TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Hình tượng con dơi đem lại phúc - lộc - thọ

Thương hiệu - Sản phẩm

Hình tượng con dơi đem lại phúc - lộc - thọ

  • Vũ Hảo
  • 22:28 21/01/2023

Tập san BAVH - Những người bạn Cố đô Huế - Bulletin des Amis du Vieux Hué, viết bằng tiếng Pháp dành hẳn một chương viết và vẽ về con dơi trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình, đình chùa, phủ đệ, đồ thờ cúng.

1-chiec-vong-deo-noi-co-1674313635.jpgChiếc vòng đeo cổ hình con dơi, để chúc trẻ khỏe mạnh, may mắn.
 

Điêu khắc gỗ là một nghề truyền thống, trong đó, điêu khắc gỗ thời kỳ nhà Lý và nhà Nguyễn có nhiều công trình tiêu biểu và to lớn nhất. Hoa văn, họa tiết cầu kỳ, tinh xão trên những cánh cửa, cột chống, rui mè, đòn tay của các đình làng, cung điện vua chúa bao đời, nay được xem là minh chứng rõ ràng nhất cho sự phát triển của thể loại nghệ thuật này. Các nghệ nhân tài hoa đã tạo nên nhiều tác phẩm vừa có tính thẩm mỹ cao, vừa có giá trị văn hóa và phong thuỷ. Trong tập san BAVH (Những người bạn Cố đô Huế (Bulletin des Amis du Vieux Hué) đã dành hẳn một chương để viết và vẽ tranh minh họa về con dơi trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình, đình chùa, phủ đệ, đồ thờ cúng.

2-con-doi-ngam-chu-tho-1674313700.jpg
Con dơi ngậm chữ thọ hay hoa cúc là biểu tượng khỏe mạnh, trường thọ
 
 

Theo phong tục dân gian, trong ngày cúng thôi nôi thường tặng cho đứa bé một chiếc vòng đeo cổ bằng vàng bạc hay ngọc bích chạm khắc hình con dơi, miệng ngậm chiếc khánh để chúc sự khỏe mạnh, may mắn cho nó. Con dơi ngậm chữ thọ hay hoa cúc là biểu tượng khỏe mạnh, trường thọ. Trong tranh cổ có bốn con dơi đồng quay mặt vào một chữ phúc có nghĩa là “ngũ phúc lâm môn”, đó là cầu được trường thọ, hai là phú, ba là khỏe, bốn là đức, năm là khảo chung (trọn đời). Tranh vẽ con dơi thường đi đôi với màu đỏ vì tiếng Hán đỏ đồng âm với hồng, hùng mạnh, nước lớn. Vì dơi gọi là “phúc thử” nên bức tranh đặt ở các hướng đông bắc, chính bắc.Trên các sản phẩm mộc mỹ nghệ hình ảnh con dơi miệng ngậm đồng tiền hay ngậm chiếc khánh, ngậm chữ thọ và hoa cúc… đều mang ý nghĩa tốt đẹp. Con dơi ngậm khánh là đang mang đến may mắn. Chữ khánh có nghĩa là vui vẻ, hạnh phúc khi nó kết hợp với con dơi tức là “phúc khánh” càng làm tăng sự sung sướng và may mắn gấp bội.

3-con-doi-ngam-hoa-cuc-1674313765.JPGNếu chiết tự thì “dơi” gọi là “phúc thử”, đồng âm với chữ phúc (lộc).
 

Đối với Nho giáo, nếu chiết tự thì tiếng “dơi” gọi là “phúc thử”, đồng âm với chữ phúc (lộc). Tương tự như hoa mai chơi Tết vì từ mai đồng âm với từ may (mắn). Biểu tượng hai hay năm con dơi ngậm chữ thọ là kết hợp hai chữ phúc và thọ, để nói lên mong muốn giàu có, hạnh phúc trường tồn. Trong tranh vẽ lịch xưa, liễn đối, bích họa, thường xuất hiện hình ảnh những con dơi xung quanh ba ông Phước - Lộc - Thọ và các tiểu đồng, để nói lên mong ước được khỏe mạnh, trường thọ. Hai con dơi đôi cánh khép kín tạo thành hình tròn là biểu tương khỏe mạnh, may mắn nhân đôi. Năm con dơi bao quanh chữ thọ hay chữ phúc là chúc cuộc sống trường thọ, dồi dào tài lộc.

4-con-doi-tren-hoi-van-dieu-khac-go-1674313826.JPGCon dơi trên hồi văn để chỉ thông điệp trường thọ ai cũng mong muốn
 
4x-1674313972.jpg
 

Quan niệm phong thủy Á đông cho rằng hiện tượng con dơi bay vào đền miếu, cung điện, phủ đệ hay nhà của ai là 1 điềm tốt: mang đến sự thịnh vượng, may mắn về tiến bạc. Lý giải về niềm tin đó, người xưa cho rằng con dơi chỉ làm tổ ở những nơi tốt lành nhất. Loài dơi có cảm giác rất nhạy bén, nó có thể “ngửi” mùi xú khí để xa lánh. Đặc biệt đối với người xưa, trên các mô típ tiền cổ đều có hình 5 con dơi “ngũ phúc”. Vì vậy, nếu dơi bay đến và ở lại trong nhà thì bạn nên vui mừng phấn khởi, vì điều này báo hiệu may mắn sắp tới với gia đình bạn. Công việc sẽ gặp nhiều thuận lợi, và phát triển mạnh mẽ. Sức khỏe và sự miễn dịch của loài dơi không một động vật có cánh nào sánh bằng, giúp cho loài dơi có khả năng thích ứng để sống thọ. Theo các nhà khoa học nghiên cứu loài dơi là loài động vật có vú duy nhất không bị bất cứ chứng bệnh gì đe dọa.

5-con-doi-dieu-khac-tren-cac-o-hoc-cua-1674314254.JPGHình tượng con dơi cách điệu chạm khắc trên các ô (hộc) cửa.
 
6-nam-con-doi-la-ngu-phuc-lam-mon-1674314318.jpgNăm con dơi quay vào một chữ phúc có nghĩa là “ngũ phúc lâm môn”. 
 
Bulletin des Amis du Vieux Hué Tập san BAVH ngũ phúc lâm môn
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng Cần biết
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng

Trong những ngày cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội)...

Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa” Cần biết
Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa”

Ngày 3/6/2025, trong tiết trời oi nồng như muốn nung chảy từng thớ gạch ngoài sân bệnh viện, hơn 548...

Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa Văn hóa - Xã hội
Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa

Hát Dô là loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc của vùng Lạp Hạ, ven sông Tích (nay là...

Mới cập nhật
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Rà soát tiến độ và chất lượng xây dựng trường phổ thông nội trú vùng biên giới

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Rà soát tiến độ và chất lượng xây dựng trường phổ thông nội trú vùng biên giới

Theo TTXVN: Chiều 14/5, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về tình hình, kết quả triển khai thực hiện nhiệm vụ xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới.

6 giờ trước Văn hóa - Xã hội

“Tiếp bước sống vui” – hành trình đồng hành tiếp nối của Prudential Việt Nam

“Tiếp bước sống vui” – hành trình đồng hành tiếp nối của Prudential Việt Nam

Prudential Việt Nam vừa chính thức ra mắt chương trình “Tiếp bước sống vui” như một lời tri ân dành riêng cho các khách hàng có hợp đồng bảo hiểm đáo hạn trong năm 2026. Chương trình được triển khai nhằm cảm ơn sự đồng hành, tin tưởng của khách hàng trong suốt hành trình 15–20 năm, đồng thời tiếp tục mang đến những giải pháp bảo vệ tài chính và chăm sóc sức khỏe phù hợp với từng giai đoạn cuộc sống.

8 giờ trước Phát triển bền vững

TP. Hồ Chí Minh: Mô hình lưu trú ngắn hạn đóng góp tích cực cho ngành du lịch

TP. Hồ Chí Minh: Mô hình lưu trú ngắn hạn đóng góp tích cực cho ngành du lịch

Chiều 14/5, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cùng Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức buổi họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn Thành phố. Tại buổi họp báo, Sở Du lịch Thành phố đã cung cấp thông tin về vai trò của mô hình lưu trú ngắn hạn đối với ngành du lịch.

10 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Bắc Ninh: Đền Tam phủ bên bãi Nguyệt Bàn hấp dẫn du khách

Bắc Ninh: Đền Tam phủ bên bãi Nguyệt Bàn hấp dẫn du khách

Có những vùng đất không chỉ được nhận diện bằng địa danh trên bản đồ, mà còn bằng lớp lớp ký ức được cộng đồng gìn giữ qua lời kể, nén hương, mùa lễ hội và những dấu tích còn hiện diện trong đời sống hôm nay. Bãi Nguyệt Bàn, xã Cao Đức, tỉnh Bắc Ninh là một vùng đất hấp dẫn du khách.

11 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Quảng Ngãi: Thanh âm núi rừng trong nhạc cụ truyền thống của người Gié Triêng

Quảng Ngãi: Thanh âm núi rừng trong nhạc cụ truyền thống của người Gié Triêng

Từ những vật liệu quen thuộc của núi rừng như tre, nứa, mây hay gỗ, người Gié Triêng ở làng Đăk Răng, xã Dục Nông (Quảng Ngãi) đã chế tác nên nhiều loại nhạc cụ mang âm hưởng riêng của đại ngàn. Mỗi thanh âm vang lên không chỉ phản ánh đời sống tinh thần phong phú mà còn góp phần lưu giữ bản sắc văn hóa truyền thống của cộng đồng qua nhiều thế hệ.

11 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Hải Phòng: Đồng loạt khởi công, khánh thành 14 công trình trọng điểm, hướng tới kiến tạo đô thị dẫn dắt vùng

Hải Phòng: Đồng loạt khởi công, khánh thành 14 công trình trọng điểm, hướng tới kiến tạo đô thị dẫn dắt vùng

Ngày 14/5/2026, Hải Phòng đồng loạt khởi công, khánh thành 14 công trình, dự án trọng điểm tại 13 điểm cầu trên toàn thành phố. Không chỉ tạo khí thế thi đua sôi nổi chào mừng các ngày lễ lớn và Lễ hội Hoa Phượng Đỏ 2026, sự kiện còn cho thấy một Hải Phòng đang chuyển động mạnh mẽ trên cả ba trụ cột: hạ tầng – công nghiệp – văn hóa, từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành đô thị cảng biển quốc tế hiện đại, văn minh và phát triển bền vững.

12 giờ trước Thời cuộc

Nhôm Nam Sung – Hành trình 12 năm tiếp nối tinh hoa, vươn tầm thương hiệu Việt

Nhôm Nam Sung – Hành trình 12 năm tiếp nối tinh hoa, vươn tầm thương hiệu Việt

Trong dòng chảy mạnh mẽ của nền kinh tế hội nhập, nơi các doanh nghiệp không ngừng đổi mới để khẳng định vị thế, Công ty TNHH Nhôm Nam Sung là minh chứng tiêu biểu cho sự kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và tư duy công nghiệp hiện đại. Cột mốc 12 năm (05/05/2014 – 05/05/2026) không chỉ đánh dấu hành trình phát triển bền bỉ mà còn mở ra một giai đoạn tăng tốc, đưa thương hiệu nhôm Việt tiến gần hơn đến thị trường quốc tế.

12 giờ trước Phát triển bền vững

“Nối miền ký ức" - Hành trình gìn giữ văn hóa tri ân từ những di ảnh của người lính

“Nối miền ký ức" - Hành trình gìn giữ văn hóa tri ân từ những di ảnh của người lính

Phim ngắn “Nối miền ký ức” của sinh viên Thùy Dương, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, với sự hướng dẫn của TS. Đinh Thị Xuân Hòa, không chỉ là một tác phẩm báo chí tốt nghiệp, mà còn là hành trình cảm xúc về lòng biết ơn và ký ức dân tộc. Để thực hiện tác phẩm này, Thùy Dương đã cùng ê-kíp không chỉ đến Thư phòng “Trái tim người lính” nhiều lần khảo sát tư liệu, ghi hình; mà còn phải cất công đi nhiều tỉnh thành: Phú Thọ, Thái Bình (cũ), Hưng Yên... để gặp gỡ đại diện nhóm họa sĩ trẻ – kỹ thuật viên và thân nhân gia đình liệt sĩ.

14 giờ trước Nghiên cứu

Petrovietnam đảm bảo nguồn cung xăng dầu, ổn định thị trường

Petrovietnam đảm bảo nguồn cung xăng dầu, ổn định thị trường

Trong 4 tháng đầu năm 2026, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã duy trì đà tăng trưởng tích cực ở nhiều chỉ tiêu sản xuất kinh doanh trọng yếu, đặc biệt bảo đảm nguồn dầu thô cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước, cùng nguồn cung các sản phẩm xăng dầu, khí... góp phần quan trọng ổn định thị trường, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

16 giờ trước Phát triển bền vững

Phát động cuộc thi “An Giang - Dấu ấn lịch sử, Khát vọng vươn xa” năm 2026

Phát động cuộc thi “An Giang - Dấu ấn lịch sử, Khát vọng vươn xa” năm 2026

Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh An Giang phối hợp cùng các cơ quan, đơn vị liên quan phát động Cuộc thi tìm hiểu Quê hương và Con người An Giang năm 2026 với chủ đề “An Giang - Dấu ấn lịch sử, Khát vọng vươn xa”.

19 giờ trước Thời cuộc

BÀI ĐỌC NHIỀU
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 

Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng

Phó Tổng Biên tập: Phạm Hùng Việt, Lại Đức Hồng

Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa

Trụ sở: Số 53 phố Yên Lạc, phường Vĩnh Tuy, TP.Hà Nội

Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, phường Yên Hoà, Hà Nội

Hotline: 0915 323 789

Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com

© Bản quyền thuộc về Tạp chí Điện tử Văn hóa và Phát triển. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn, sử dụng nội dung phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí.

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO