TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
“Đạo Mẫu” trong văn hoá tín ngưỡng dân gian Huế

Thương hiệu - Sản phẩm

“Đạo Mẫu” trong văn hoá tín ngưỡng dân gian Huế

  • Vũ Hảo
  • 17:26 05/02/2023

Đạo Mẫu là nét văn hóa đặc sắc của người Việt thể hiện vị trí, vai trò cao quý của người phụ nữ, người mẹ (Mẫu) qua mọi thời đại đều được trân trọng.

1-y-phuc-nu-cham-pa-1675592234.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần nữ Chăm
 

 

Trong sách Ô Châu Cận Lục (Dương Văn An - 1555) viết tín ngưỡng thờ Mẫu ở vùng Thuận Hóa - Phú Xuân là thờ “Tứ phủ”, khác với miền Bắc thờ “Tam phủ”. Ông miêu tả một buổi sinh hoạt cúng tế có chầu văn tại đoạn sông Kim Trà (tức điện Huệ Nam bên sông Hương) ngày nay. Trong sách “Thượng kinh ký sự”, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720 – 1791) cũng tường thuật lại một buổi lên đồng tại Kim Khê (Vinh, Nghệ An) vào năm Tân Sửu 1781. Sơ khởi, đạo Mẫu Thuân - Phú - Huế xuất phát từ hội “Sơn Nam” của những người từ Nam Định vào Huế thời tiền Nguyễn. Năm 1955, Hội Sơn Nam xin đổi tên thành “Hội Thiên Tiên Thánh Giáo Trung Việt”. “Thiên” là huyện Thiên Bản (nay là huyện Vụ Bản, Nam Định); “Tiên” là làng Tiên Hương tức thôn Vân Cát, làng An Thái, xã Kim Thái, Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nơi giáng trần lần thứ hai của Liễu Hạnh công chúa). Hiện nay tại 252 đường Chi Lăng TP. Huế có chánh điện của Đạo Mẫu hội Sơn Nam.

2-y-phuc-cua-vi-than-dan-toc-1675592298.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần người Chăm
 

 

Vùng Thuận Hóa - Phú Xuân thờ Thiên y A Na nữ thần người Chăm là một sự kiện chưa bao giờ có trong trong lịch sử. Năm 1915, tập san BAVH (Đô Thành Hiếu Cổ) đăng bài của H. Délétie tường thuật về cảnh tượng cúng bái trong điện Huệ Nam (còn gọi là điện Ngọc Trản) có tiêu đề: La fête du Ruoc-sac de la Déesse Thiên-Y-A-Na au temple Huê-Nam (Lễ rước sắc của nữ thần Thiên Y A Na ở điện Huệ Nam). Núi Ngọc Trản theo truyền thuyết là nơi Thánh mẫu Thiên y A Na giáng trần; cách cầu Tuần hiện nay khoảng 300m thuộc địa phận làng Hải Cát (Hương Trà, Thừa Thiên - Huế). Năm Nhâm Tuất 1802, vua Gia Long sắc phong (hiện thờ ở điện Huệ Nam) ban cho Mẫu danh hiệu “Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi”. Sự kiên lịch sử này khẳng định “Thượng thiên Thánh Mẫu” trong Tứ phủ không phải là Thánh Mẫu Liễu Hạnh mà là vị Thánh Mẫu “người Chăm” – Thiên Y A Na. Vua Ðồng Khánh còn đưa cuộc lễ tháng 3 và tháng 7 âm lịch hàng năm tại đây lên hàng quốc lễ.

3-y-phuc-nam-mang-hoa-1675592336.JPGY phục của nam tín đồ mạng hoả
 

 

Nói lên sự linh thiêng của Thánh Mẫu Thiên Y A Na trong dân gian lưu truyền một giai thoại về Ngọc Trản Sơn Từ kể rằng vua Minh Mạng một lần lên đây đã đánh rơi chén ngọc xuống sông Hương tưởng không cách gì lấy lại được; bỗng dưới sông một con rùa lớn bằng chiếc chiếu nổi lên miệng ngậm chén ngọc trả lại cho nhà vua. Vào tháng Ba và tháng Bảy âm lịch, lễ hội điện Huệ Nam tổ chức trong 3 ngày với nhiều nghi lễ hoành tráng. Những “xác lính” của Mẫu (đồng cô, bóng cậu) thuộc mọi tầng lớp trong xã hội, khắp cả nước về đây.

 

4-y-phuc-nu-mang-thuy-1675592383.JPGY phục của nữ tín đồ mạng thuỷ
 

 

Không gian “hầu đồng” Huế có đến 12 giá hầu; tái hiện lại hình tượng các vị thánh từ “tứ phủ” xuống trần gian cứu nhân độ thế. Một đặc điểm hiếm có ở đạo Mẫu là tất cả các những ai mang “xác lính” đến đây đều bình đẳng. Từ ngôi sao giải trí hạng A, vị giáo sư tiến sĩ đến anh nông dân, chị tiểu thương đều bình đẳng, ai đến trước ngồi trước; không tổ chức thứ bậc; không phân biệt giàu nghèo. Bên ngoài dân gian ở Huế làng xã nào cũng có điện, đền, am do tư nhân tự xây dựng bằng tiền bạc cá nhân; Một số gia đình vừa thờ Thánh mẫu Thiên Y Ana, còn thờ Vân Hương thánh mẫu Liễu Hạnh; do tổ tiên họ từ Nam Địng vào. Tín ngưỡng thờ Mẫu vùng Thuận Hóa- Phú Xuân có sự giao thoa giữa hai nền văn hóa Việt và Chăm; những điệu múa hát, y phục đan xen, tương đồng về yếu tố âm nhạc, vũ đạo và trang phục.

5-y-phuc-nu-mang-hoa-1675592481.JPGY phục của nữ tín đồ mạng hoả
 
6-le-hau-dong-tai-hue-1675592533.jpgLễ hầu đồng Điện Huệ Nam được phủ sóng Internet sang Âu Mỹ 
 
Đạo Mẫu Đạo Mẫu hội Sơn Nam Thiên y A Na Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng Cần biết
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng

Trong những ngày cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội)...

Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa” Cần biết
Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa”

Ngày 3/6/2025, trong tiết trời oi nồng như muốn nung chảy từng thớ gạch ngoài sân bệnh viện, hơn 548...

Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa Văn hóa - Xã hội
Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa

Hát Dô là loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc của vùng Lạp Hạ, ven sông Tích (nay là...

Mới cập nhật
Mua xe 0 đồng, chi phí “0 lo”: VinFast VF 5 giải bài toán tài chính cho cả cá nhân lẫn dịch vụ

Mua xe 0 đồng, chi phí “0 lo”: VinFast VF 5 giải bài toán tài chính cho cả cá nhân lẫn dịch vụ

Với chi phí đầu vào gần như bằng 0 và lợi thế sạc pin miễn phí trong 3 năm, VF 5 mở ra hướng tiếp cận ô tô thực dụng hơn, phù hợp cả khách hàng mua xe lần đầu và người chạy dịch vụ.

48 phút trước Phát triển bền vững

Báo chí phải là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Báo chí phải là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Sáng 16/6, tại trụ sở Đài Tiếng nói Việt Nam (58 Quán Sứ, Hà Nội), Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp với Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức Hội nghị Giao ban báo chí.

3 giờ trước Thời cuộc

Các điểm giao dịch đông nghịt người đến xác thực thông tin thuê bao khi bị khoá 1 chiều

Các điểm giao dịch đông nghịt người đến xác thực thông tin thuê bao khi bị khoá 1 chiều

Theo ghi nhận của phóng viên, tại nhiều điểm dịch vụ của các nhà mạng trong ngày 15/6, khách hàng đến xác thực thông tin tăng đột biến khi bị khoá chiều gọi đi. Các nhà mạng cũng tăng cường tối đa nhân lực để hướng dẫn khác hàng xác thực thông tin.

6 giờ trước Phát triển bền vững

Sức mạnh của niềm tin trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở xã Đạo Trù: Kỳ 2 - Khi chính quyền hiện diện trong đời sống nhân dân

Sức mạnh của niềm tin trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở xã Đạo Trù: Kỳ 2 - Khi chính quyền hiện diện trong đời sống nhân dân

Không phải những khẩu hiệu hay lời hứa: Nửa đêm, lãnh đạo xã chạy lũ cùng dân, xuyên rừng tìm kiếm cứu nạn... Từ những việc làm rất đỗi bình dị ấy, niềm tin đã được vun đắp bằng trách nhiệm, bằng tình người và bằng sự hiện diện đúng lúc của chính quyền trong thời khắc nhân dân cần nhất.

6 giờ trước Nghiên cứu

Góc nhìn văn hoá: Khi công tác tư tưởng bước vào kỷ nguyên dữ liệu và đối thoại xã hội

Góc nhìn văn hoá: Khi công tác tư tưởng bước vào kỷ nguyên dữ liệu và đối thoại xã hội

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp nhận, xử lý và chia sẻ thông tin, yêu cầu “công tác tư tưởng phải chủ động, sắc bén, thuyết phục, hiệu quả” không chỉ là một định hướng chính trị – hành chính, mà còn phản ánh một vấn đề văn hoá rộng lớn: Cách một xã hội kiến tạo niềm tin, duy trì đồng thuận và định hình hệ giá trị trong môi trường truyền thông mới.

9 giờ trước Thời cuộc

Ngày 16/6: Bắc Bộ mưa lớn, miền Trung tiếp tục nắng nóng gay gắt

Ngày 16/6: Bắc Bộ mưa lớn, miền Trung tiếp tục nắng nóng gay gắt

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 16/6, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to; nguy cơ cao xảy ra lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh, lũ quét và sạt lở đất tại khu vực vùng núi.

9 giờ trước Nông nghiệp - Nông dân - Nông thôn

Sức mạnh của niềm tin trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở xã Đạo Trù: Kỳ 1 - Chuyện làng lên mạng

Sức mạnh của niềm tin trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở xã Đạo Trù: Kỳ 1 - Chuyện làng lên mạng

Một thông báo xử phạt vi phạm, hay sự giúp đỡ, tìm kiếm cứu nạn... với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tưởng chỉ là chuyện rất đỗi bình thường. Nhưng khi lên mạng xã hội, lại kéo theo những lời bàn tán, ý kiến trái chiều. Từ những điều rất nhỏ ấy, cho thấy rằng: niềm tin của nhân dân rất dễ bị lay chuyển.

19 giờ trước Nghiên cứu

Hà Nội: Cải tạo khu tập thể cũ- kiến tạo không gian sống văn minh và giữ gìn giá trị cộng đồng

Hà Nội: Cải tạo khu tập thể cũ- kiến tạo không gian sống văn minh và giữ gìn giá trị cộng đồng

Các khu tập thể cũ của Hà Nội đang trải qua một quá trình chuyển mình âm thầm nhưng rõ nét. Giữa những dãy nhà đã nhuốm màu thời gian, những không gian công cộng mới đang dần được hình thành, mở ra những gợi mở về tương lai phát triển đô thị theo mô hình phát triển định hướng giao thông công cộng (TOD), đồng thời đặt con người và cộng đồng vào vị trí trung tâm của quá trình tái thiết.

20 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Nhớ âm thanh của phố (tản văn)

Nhớ âm thanh của phố (tản văn)

Nhiều thập niên đã trôi qua, con phố nhỏ này – trước ngày 1/7/2025 thuộc Tiểu khu 6, thị trấn Hà Trung, nay là thôn 6, xã Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa – vẫn là nơi gắn bó của hàng trăm hộ dân với biết bao kỷ niệm và nghĩa tình sâu nặng.

22 giờ trước Thời cuộc

Hà Nội: Hồ Gươm - bản hòa ca cổ kính và hiện đại

Hà Nội: Hồ Gươm - bản hòa ca cổ kính và hiện đại

Nằm giữa lòng thủ đô Hà Nội tấp nập, Hồ Hoàn Kiếm hay như tên gọi thân thuộc hơn là Hồ Gươm đã nằm in sâu vào tiềm thức của mỗi người dân không chỉ ở Thủ đô mà trên khắp đất nước. Hồ Gươm như một viên ngọc xanh biếc, mang trong mình vẻ đẹp cổ kính và huyền thoại. Với làn nước trong xanh quanh năm, hồ được bao bọc bởi những hàng cây cổ thụ rợp bóng mát và những công trình kiến trúc độc đáo, tạo nên một bức tranh phong cảnh hữu tình, thơ mộng. Ở Hồ Gươm, thời gian như chậm lại giống như lối sống bậc cao niên nhưng mang không khí năng động, sôi nổi của lớp trẻ.

23 giờ trước Văn hóa - Xã hội

BÀI ĐỌC NHIỀU
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 
Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng
Phó Tổng Biên tập: Lại Đức Hồng
Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa
Trụ sở: 17 ngõ 299/27/17 Đại Mỗ, P.Tây Mỗ, TP.Hà Nội
Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, P.Yên Hoà, TP.Hà Nội
Hotline: 0915 323 789
Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com
Mã số ISSN được cấp: e-ISSN 3126-2631
© Bản quyền thuộc về Tạp chí Điện tử Văn hóa và Phát triển. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn, sử dụng nội dung phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí.

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO