Người già kể rằng “ngày xưa, trên đỉnh núi mù mây, thường có các vị tiên ngồi đánh cờ. Ngựa của tiên đi ăn cỏ, khi trở lại thì tiên đã bay về trời. Ngựa nhớ chủ lang thang đi tìm, hóa thành núi.”- Cái tên Bạch Mã sơn có từ đó.
Ảnh người Pháp - Bạch Mã đầu thế kỷ 20Bạch Mã rừng xanh tươi, khí hậu trong lành. Thời tiết mát mẻ quanh năm. Màu trắng của mây trời hòa cùng sương núi như khói tỏa. Từ thị trấn Phú Lộc có bảng hướng dẫn quẹo phải để đi vào vườn QG Bạch Mã. Từ đây xe bắt đầu leo dốc (20 km). Dù chỉ đến Bạch Mã một, hai ngày ngắn ngủi, nhưng với du khách, dường như trong môi trường khí hậu mùa hè khắc nghiệt của miền trung, Bạch Mã đã đi vào lòng người một cách nhẹ nhàng khó quên.
Lối vào Bạch Mã VillageNgày hè năm xưa 28-7-1932 ông Giard - kỹ sư cầu đường (Pháp) là người đầu tiên phát hiện ra Bạch Mã. Sau đó 2 năm, mới có một con đường đất đỏ dẫn lên tới đỉnh. Năm 1936, ngư i Pháp xây dựng 17 nhà nghỉ bằng gỗ, năm 1938 có đường trải nhựa, xe ô tô lên tới đỉnh. Tổng cộng đến năm 1945, có tất cả 139 biệt thự tọa lạc ở lưng chừng núi Bạch Mã, độ cao từ 1.000 - 1.400m so với mặt biển.
Trên đỉnh núi nhìn xuốngDần dần được khám phá và nhiều du khách tìm dến, ngọn núi kỳ ảo bây giờ như gần lại với người trần tục, dù cách thành phố Huế hơn 40km về phía Nam. Hiện nay Bạch Mã thu hút rất nhiều du khách quốc tế. Đứng trên đỉnh núi Bạch Mã, ta có thể thu vào tầm mắt toàn cảnh lộng lẫy của đèo Hải Vân, núi Túy Vân, đầm Cầu Hai. Bạch Mã có nhiệt độ luôn thấp hơn 7 - 10 độ so với những vùng lân cận. Điều đó đã tạo nên thế giới sinh học phong phú và đa dạng với 2.147 loài thực vật và 1.493 loài động vật, trong đó có 27 loài thực vật và 66 loài động vật có tên trong sách Đỏ.
Đường lên đỉnh Bạch MãSau khi nghỉ ngơi trong các biệt thự kiểu Pháp, du khách đi dạo trên các tuyến đường mòn độc đáo nằm quanh các khu biệt thự. Đó là các tuyến đường mòn Trĩ Sao (dẫn đến thác Trĩ Sao, nơi có nhiều chim trĩ sao sinh sống), đường mòn Đỗ Quyên (dẫn đến đỉnh thác Đỗ Quyên cao 300m - nơi có rất nhiều hoa đỗ quyên nở vào mùa xuân), đường mòn thác Ngũ Hồ (nơi có 5 hồ nước trong xanh), đường mòn Vọng Hải Đài (cuối con đường là tới độ cao 1.450m). Du khách cũng không thể bỏ qua rừng Chò khoảng 300m. Trong khu rừng này, sẽ gặp nhiều cây cổ thụ hùng vĩ, có nhiều cây đường kính trên 1m và cao tới hơn 30m. Và di xem vườn sưu tập lan hàng trăm loài màu sắc và kiểu dáng độc đáo.
Thác Đỗ Quyên mát lạnh 4 mùaNgoài những di sản do thiên nhiên kỳ thú trao tặng, Bạch Mã sơn hiện còn có một di tích “nhân tạo”đáng chiêm ngưỡng, đó là địa đạo do Tiểu đoàn I, Trung đoàn IV Quân khu Trị Thiên xây dựng đầu năm 1973. Địa đạo được đào hoàn toàn bằng phương tiện thủ công, xuyên qua hàng ngàn khối đất đá cứng như thép, từ sườn đồi, thông vào lòng núi lên đỉnh Bạch Mã.
Bạch Mã có nhiệt độ cao nhất vào mùa hè cũng không vượt quá 26 độ C. Lên dến đỉnh Vọng Hải Đài phóng tầm mắt ra xa, thấp thoáng những xóm làng, những sườn đồi cỏ lau, ẩn hiện trong biển mây bềnh bồng, ngợp nắng vàng. Nhớ đến cái nóng 40 dộ C ở thành phố bị cúp điện du khách khong muốn đi về.
Vọng Hải Đài trên đỉnh Bạch Mã
