TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
img

Thương hiệu - Sản phẩm

Hình tượng con dơi đem lại phúc - lộc - thọ

  • Vũ Hảo
  • 22:28 21/01/2023

Tập san BAVH - Những người bạn Cố đô Huế - Bulletin des Amis du Vieux Hué, viết bằng tiếng Pháp dành hẳn một chương viết và vẽ về con dơi trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình, đình chùa, phủ đệ, đồ thờ cúng.

1-chiec-vong-deo-noi-co-1674313635.jpgChiếc vòng đeo cổ hình con dơi, để chúc trẻ khỏe mạnh, may mắn.
 

Điêu khắc gỗ là một nghề truyền thống, trong đó, điêu khắc gỗ thời kỳ nhà Lý và nhà Nguyễn có nhiều công trình tiêu biểu và to lớn nhất. Hoa văn, họa tiết cầu kỳ, tinh xão trên những cánh cửa, cột chống, rui mè, đòn tay của các đình làng, cung điện vua chúa bao đời, nay được xem là minh chứng rõ ràng nhất cho sự phát triển của thể loại nghệ thuật này. Các nghệ nhân tài hoa đã tạo nên nhiều tác phẩm vừa có tính thẩm mỹ cao, vừa có giá trị văn hóa và phong thuỷ. Trong tập san BAVH (Những người bạn Cố đô Huế (Bulletin des Amis du Vieux Hué) đã dành hẳn một chương để viết và vẽ tranh minh họa về con dơi trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình, đình chùa, phủ đệ, đồ thờ cúng.

2-con-doi-ngam-chu-tho-1674313700.jpg
Con dơi ngậm chữ thọ hay hoa cúc là biểu tượng khỏe mạnh, trường thọ
 
 

Theo phong tục dân gian, trong ngày cúng thôi nôi thường tặng cho đứa bé một chiếc vòng đeo cổ bằng vàng bạc hay ngọc bích chạm khắc hình con dơi, miệng ngậm chiếc khánh để chúc sự khỏe mạnh, may mắn cho nó. Con dơi ngậm chữ thọ hay hoa cúc là biểu tượng khỏe mạnh, trường thọ. Trong tranh cổ có bốn con dơi đồng quay mặt vào một chữ phúc có nghĩa là “ngũ phúc lâm môn”, đó là cầu được trường thọ, hai là phú, ba là khỏe, bốn là đức, năm là khảo chung (trọn đời). Tranh vẽ con dơi thường đi đôi với màu đỏ vì tiếng Hán đỏ đồng âm với hồng, hùng mạnh, nước lớn. Vì dơi gọi là “phúc thử” nên bức tranh đặt ở các hướng đông bắc, chính bắc.Trên các sản phẩm mộc mỹ nghệ hình ảnh con dơi miệng ngậm đồng tiền hay ngậm chiếc khánh, ngậm chữ thọ và hoa cúc… đều mang ý nghĩa tốt đẹp. Con dơi ngậm khánh là đang mang đến may mắn. Chữ khánh có nghĩa là vui vẻ, hạnh phúc khi nó kết hợp với con dơi tức là “phúc khánh” càng làm tăng sự sung sướng và may mắn gấp bội.

3-con-doi-ngam-hoa-cuc-1674313765.JPGNếu chiết tự thì “dơi” gọi là “phúc thử”, đồng âm với chữ phúc (lộc).
 

Đối với Nho giáo, nếu chiết tự thì tiếng “dơi” gọi là “phúc thử”, đồng âm với chữ phúc (lộc). Tương tự như hoa mai chơi Tết vì từ mai đồng âm với từ may (mắn). Biểu tượng hai hay năm con dơi ngậm chữ thọ là kết hợp hai chữ phúc và thọ, để nói lên mong muốn giàu có, hạnh phúc trường tồn. Trong tranh vẽ lịch xưa, liễn đối, bích họa, thường xuất hiện hình ảnh những con dơi xung quanh ba ông Phước - Lộc - Thọ và các tiểu đồng, để nói lên mong ước được khỏe mạnh, trường thọ. Hai con dơi đôi cánh khép kín tạo thành hình tròn là biểu tương khỏe mạnh, may mắn nhân đôi. Năm con dơi bao quanh chữ thọ hay chữ phúc là chúc cuộc sống trường thọ, dồi dào tài lộc.

4-con-doi-tren-hoi-van-dieu-khac-go-1674313826.JPGCon dơi trên hồi văn để chỉ thông điệp trường thọ ai cũng mong muốn
 
4x-1674313972.jpg
 

Quan niệm phong thủy Á đông cho rằng hiện tượng con dơi bay vào đền miếu, cung điện, phủ đệ hay nhà của ai là 1 điềm tốt: mang đến sự thịnh vượng, may mắn về tiến bạc. Lý giải về niềm tin đó, người xưa cho rằng con dơi chỉ làm tổ ở những nơi tốt lành nhất. Loài dơi có cảm giác rất nhạy bén, nó có thể “ngửi” mùi xú khí để xa lánh. Đặc biệt đối với người xưa, trên các mô típ tiền cổ đều có hình 5 con dơi “ngũ phúc”. Vì vậy, nếu dơi bay đến và ở lại trong nhà thì bạn nên vui mừng phấn khởi, vì điều này báo hiệu may mắn sắp tới với gia đình bạn. Công việc sẽ gặp nhiều thuận lợi, và phát triển mạnh mẽ. Sức khỏe và sự miễn dịch của loài dơi không một động vật có cánh nào sánh bằng, giúp cho loài dơi có khả năng thích ứng để sống thọ. Theo các nhà khoa học nghiên cứu loài dơi là loài động vật có vú duy nhất không bị bất cứ chứng bệnh gì đe dọa.

5-con-doi-dieu-khac-tren-cac-o-hoc-cua-1674314254.JPGHình tượng con dơi cách điệu chạm khắc trên các ô (hộc) cửa.
 
6-nam-con-doi-la-ngu-phuc-lam-mon-1674314318.jpgNăm con dơi quay vào một chữ phúc có nghĩa là “ngũ phúc lâm môn”. 
 
Bulletin des Amis du Vieux Hué Tập san BAVH ngũ phúc lâm môn
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng Cần biết
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng

Trong những ngày cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội)...

Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa” Cần biết
Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa”

Ngày 3/6/2025, trong tiết trời oi nồng như muốn nung chảy từng thớ gạch ngoài sân bệnh viện, hơn 548...

Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa Văn hóa - Xã hội
Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa

Hát Dô là loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc của vùng Lạp Hạ, ven sông Tích (nay là...

Mới cập nhật
Vườn tâm tự tại

Vườn tâm tự tại

Giữa nhịp sống bộn bề và những cuộc chạy đuổi không hồi kết, bài thơ “Vườn tâm tự tại” của Trần Phương Hồng Điểu nhẹ nhàng gợi mở một triết lý sống sâu sắc: thay vì mải mê tìm kiếm giá trị bên ngoài, con người hãy quay về vun trồng “khu vườn” nội tâm. Khi trí sáng, đức dày và tâm an định, hạnh phúc và những điều tốt đẹp tự nhiên sẽ tìm đến—như hương hoa gọi bướm, không cần kiếm tìm mà vẫn đủ đầy, an nhiên.

3 giờ trước Nghiên cứu

Góc nhìn văn hoá: Khi Bí thư Thành ủy Hà Nội quyết tâm thay thế những cán bộ yếu kém

Góc nhìn văn hoá: Khi Bí thư Thành ủy Hà Nội quyết tâm thay thế những cán bộ yếu kém

Giữa nhịp chuyển mình mạnh mẽ của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới, câu chuyện về con người – đặc biệt là đội ngũ cán bộ – một lần nữa được đặt vào trung tâm của mọi chiến lược. Phát biểu của Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc tại kỳ họp thứ nhất HĐND thành phố khóa XVII ngày 28/3/2026 không chỉ là thông điệp điều hành, mà còn là một tuyên ngôn về quản trị: Đánh giá cán bộ bằng dữ liệu, bằng KPI, và kiên quyết thay thế những người yếu kém để không làm nghẽn “dòng chảy phát triển”.

8 giờ trước Thời cuộc

Quảng Trị chỉ đạo  tăng cường quản lý đối với hoạt động khai thác khoáng sản,

Quảng Trị chỉ đạo tăng cường quản lý đối với hoạt động khai thác khoáng sản,

UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Công văn số 1042/UBND-NNMT về việc tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn, yêu cầu các sở, ngành và chính quyền địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chấn chỉnh tình trạng vi phạm.

9 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Nhịp đàn giữ hồn Then – Khi tiếng đàn trở thành mạch ngầm văn hoá và tâm linh

Nhịp đàn giữ hồn Then – Khi tiếng đàn trở thành mạch ngầm văn hoá và tâm linh

Giữa dòng chảy hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ phai nhạt, tiếng đàn tính và lời hát Then của người Tày vẫn ngân lên như một mạch ngầm bền bỉ của văn hóa và tâm linh. Ở Làng Văn Hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, nghệ nhân Ma Thị Hiến (55 tuổi, quê gốc vùng Thái Nguyên) đang lặng lẽ giữ lửa cho một di sản không chỉ là nghệ thuật trình diễn, mà còn là nơi neo giữ niềm tin tinh thần, bản sắc dân tộc và mối dây liên kết giữa con người với cội nguồn.

9 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Thủ tướng làm việc tại Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn và khảo sát địa điểm xây dựng kho dầu chiến lược

Thủ tướng làm việc tại Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn và khảo sát địa điểm xây dựng kho dầu chiến lược

Theo chinhphu.vn: Ngày 29/3, trong chuyến công tác tại Thanh Hóa, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tới làm việc tại Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn về tình hình vận hành, cung ứng sản phẩm xăng dầu và khảo sát địa điểm dự kiến xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Khu kinh tế Nghi Sơn.

10 giờ trước Thời cuộc

Gia Lai: Năm Du lịch Quốc gia 2026: “Đại ngàn chạm biển xanh”

Gia Lai: Năm Du lịch Quốc gia 2026: “Đại ngàn chạm biển xanh”

Tối 28/3, tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành (phường Quy Nhơn), đã diễn khai mạc Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026, không chỉ là bữa tiệc nghệ thuật mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về một không gian phát triển chiến lược, đưa du lịch Gia Lai vươn tầm quốc tế.

10 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Từ nghề thuốc nam đến đời sống văn hóa: Câu chuyện người Dao hôm nay

Từ nghề thuốc nam đến đời sống văn hóa: Câu chuyện người Dao hôm nay

Giữa không gian của Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, hình ảnh người Dao hiện lên với những nét văn hóa đặc trưng và nghề thuốc nam lâu đời. Không chỉ là những bài thuốc từ rừng, đó còn là câu chuyện về cách họ gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc trong cuộc sống hôm nay. Cuộc gặp gỡ và trò chuyện đã mở ra nhiều góc nhìn chân thực về đời sống của họ.

13 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Hơn một thập niên đồng hành, Nestlé MILO tiếp tục lan tỏa tinh thần thể thao tại Tiền Phong Marathon 2026

Hơn một thập niên đồng hành, Nestlé MILO tiếp tục lan tỏa tinh thần thể thao tại Tiền Phong Marathon 2026

Tiếp tục khẳng định cam kết phát triển thể thao sức bền và lối sống năng động, Nestlé MILO đồng hành cùng Giải Vô địch Quốc gia Marathon và cự ly dài Báo Tiền Phong lần thứ 67 năm 2026, diễn ra tại TP. Nha Trang (Khánh Hòa), thu hút hơn 12.000 vận động viên tham gia.

13 giờ trước Phát triển bền vững

Tuyên Quang: Trang nghiêm, sôi động lễ rước Mẫu, mở màn Lễ hội đền Hạ - đền Thượng - đền Ỷ La

Tuyên Quang: Trang nghiêm, sôi động lễ rước Mẫu, mở màn Lễ hội đền Hạ - đền Thượng - đền Ỷ La

Sáng 29/3 (tức ngày 11 tháng 2 âm lịch), tại phường Minh Xuân (tỉnh Tuyên Quang), lễ rước Mẫu từ đền Ỷ La về đền Hạ đã được tổ chức trang nghiêm, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham gia. Nghi lễ mang đậm giá trị tâm linh, là một trong chuỗi hoạt động đặc sắc của Lễ hội đền Hạ - đền Thượng - đền Ỷ La năm 2026.

13 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Gia Lai: Xã Canh Liên quyết liệt giữ vững “thành trì” không ma túy vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Gia Lai: Xã Canh Liên quyết liệt giữ vững “thành trì” không ma túy vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Là địa bàn vùng cao với gần 2.400 nhân khẩu, trong đó 99% là đồng bào dân tộc Ba Na, xã Canh Liên (tỉnh Gia Lai) đã xuất sắc được công nhận là xã không ma túy vào năm 2025. Bước sang năm 2026, toàn hệ thống chính trị địa phương tiếp tục bám sát cơ sở, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, quyết tâm giữ vững “vùng xanh” không ma túy, bảo đảm cuộc sống bình yên cho Nhân dân trong giai đoạn 2026–2030.

13 giờ trước Văn hóa - Xã hội

BÀI ĐỌC NHIỀU
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 

Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng

Phó Tổng Biên tập: Phạm Hùng Việt, Lại Đức Hồng

Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa

Trụ sở: Số 53 phố Yên Lạc, phường Vĩnh Tuy, TP.Hà Nội

Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, phường Yên Hoà, Hà Nội

Hotline: 0915 323 789

Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com

© Bản quyền thuộc về Tạp chí Điện tử Văn hóa và Phát triển. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn, sử dụng nội dung phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí.

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO