TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
“Đạo Mẫu” trong văn hoá tín ngưỡng dân gian Huế

Thương hiệu - Sản phẩm

“Đạo Mẫu” trong văn hoá tín ngưỡng dân gian Huế

  • Vũ Hảo
  • 17:26 05/02/2023

Đạo Mẫu là nét văn hóa đặc sắc của người Việt thể hiện vị trí, vai trò cao quý của người phụ nữ, người mẹ (Mẫu) qua mọi thời đại đều được trân trọng.

1-y-phuc-nu-cham-pa-1675592234.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần nữ Chăm
 

 

Trong sách Ô Châu Cận Lục (Dương Văn An - 1555) viết tín ngưỡng thờ Mẫu ở vùng Thuận Hóa - Phú Xuân là thờ “Tứ phủ”, khác với miền Bắc thờ “Tam phủ”. Ông miêu tả một buổi sinh hoạt cúng tế có chầu văn tại đoạn sông Kim Trà (tức điện Huệ Nam bên sông Hương) ngày nay. Trong sách “Thượng kinh ký sự”, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720 – 1791) cũng tường thuật lại một buổi lên đồng tại Kim Khê (Vinh, Nghệ An) vào năm Tân Sửu 1781. Sơ khởi, đạo Mẫu Thuân - Phú - Huế xuất phát từ hội “Sơn Nam” của những người từ Nam Định vào Huế thời tiền Nguyễn. Năm 1955, Hội Sơn Nam xin đổi tên thành “Hội Thiên Tiên Thánh Giáo Trung Việt”. “Thiên” là huyện Thiên Bản (nay là huyện Vụ Bản, Nam Định); “Tiên” là làng Tiên Hương tức thôn Vân Cát, làng An Thái, xã Kim Thái, Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nơi giáng trần lần thứ hai của Liễu Hạnh công chúa). Hiện nay tại 252 đường Chi Lăng TP. Huế có chánh điện của Đạo Mẫu hội Sơn Nam.

2-y-phuc-cua-vi-than-dan-toc-1675592298.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần người Chăm
 

 

Vùng Thuận Hóa - Phú Xuân thờ Thiên y A Na nữ thần người Chăm là một sự kiện chưa bao giờ có trong trong lịch sử. Năm 1915, tập san BAVH (Đô Thành Hiếu Cổ) đăng bài của H. Délétie tường thuật về cảnh tượng cúng bái trong điện Huệ Nam (còn gọi là điện Ngọc Trản) có tiêu đề: La fête du Ruoc-sac de la Déesse Thiên-Y-A-Na au temple Huê-Nam (Lễ rước sắc của nữ thần Thiên Y A Na ở điện Huệ Nam). Núi Ngọc Trản theo truyền thuyết là nơi Thánh mẫu Thiên y A Na giáng trần; cách cầu Tuần hiện nay khoảng 300m thuộc địa phận làng Hải Cát (Hương Trà, Thừa Thiên - Huế). Năm Nhâm Tuất 1802, vua Gia Long sắc phong (hiện thờ ở điện Huệ Nam) ban cho Mẫu danh hiệu “Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi”. Sự kiên lịch sử này khẳng định “Thượng thiên Thánh Mẫu” trong Tứ phủ không phải là Thánh Mẫu Liễu Hạnh mà là vị Thánh Mẫu “người Chăm” – Thiên Y A Na. Vua Ðồng Khánh còn đưa cuộc lễ tháng 3 và tháng 7 âm lịch hàng năm tại đây lên hàng quốc lễ.

3-y-phuc-nam-mang-hoa-1675592336.JPGY phục của nam tín đồ mạng hoả
 

 

Nói lên sự linh thiêng của Thánh Mẫu Thiên Y A Na trong dân gian lưu truyền một giai thoại về Ngọc Trản Sơn Từ kể rằng vua Minh Mạng một lần lên đây đã đánh rơi chén ngọc xuống sông Hương tưởng không cách gì lấy lại được; bỗng dưới sông một con rùa lớn bằng chiếc chiếu nổi lên miệng ngậm chén ngọc trả lại cho nhà vua. Vào tháng Ba và tháng Bảy âm lịch, lễ hội điện Huệ Nam tổ chức trong 3 ngày với nhiều nghi lễ hoành tráng. Những “xác lính” của Mẫu (đồng cô, bóng cậu) thuộc mọi tầng lớp trong xã hội, khắp cả nước về đây.

 

4-y-phuc-nu-mang-thuy-1675592383.JPGY phục của nữ tín đồ mạng thuỷ
 

 

Không gian “hầu đồng” Huế có đến 12 giá hầu; tái hiện lại hình tượng các vị thánh từ “tứ phủ” xuống trần gian cứu nhân độ thế. Một đặc điểm hiếm có ở đạo Mẫu là tất cả các những ai mang “xác lính” đến đây đều bình đẳng. Từ ngôi sao giải trí hạng A, vị giáo sư tiến sĩ đến anh nông dân, chị tiểu thương đều bình đẳng, ai đến trước ngồi trước; không tổ chức thứ bậc; không phân biệt giàu nghèo. Bên ngoài dân gian ở Huế làng xã nào cũng có điện, đền, am do tư nhân tự xây dựng bằng tiền bạc cá nhân; Một số gia đình vừa thờ Thánh mẫu Thiên Y Ana, còn thờ Vân Hương thánh mẫu Liễu Hạnh; do tổ tiên họ từ Nam Địng vào. Tín ngưỡng thờ Mẫu vùng Thuận Hóa- Phú Xuân có sự giao thoa giữa hai nền văn hóa Việt và Chăm; những điệu múa hát, y phục đan xen, tương đồng về yếu tố âm nhạc, vũ đạo và trang phục.

5-y-phuc-nu-mang-hoa-1675592481.JPGY phục của nữ tín đồ mạng hoả
 
6-le-hau-dong-tai-hue-1675592533.jpgLễ hầu đồng Điện Huệ Nam được phủ sóng Internet sang Âu Mỹ 
 
Đạo Mẫu Đạo Mẫu hội Sơn Nam Thiên y A Na Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng Cần biết
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng

Trong những ngày cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội)...

Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa” Cần biết
Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa”

Ngày 3/6/2025, trong tiết trời oi nồng như muốn nung chảy từng thớ gạch ngoài sân bệnh viện, hơn 548...

Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa Văn hóa - Xã hội
Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa

Hát Dô là loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc của vùng Lạp Hạ, ven sông Tích (nay là...

Mới cập nhật
NMLD Dung Quất: Duy trì vận hành ổn định ở mức 124-125% công suất

NMLD Dung Quất: Duy trì vận hành ổn định ở mức 124-125% công suất

Trong quý I/2026, với kết quả sản xuất kinh doanh, sản lượng sản xuất của Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) đạt gần 2 triệu tấn sản phẩm các loại, doanh thu hợp nhất đạt 46.462 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 8.265 tỷ đồng, mức cao nhất so với cùng kỳ năm trước, đã nộp ngân sách Nhà nước hơn 3.953 tỷ đồng.

9 giờ trước Phát triển bền vững

Làm việc với Ủy ban Quốc tế về Người Mất tích và trao tặng Hồ sơ chứng tích chiến tranh cho Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III

Làm việc với Ủy ban Quốc tế về Người Mất tích và trao tặng Hồ sơ chứng tích chiến tranh cho Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III

Trong nỗ lực thúc đẩy hợp tác quốc tế phục vụ công tác nhân đạo, đại diện Dự án TTU–VWAI đã có buổi làm việc và dùng bữa trưa cùng đại diện Ủy ban Quốc tế về Người Mất tích (ICMP) tại Hà Nội. Cuộc gặp có sự tham dự của Thiếu tá Daniel Romans, Tùy viên Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ tại Việt Nam. Tất cả đều diễn ra trong không khí cởi mở, chân thành và xây dựng, hướng tới mục tiêu chung là góp phần tìm kiếm, xác minh và định danh những người còn mất tích sau chiến tranh.

15 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam sẽ kiến nghị hoán đổi lịch làm việc để Ngày Văn hoá Việt Nam 24/11 được nghỉ 4 ngày

Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam sẽ kiến nghị hoán đổi lịch làm việc để Ngày Văn hoá Việt Nam 24/11 được nghỉ 4 ngày

Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam sẽ nghiên cứu, cùng với Bộ Nội vụ có phương án phù hợp để báo cáo Thủ tướng việc hoán đổi ngày làm việc để kéo dài 4 ngày nghỉ dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 năm nay.

16 giờ trước Thời cuộc

Quảng Ngãi: Măng Đen thăng hoa trong đêm hội nghệ thuật và pháo hoa rực rỡ

Quảng Ngãi: Măng Đen thăng hoa trong đêm hội nghệ thuật và pháo hoa rực rỡ

Trong không khí hân hoan của những ngày lễ lớn, đêm nghệ thuật “Măng Đen khát vọng vươn xa” đã mang đến một bức tranh sống động, nơi thiên nhiên, văn hóa và khát vọng phát triển hòa quyện, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân và du khách.

16 giờ trước Thời cuộc

Ngày 1/5: Bắc Bộ mưa dông rải rác, Nam Bộ và Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Ngày 1/5: Bắc Bộ mưa dông rải rác, Nam Bộ và Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 1/5, các tỉnh phía Tây Bắc Bộ và Trung Bộ có mưa rào rải rác về chiều tối, cần đề phòng lốc, sét và gió giật mạnh. Khu vực miền Đông Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng diện rộng với nhiệt độ có nơi trên 36 độ C.

16 giờ trước Nông nghiệp - Nông dân - Nông thôn

Kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế lao động (1/5): Biểu tượng sức mạnh đoàn kết – Vững bước tương lai !

Kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế lao động (1/5): Biểu tượng sức mạnh đoàn kết – Vững bước tương lai !

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 từ lâu đã vượt qua khuôn khổ của một ngày kỷ niệm đơn thuần để trở thành biểu tượng văn hóa – chính trị đặc biệt của nhân loại tiến bộ. Kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (1/5/1886 – 1/5/2026) không chỉ là dịp ôn lại lịch sử đấu tranh của giai cấp công nhân, mà còn là cơ hội để nhìn nhận sâu sắc hơn những giá trị văn hóa bền vững mà ngày lễ này hun đúc: Tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó và khát vọng xây dựng một xã hội công bằng, nhân văn.

18 giờ trước Thời cuộc

Khúc khải hoàn từ cao nguyên

Khúc khải hoàn từ cao nguyên

Nhạc sĩ Phạm Việt Long vừa công bố chương I “Trong lòng Tây nguyên” trong tổ khúc 3 chương “Khúc khải hoàn từ cao nguyên” viết về quá trình sống, nghiên cứu, nắm tình hình địch của quân giải phóng, chuẩn bị cho trận đánh tạo bước ngoặt lịch sử cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc.

1 ngày trước Văn hóa - Xã hội

An Giang: Nghĩa tình mái ấm yêu thương tại xã Vĩnh Bình

An Giang: Nghĩa tình mái ấm yêu thương tại xã Vĩnh Bình

Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026), 51 căn nhà đã được trao cho các gia đình chính sách và hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã Vĩnh Bình.

1 ngày trước Thời cuộc

Tuyên Quang: Công bố “Làng sáng tạo số Lâm Bình” gắn với phát triển du lịch

Tuyên Quang: Công bố “Làng sáng tạo số Lâm Bình” gắn với phát triển du lịch

Tối 30/4, tại thôn Khau Cau, xã Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang, UBND xã Lâm Bình tổ chức Chương trình nghệ thuật chào mừng Công bố "Làng sáng tạo số Lâm Bình” và Đề án thí điểm Làng sáng tạo nội dung số gắn với phát triển du lịch xã Lâm Bình giai đoạn 2026 - 2030.

1 ngày trước Văn hóa - Xã hội

Khúc Viola an lành

Khúc Viola an lành

Bản nhạc trữ tình này, nhạc sĩ Phạm Việt Long dành tặng nghệ sĩ Viola Nguyệt thu. Chị được xem là người đầu tiên ở Việt Nam sử dụng âm nhạc để điều trị chứng tự kỷ, là hội chứng mà con trai chị mắc phải.

1 ngày trước Văn hóa - Xã hội

BÀI ĐỌC NHIỀU
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 

Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng

Phó Tổng Biên tập: Phạm Hùng Việt, Lại Đức Hồng

Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa

Trụ sở: Số 53 phố Yên Lạc, phường Vĩnh Tuy, TP.Hà Nội

Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, phường Yên Hoà, Hà Nội

Hotline: 0915 323 789

Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com

© Bản quyền thuộc về Tạp chí Điện tử Văn hóa và Phát triển. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn, sử dụng nội dung phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí.

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO