùng nhiều tổ chức, doanh nghiệp uy tín như Liên đoàn Xe đạp – Mô tô Thể thao Việt Nam (VCF), UniMedia, Hoàng Thành Media, Hội An toàn Giao thông Việt Nam, Trí Nam Group, Habeco… Qua đó, doanh nghiệp từng bước kiến tạo một hệ sinh thái truyền thông – sự kiện – đào tạo toàn diện, giàu chiều sâu và mang tầm vóc khu vực.

13 giờ trước Phát triển bền vững

Đại hội XIV của Đảng: Từ chủ trương đến yêu cầu hành động nhanh trong khoa học công nghệ

Đại hội XIV của Đảng: Từ chủ trương đến yêu cầu hành động nhanh trong khoa học công nghệ

Đại hội XIV của Đảng đã xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược, động lực trung tâm của phát triển đất nước.

14 giờ trước Thời cuộc

BÀI ĐỌC NHIỀU
Tin giả “bắt cóc trẻ em” tại Time City: Khi nỗi sợ bị đem ra làm công cụ kiếm view
Tin giả “bắt cóc trẻ em” tại Time City: Khi nỗi sợ bị đem ra làm công cụ kiếm view
Không gian phát triển du lịch TP.HCM - Động lực từ liên kết chuỗi dịch vụ và trải nghiệm khách hàng
Không gian phát triển du lịch TP.HCM - Động lực từ liên kết chuỗi dịch vụ và trải nghiệm khách hàng
An Giang: Báo chí góp phần truyền tải kịp thời, chính xác thông tin về tình hình an ninh trật tự phục vụ hiệu quả phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
An Giang: Báo chí góp phần truyền tải kịp thời, chính xác thông tin về tình hình an ninh trật tự phục vụ hiệu quả phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
Quân đoàn 34: Tổ chức Lễ trao tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Quân đoàn 34: Tổ chức Lễ trao tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Năm 2026, Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển góp phần tích cực thông tin, tuyên truyền đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống
Năm 2026, Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển góp phần tích cực thông tin, tuyên truyền đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 

Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng

Phó Tổng Biên tập: Phạm Hùng Việt, Lại Đức Hồng

Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa

Trụ sở: Số 53 phố Yên Lạc, phường Vĩnh Tuy, TP.Hà Nội

Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, phường Yên Hoà, Hà Nội

Hotline: 0915 323 789

Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO