TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
img

Thương hiệu - Sản phẩm

“Đạo Mẫu” trong văn hoá tín ngưỡng dân gian Huế

  • Vũ Hảo
  • 17:26 05/02/2023

Đạo Mẫu là nét văn hóa đặc sắc của người Việt thể hiện vị trí, vai trò cao quý của người phụ nữ, người mẹ (Mẫu) qua mọi thời đại đều được trân trọng.

1-y-phuc-nu-cham-pa-1675592234.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần nữ Chăm
 

 

Trong sách Ô Châu Cận Lục (Dương Văn An - 1555) viết tín ngưỡng thờ Mẫu ở vùng Thuận Hóa - Phú Xuân là thờ “Tứ phủ”, khác với miền Bắc thờ “Tam phủ”. Ông miêu tả một buổi sinh hoạt cúng tế có chầu văn tại đoạn sông Kim Trà (tức điện Huệ Nam bên sông Hương) ngày nay. Trong sách “Thượng kinh ký sự”, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720 – 1791) cũng tường thuật lại một buổi lên đồng tại Kim Khê (Vinh, Nghệ An) vào năm Tân Sửu 1781. Sơ khởi, đạo Mẫu Thuân - Phú - Huế xuất phát từ hội “Sơn Nam” của những người từ Nam Định vào Huế thời tiền Nguyễn. Năm 1955, Hội Sơn Nam xin đổi tên thành “Hội Thiên Tiên Thánh Giáo Trung Việt”. “Thiên” là huyện Thiên Bản (nay là huyện Vụ Bản, Nam Định); “Tiên” là làng Tiên Hương tức thôn Vân Cát, làng An Thái, xã Kim Thái, Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nơi giáng trần lần thứ hai của Liễu Hạnh công chúa). Hiện nay tại 252 đường Chi Lăng TP. Huế có chánh điện của Đạo Mẫu hội Sơn Nam.

2-y-phuc-cua-vi-than-dan-toc-1675592298.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần người Chăm
 

 

Vùng Thuận Hóa - Phú Xuân thờ Thiên y A Na nữ thần người Chăm là một sự kiện chưa bao giờ có trong trong lịch sử. Năm 1915, tập san BAVH (Đô Thành Hiếu Cổ) đăng bài của H. Délétie tường thuật về cảnh tượng cúng bái trong điện Huệ Nam (còn gọi là điện Ngọc Trản) có tiêu đề: La fête du Ruoc-sac de la Déesse Thiên-Y-A-Na au temple Huê-Nam (Lễ rước sắc của nữ thần Thiên Y A Na ở điện Huệ Nam). Núi Ngọc Trản theo truyền thuyết là nơi Thánh mẫu Thiên y A Na giáng trần; cách cầu Tuần hiện nay khoảng 300m thuộc địa phận làng Hải Cát (Hương Trà, Thừa Thiên - Huế). Năm Nhâm Tuất 1802, vua Gia Long sắc phong (hiện thờ ở điện Huệ Nam) ban cho Mẫu danh hiệu “Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi”. Sự kiên lịch sử này khẳng định “Thượng thiên Thánh Mẫu” trong Tứ phủ không phải là Thánh Mẫu Liễu Hạnh mà là vị Thánh Mẫu “người Chăm” – Thiên Y A Na. Vua Ðồng Khánh còn đưa cuộc lễ tháng 3 và tháng 7 âm lịch hàng năm tại đây lên hàng quốc lễ.

3-y-phuc-nam-mang-hoa-1675592336.JPGY phục của nam tín đồ mạng hoả
 

 

Nói lên sự linh thiêng của Thánh Mẫu Thiên Y A Na trong dân gian lưu truyền một giai thoại về Ngọc Trản Sơn Từ kể rằng vua Minh Mạng một lần lên đây đã đánh rơi chén ngọc xuống sông Hương tưởng không cách gì lấy lại được; bỗng dưới sông một con rùa lớn bằng chiếc chiếu nổi lên miệng ngậm chén ngọc trả lại cho nhà vua. Vào tháng Ba và tháng Bảy âm lịch, lễ hội điện Huệ Nam tổ chức trong 3 ngày với nhiều nghi lễ hoành tráng. Những “xác lính” của Mẫu (đồng cô, bóng cậu) thuộc mọi tầng lớp trong xã hội, khắp cả nước về đây.

 

4-y-phuc-nu-mang-thuy-1675592383.JPGY phục của nữ tín đồ mạng thuỷ
 

 

Không gian “hầu đồng” Huế có đến 12 giá hầu; tái hiện lại hình tượng các vị thánh từ “tứ phủ” xuống trần gian cứu nhân độ thế. Một đặc điểm hiếm có ở đạo Mẫu là tất cả các những ai mang “xác lính” đến đây đều bình đẳng. Từ ngôi sao giải trí hạng A, vị giáo sư tiến sĩ đến anh nông dân, chị tiểu thương đều bình đẳng, ai đến trước ngồi trước; không tổ chức thứ bậc; không phân biệt giàu nghèo. Bên ngoài dân gian ở Huế làng xã nào cũng có điện, đền, am do tư nhân tự xây dựng bằng tiền bạc cá nhân; Một số gia đình vừa thờ Thánh mẫu Thiên Y Ana, còn thờ Vân Hương thánh mẫu Liễu Hạnh; do tổ tiên họ từ Nam Địng vào. Tín ngưỡng thờ Mẫu vùng Thuận Hóa- Phú Xuân có sự giao thoa giữa hai nền văn hóa Việt và Chăm; những điệu múa hát, y phục đan xen, tương đồng về yếu tố âm nhạc, vũ đạo và trang phục.

5-y-phuc-nu-mang-hoa-1675592481.JPGY phục của nữ tín đồ mạng hoả
 
6-le-hau-dong-tai-hue-1675592533.jpgLễ hầu đồng Điện Huệ Nam được phủ sóng Internet sang Âu Mỹ 
 
Đạo Mẫu Đạo Mẫu hội Sơn Nam Thiên y A Na Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng Cần biết
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng

Trong những ngày cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội)...

Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa” Cần biết
Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa”

Ngày 3/6/2025, trong tiết trời oi nồng như muốn nung chảy từng thớ gạch ngoài sân bệnh viện, hơn 548...

Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa Văn hóa - Xã hội
Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa

Hát Dô là loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc của vùng Lạp Hạ, ven sông Tích (nay là...

Mới cập nhật
Ưu tiên phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số trong chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam hiện nay

Ưu tiên phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số trong chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam hiện nay

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh và động lực quan trọng của sự phát triển bền vững đất nước. Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, văn hóa tiếp tục được khẳng định là “ngọn đuốc soi đường” cho tiến trình phát triển quốc gia, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của các dân tộc thiểu số.

33 phút trước Nghiên cứu

Tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”

Tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”

Nhằm góp phần lan tỏa thông điệp sử dụng Internet an toàn, ngày 29/1, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, hỗ trợ truyền thông của Tạp chí An ninh mạng Việt Nam và VCCorp, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phối hợp cùng TikTok Việt Nam tổ chức tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”.

12 giờ trước Thời cuộc

Phú Thọ: Trường Mầm non Ánh Dương dạy trẻ từ cội nguồn gia đình

Phú Thọ: Trường Mầm non Ánh Dương dạy trẻ từ cội nguồn gia đình

Sáng 29/01/2026, cận kề Tết Nguyên đán Bính Ngọ, Trường Mầm non Ánh Dương (Phú Thọ) đã tổ chức Ngày hội Tết với chủ đề “Gói bánh chưng xanh – nghe ông bà kể Tết”.

12 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Chương trình cầu truyền hình đặc biệt mừng xuân Bính Ngọ ‘‘Đường xuân đất Việt 2026 – Hội tụ’’

Chương trình cầu truyền hình đặc biệt mừng xuân Bính Ngọ ‘‘Đường xuân đất Việt 2026 – Hội tụ’’

Chương trình là bản giao hưởng mùa xuân, kể về hành trình cùng những thành tựu của đất nước và Quân đội trong năm 2025; là món quà tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam gửi tới đồng bào, chiến sỹ cả nước và bạn bè quốc tế trong thời khắc chuyển giao năm mới.

14 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Tuyên Quang: Công an xã Hồng Thái giữ vững an ninh, trật tự Tết Nguyên đán Bình Ngọ (2026)

Tuyên Quang: Công an xã Hồng Thái giữ vững an ninh, trật tự Tết Nguyên đán Bình Ngọ (2026)

Thực hiện kế hoạch bảo đảm an ninh, trật tự phục vụ các sự kiện chính trị trọng đại và Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Công an xã Hồng Thái (Tuyên Quang) đã triển khai nhiều biện pháp, góp phần giữ vững ổn định an ninh, trật tự trên địa bàn, để Nhân dân yên tâm vui Xuân, đón Tết.

15 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Vinsmart Future ra mắt kỹ thuật phiên bản trải nghiệm sớm siêu ứng dụng 'một chạm' V-APP

Vinsmart Future ra mắt kỹ thuật phiên bản trải nghiệm sớm siêu ứng dụng 'một chạm' V-APP

VinSmart Future - công ty công nghệ trụ cột của Tập đoàn Vingroup ra mắt kỹ thuật phiên bản trải nghiệm sớm siêu ứng dụng V-App, tích hợp toàn diện các dịch vụ, sản phẩm và chương trình khách hàng thân thiết của hệ sinh thái chỉ với thao tác “một chạm”. Bên cạnh việc nâng tầm trải nghiệm khách hàng, V-App còn có tính năng cung cấp tin tức hàng ngày theo hướng cá nhân hóa cùng các công cụ tra cứu, tìm kiếm thông tin bằng công nghệ AI thế hệ mới.

15 giờ trước Phát triển bền vững

Đà Nẵng: Làng gốm Thanh Hà rộn ràng chờ đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ

Đà Nẵng: Làng gốm Thanh Hà rộn ràng chờ đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ

Chờ đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ (2026), các nghệ nhân làng gốm Thanh Hà, Hội An, TP Đà Nẵng dốc bao tâm huyết dày công nhào nặn nên hàng nghìn linh vật ngựa đặc sắc.

16 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Cuộc thi sáng tác văn thơ và âm nhạc về Bộ đội công binh

Cuộc thi sáng tác văn thơ và âm nhạc về Bộ đội công binh

Trong không khí phấn khởi, hân hoan của cả nước chào mừng thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và các hoạt động hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Binh chủng Công binh (25/3/1946 - 25/3/2026); Nhà văn Đặng Vương Hưng và Nhạc sĩ Đoàn Nguyên Hiếu (Trung tâm Phát thanh và Truyền hình Quân đội) vừa vinh dự được mời làm Giám khảo của Cuộc thi Sáng tác các tác phẩm Văn, Thơ, Âm nhạc về Bộ đội Công binh Việt Nam anh hùng.

16 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Đưa khoa học công nghệ thành động lực mô hình tăng trưởng mới

Đưa khoa học công nghệ thành động lực mô hình tăng trưởng mới

Trong không khí cả nước hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nhiều chuyên gia cho rằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần sớm được xác lập là động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới.

20 giờ trước Phát triển bền vững

Văn hoá và con người – Sức mạnh nội sinh cho khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới

Văn hoá và con người – Sức mạnh nội sinh cho khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới

Trong dòng chảy phát triển của lịch sử dân tộc, văn hóa và con người luôn là gốc rễ làm nên bản lĩnh, sức sống và khả năng tự phục hồi của đất nước. Bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của toàn cầu hóa sâu rộng, chuyển đổi số và cạnh tranh chiến lược gay gắt – yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam không chỉ là tăng trưởng kinh tế nhanh, mà quan trọng hơn là phát triển bền vững, giữ vững bản sắc, chủ động hội nhập và nâng cao vị thế quốc gia.

21 giờ trước Nghiên cứu

BÀI ĐỌC NHIỀU
Tuyên Quang: Công an xã Hồng Thái giữ vững an ninh, trật tự Tết Nguyên đán Bình Ngọ (2026)
Tuyên Quang: Công an xã Hồng Thái giữ vững an ninh, trật tự Tết Nguyên đán Bình Ngọ (2026)
Phú Thọ: Trường Mầm non Ánh Dương dạy trẻ từ cội nguồn gia đình
Phú Thọ: Trường Mầm non Ánh Dương dạy trẻ từ cội nguồn gia đình
Chương trình cầu truyền hình đặc biệt mừng xuân Bính Ngọ ‘‘Đường xuân đất Việt 2026 – Hội tụ’’
Chương trình cầu truyền hình đặc biệt mừng xuân Bính Ngọ ‘‘Đường xuân đất Việt 2026 – Hội tụ’’
Tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”
Tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”
Ưu tiên phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số trong chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam hiện nay
Ưu tiên phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số trong chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam hiện nay
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 

Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng

Phó Tổng Biên tập: Phạm Hùng Việt, Lại Đức Hồng

Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa

Trụ sở: Số 53 phố Yên Lạc, phường Vĩnh Tuy, TP.Hà Nội

Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, phường Yên Hoà, Hà Nội

Hotline: 0915 323 789

Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO