TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Hình tượng con dơi đem lại phúc - lộc - thọ

Thương hiệu - Sản phẩm

Hình tượng con dơi đem lại phúc - lộc - thọ

  • Vũ Hảo
  • 22:28 21/01/2023

Tập san BAVH - Những người bạn Cố đô Huế - Bulletin des Amis du Vieux Hué, viết bằng tiếng Pháp dành hẳn một chương viết và vẽ về con dơi trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình, đình chùa, phủ đệ, đồ thờ cúng.

1-chiec-vong-deo-noi-co-1674313635.jpgChiếc vòng đeo cổ hình con dơi, để chúc trẻ khỏe mạnh, may mắn.
 

Điêu khắc gỗ là một nghề truyền thống, trong đó, điêu khắc gỗ thời kỳ nhà Lý và nhà Nguyễn có nhiều công trình tiêu biểu và to lớn nhất. Hoa văn, họa tiết cầu kỳ, tinh xão trên những cánh cửa, cột chống, rui mè, đòn tay của các đình làng, cung điện vua chúa bao đời, nay được xem là minh chứng rõ ràng nhất cho sự phát triển của thể loại nghệ thuật này. Các nghệ nhân tài hoa đã tạo nên nhiều tác phẩm vừa có tính thẩm mỹ cao, vừa có giá trị văn hóa và phong thuỷ. Trong tập san BAVH (Những người bạn Cố đô Huế (Bulletin des Amis du Vieux Hué) đã dành hẳn một chương để viết và vẽ tranh minh họa về con dơi trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình, đình chùa, phủ đệ, đồ thờ cúng.

2-con-doi-ngam-chu-tho-1674313700.jpg
Con dơi ngậm chữ thọ hay hoa cúc là biểu tượng khỏe mạnh, trường thọ
 
 

Theo phong tục dân gian, trong ngày cúng thôi nôi thường tặng cho đứa bé một chiếc vòng đeo cổ bằng vàng bạc hay ngọc bích chạm khắc hình con dơi, miệng ngậm chiếc khánh để chúc sự khỏe mạnh, may mắn cho nó. Con dơi ngậm chữ thọ hay hoa cúc là biểu tượng khỏe mạnh, trường thọ. Trong tranh cổ có bốn con dơi đồng quay mặt vào một chữ phúc có nghĩa là “ngũ phúc lâm môn”, đó là cầu được trường thọ, hai là phú, ba là khỏe, bốn là đức, năm là khảo chung (trọn đời). Tranh vẽ con dơi thường đi đôi với màu đỏ vì tiếng Hán đỏ đồng âm với hồng, hùng mạnh, nước lớn. Vì dơi gọi là “phúc thử” nên bức tranh đặt ở các hướng đông bắc, chính bắc.Trên các sản phẩm mộc mỹ nghệ hình ảnh con dơi miệng ngậm đồng tiền hay ngậm chiếc khánh, ngậm chữ thọ và hoa cúc… đều mang ý nghĩa tốt đẹp. Con dơi ngậm khánh là đang mang đến may mắn. Chữ khánh có nghĩa là vui vẻ, hạnh phúc khi nó kết hợp với con dơi tức là “phúc khánh” càng làm tăng sự sung sướng và may mắn gấp bội.

3-con-doi-ngam-hoa-cuc-1674313765.JPGNếu chiết tự thì “dơi” gọi là “phúc thử”, đồng âm với chữ phúc (lộc).
 

Đối với Nho giáo, nếu chiết tự thì tiếng “dơi” gọi là “phúc thử”, đồng âm với chữ phúc (lộc). Tương tự như hoa mai chơi Tết vì từ mai đồng âm với từ may (mắn). Biểu tượng hai hay năm con dơi ngậm chữ thọ là kết hợp hai chữ phúc và thọ, để nói lên mong muốn giàu có, hạnh phúc trường tồn. Trong tranh vẽ lịch xưa, liễn đối, bích họa, thường xuất hiện hình ảnh những con dơi xung quanh ba ông Phước - Lộc - Thọ và các tiểu đồng, để nói lên mong ước được khỏe mạnh, trường thọ. Hai con dơi đôi cánh khép kín tạo thành hình tròn là biểu tương khỏe mạnh, may mắn nhân đôi. Năm con dơi bao quanh chữ thọ hay chữ phúc là chúc cuộc sống trường thọ, dồi dào tài lộc.

4-con-doi-tren-hoi-van-dieu-khac-go-1674313826.JPGCon dơi trên hồi văn để chỉ thông điệp trường thọ ai cũng mong muốn
 
4x-1674313972.jpg
 

Quan niệm phong thủy Á đông cho rằng hiện tượng con dơi bay vào đền miếu, cung điện, phủ đệ hay nhà của ai là 1 điềm tốt: mang đến sự thịnh vượng, may mắn về tiến bạc. Lý giải về niềm tin đó, người xưa cho rằng con dơi chỉ làm tổ ở những nơi tốt lành nhất. Loài dơi có cảm giác rất nhạy bén, nó có thể “ngửi” mùi xú khí để xa lánh. Đặc biệt đối với người xưa, trên các mô típ tiền cổ đều có hình 5 con dơi “ngũ phúc”. Vì vậy, nếu dơi bay đến và ở lại trong nhà thì bạn nên vui mừng phấn khởi, vì điều này báo hiệu may mắn sắp tới với gia đình bạn. Công việc sẽ gặp nhiều thuận lợi, và phát triển mạnh mẽ. Sức khỏe và sự miễn dịch của loài dơi không một động vật có cánh nào sánh bằng, giúp cho loài dơi có khả năng thích ứng để sống thọ. Theo các nhà khoa học nghiên cứu loài dơi là loài động vật có vú duy nhất không bị bất cứ chứng bệnh gì đe dọa.

5-con-doi-dieu-khac-tren-cac-o-hoc-cua-1674314254.JPGHình tượng con dơi cách điệu chạm khắc trên các ô (hộc) cửa.
 
6-nam-con-doi-la-ngu-phuc-lam-mon-1674314318.jpgNăm con dơi quay vào một chữ phúc có nghĩa là “ngũ phúc lâm môn”. 
 
Bulletin des Amis du Vieux Hué Tập san BAVH ngũ phúc lâm môn
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Phú Thọ: Miếu Nội Điện - Dấu ấn hơn 300 năm thờ nữ tướng thời Hai Bà Trưng  Văn hóa - Xã hội
Phú Thọ: Miếu Nội Điện - Dấu ấn hơn 300 năm thờ nữ tướng thời Hai Bà Trưng 

Nằm khép mình giữa vùng quê yên bình của thôn Yên Nội ( trước là thôn Nội Điện), xã Hoàng...

Tuồng cổ Thổ Hà – giữ gìn nhịp xưa giữa làng cổ ven sông Cầu Văn hóa - Xã hội
Tuồng cổ Thổ Hà – giữ gìn nhịp xưa giữa làng cổ ven sông Cầu

Nằm bên bờ sông Cầu, làng Thổ Hà, phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh vẫn giữ được dáng vẻ của...

Hà Nội: Theo chân nghệ nhân Thạch Xá "thổi hồn" vào tre nứa  Văn hóa - Xã hội
Hà Nội: Theo chân nghệ nhân Thạch Xá "thổi hồn" vào tre nứa 

Nằm cách trung tâm thành phố khoảng 30km, làng Thạch Xá (Xã Tây Phương, TP. Hà Nội ) từ lâu...

Mới cập nhật
Hồ sơ số 68/2026: Gần 60 năm đau đáu tìm lại dấu tích người Tiểu đội trưởng hy sinh tại Tây Ninh

Hồ sơ số 68/2026: Gần 60 năm đau đáu tìm lại dấu tích người Tiểu đội trưởng hy sinh tại Tây Ninh

Qua Dự án TTU-VWAI, gia đình liệt sĩ Phạm Văn Hào tha thiết mong được kết nối với các cựu chiến binh từng công tác, chiến đấu tại Trung đoàn 1 – Q761, Đoàn Bình Giã, Sư đoàn 9, đặc biệt là những người có mặt tại chiến trường Tây Ninh năm 1968. Những cuốn nhật ký, hồi ký, sơ đồ chiến đấu, danh sách quân nhân, hình ảnh đơn vị hay chỉ một mẩu ký ức còn được lưu giữ cũng có thể trở thành đầu mối quý giá. Đặc biệt, thông tin về ngày hy sinh, diễn biến trận đánh cuối cùng, vị trí an táng ban đầu và quá trình quy tập phần mộ mang tên Phạm Văn Hào tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Châu Thành sẽ giúp gia đình từng bước đối chiếu, xác minh...

52 phút trước Văn hóa - Xã hội

Từ “Những miền âm thanh” đến khát vọng thành phố âm nhạc

Từ “Những miền âm thanh” đến khát vọng thành phố âm nhạc

Tối 29/8/2026, tại Nhà hát Hoa Phượng, Hội Nhạc cổ điển Việt Nam tổ chức chương trình hòa nhạc “Những miền âm thanh – Realms of Sound”, quy tụ năm nghệ sĩ Việt Nam từng giành nhiều giải thưởng quốc tế. Đáng chú ý hơn một đêm biểu diễn, đây là chương trình mở đầu cho sự hợp tác giữa Hội Nhạc cổ điển Việt Nam và thành phố Hải Phòng trong quá trình xây dựng Hải Phòng trở thành Thành phố Âm nhạc.

5 giờ trước Văn hóa - Xã hội

TP.HCM: Miễu Mạch Nước gần 200 năm tuổi tự phun giữa lòng đất Đông Thạnh

TP.HCM: Miễu Mạch Nước gần 200 năm tuổi tự phun giữa lòng đất Đông Thạnh

Giữa vùng đất Đông Thạnh (huyện Hóc Môn cũ) TP.HCM, có một ngôi miễu nhỏ gắn với dòng nước ngầm tự phun từ lòng đất được người dân truyền nhau đã tồn tại gần 200 năm. Không chỉ tìm đến thắp hương, nhiều khách thập phương còn hứng nước rửa mặt, uống hoặc mang về với niềm tin tâm linh, cầu mong may mắn, sức khỏe và bình an.

6 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Cà Mau: Di tích Đồng Nọc Nạng ghi dấu cuộc đấu tranh của người nông dân Nam Bộ

Cà Mau: Di tích Đồng Nọc Nạng ghi dấu cuộc đấu tranh của người nông dân Nam Bộ

Giữa vùng đất phường Giá Rai, tỉnh Cà Mau, cánh đồng Nọc Nạng hôm nay mang vẻ bình dị của một vùng quê Nam Bộ. Thế nhưng, nơi đây từng ghi dấu một sự kiện lịch sử gây chấn động vào đầu thế kỷ XX – cuộc đấu tranh của gia đình ông Mười Chức và những người nông dân nhằm bảo vệ đất đai, mùa màng trước sự áp bức, cưỡng đoạt. Gần một thế kỷ trôi qua, Nọc Nạng vẫn được nhắc đến như một biểu tượng về tinh thần bất khuất của người nông dân Nam Bộ.

6 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Chân dung văn học: Nhà thơ Quang Hoài - Mỗi ngày tôi lại một tôi

Chân dung văn học: Nhà thơ Quang Hoài - Mỗi ngày tôi lại một tôi

Ông tên thật là Nguyễn Quang Hoài (bút danh Quang Hoài, Hoài Phương), tuổi Ất Dậu (sinh 1945), quê Duy Tiên, Hà Nam cũ, nay là Ninh Bình.

8 giờ trước Nghiên cứu

Góc nhìn văn hoá: Lấy Công viên Lê Thị Riêng làm mô hình mẫu tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Góc nhìn văn hoá: Lấy Công viên Lê Thị Riêng làm mô hình mẫu tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Trong ký ức văn hóa của dân tộc Việt Nam, sự hy sinh của những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc không bao giờ được xem là câu chuyện của riêng quá khứ. Mỗi ngôi mộ chưa xác định danh tính, mỗi hài cốt liệt sĩ chưa được trở về với quê hương, gia đình vẫn là một phần của món nợ nghĩa tình mà các thế hệ hôm nay có trách nhiệm tiếp tục trả bằng hành động cụ thể.

8 giờ trước Thời cuộc

Ngày 15/8: Bắc Bộ đến Nam Bộ có mưa dông, cục bộ mưa to

Ngày 15/8: Bắc Bộ đến Nam Bộ có mưa dông, cục bộ mưa to

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 15/8, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục có mưa rào và dông, cục bộ mưa to trên 80mm, nguy cơ xảy ra lốc, sét, mưa đá, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng. Trên biển, gió Tây Nam mạnh gây biển động tại nhiều khu vực.

10 giờ trước Nông nghiệp - Nông dân - Nông thôn

Quảng Ngãi giảm 409 cơ sở giáo dục công lập sau sắp xếp

Quảng Ngãi giảm 409 cơ sở giáo dục công lập sau sắp xếp

Quảng Ngãi sắp xếp lại mạng lưới giáo dục công lập theo hướng tinh gọn đầu mối, phù hợp hơn với quy mô dân số, phân bố dân cư, điều kiện địa lý và nhu cầu học tập. Phương án dự kiến giảm 409 cơ sở giáo dục công lập, đồng thời tổ chức lại trường lớp, đội ngũ và cơ sở vật chất nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực, bảo đảm hoạt động dạy và học ổn định.

19 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Quảng Ngãi: Đấu giá 16 thửa đất tại Đăk Tô, thu ngân sách gần 21 tỷ đồng

Quảng Ngãi: Đấu giá 16 thửa đất tại Đăk Tô, thu ngân sách gần 21 tỷ đồng

Việc đưa 16 thửa đất ở tại nhiều khu vực trên địa bàn xã Đăk Tô ra đấu giá không chỉ tạo nguồn thu từ quỹ đất công, mà còn gắn với định hướng sắp xếp, khai thác không gian dân cư theo quy hoạch. Quy chế đấu giá đồng thời đặt ra những yêu cầu cụ thể về điều kiện tham gia, trình tự trả giá và nghĩa vụ tài chính, qua đó góp phần bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quá trình đưa nguồn lực đất đai vào sử dụng.

21 giờ trước Thời cuộc

Sinh viên Việt kể chuyện hòa bình tại Ngày Quốc tế Thanh niên

Sinh viên Việt kể chuyện hòa bình tại Ngày Quốc tế Thanh niên

Trong khuôn khổ Ngày Quốc tế Thanh niên 2026, nhóm sinh viên thực hiện dự án “Planet My Homeland - Địa cầu quê tôi Gen 2” đã mang thông điệp về hòa bình, đối thoại và sự kết nối của người trẻ đến không gian giao lưu tại Hà Nội. Đây cũng là dịp để câu chuyện về hòa bình được tiếp tục kể từ góc nhìn của thế hệ trẻ.

21 giờ trước Văn hóa - Xã hội

BÀI ĐỌC NHIỀU
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 
Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng
Phó Tổng Biên tập: Lại Đức Hồng
Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa
Trụ sở: 17 ngõ 299/27/17 Đại Mỗ, P.Tây Mỗ, TP.Hà Nội
Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, P.Yên Hoà, TP.Hà Nội
Hotline: 0915 323 789
Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com
Mã số ISSN được cấp: ISSN 3126-3631
© Bản quyền thuộc về Tạp chí Điện tử Văn hóa và Phát triển. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn, sử dụng nội dung phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí.

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO