TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
img

Thương hiệu - Sản phẩm

“Đạo Mẫu” trong văn hoá tín ngưỡng dân gian Huế

  • Vũ Hảo
  • 17:26 05/02/2023

Đạo Mẫu là nét văn hóa đặc sắc của người Việt thể hiện vị trí, vai trò cao quý của người phụ nữ, người mẹ (Mẫu) qua mọi thời đại đều được trân trọng.

1-y-phuc-nu-cham-pa-1675592234.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần nữ Chăm
 

 

Trong sách Ô Châu Cận Lục (Dương Văn An - 1555) viết tín ngưỡng thờ Mẫu ở vùng Thuận Hóa - Phú Xuân là thờ “Tứ phủ”, khác với miền Bắc thờ “Tam phủ”. Ông miêu tả một buổi sinh hoạt cúng tế có chầu văn tại đoạn sông Kim Trà (tức điện Huệ Nam bên sông Hương) ngày nay. Trong sách “Thượng kinh ký sự”, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720 – 1791) cũng tường thuật lại một buổi lên đồng tại Kim Khê (Vinh, Nghệ An) vào năm Tân Sửu 1781. Sơ khởi, đạo Mẫu Thuân - Phú - Huế xuất phát từ hội “Sơn Nam” của những người từ Nam Định vào Huế thời tiền Nguyễn. Năm 1955, Hội Sơn Nam xin đổi tên thành “Hội Thiên Tiên Thánh Giáo Trung Việt”. “Thiên” là huyện Thiên Bản (nay là huyện Vụ Bản, Nam Định); “Tiên” là làng Tiên Hương tức thôn Vân Cát, làng An Thái, xã Kim Thái, Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nơi giáng trần lần thứ hai của Liễu Hạnh công chúa). Hiện nay tại 252 đường Chi Lăng TP. Huế có chánh điện của Đạo Mẫu hội Sơn Nam.

2-y-phuc-cua-vi-than-dan-toc-1675592298.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần người Chăm
 

 

Vùng Thuận Hóa - Phú Xuân thờ Thiên y A Na nữ thần người Chăm là một sự kiện chưa bao giờ có trong trong lịch sử. Năm 1915, tập san BAVH (Đô Thành Hiếu Cổ) đăng bài của H. Délétie tường thuật về cảnh tượng cúng bái trong điện Huệ Nam (còn gọi là điện Ngọc Trản) có tiêu đề: La fête du Ruoc-sac de la Déesse Thiên-Y-A-Na au temple Huê-Nam (Lễ rước sắc của nữ thần Thiên Y A Na ở điện Huệ Nam). Núi Ngọc Trản theo truyền thuyết là nơi Thánh mẫu Thiên y A Na giáng trần; cách cầu Tuần hiện nay khoảng 300m thuộc địa phận làng Hải Cát (Hương Trà, Thừa Thiên - Huế). Năm Nhâm Tuất 1802, vua Gia Long sắc phong (hiện thờ ở điện Huệ Nam) ban cho Mẫu danh hiệu “Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi”. Sự kiên lịch sử này khẳng định “Thượng thiên Thánh Mẫu” trong Tứ phủ không phải là Thánh Mẫu Liễu Hạnh mà là vị Thánh Mẫu “người Chăm” – Thiên Y A Na. Vua Ðồng Khánh còn đưa cuộc lễ tháng 3 và tháng 7 âm lịch hàng năm tại đây lên hàng quốc lễ.

3-y-phuc-nam-mang-hoa-1675592336.JPGY phục của nam tín đồ mạng hoả
 

 

Nói lên sự linh thiêng của Thánh Mẫu Thiên Y A Na trong dân gian lưu truyền một giai thoại về Ngọc Trản Sơn Từ kể rằng vua Minh Mạng một lần lên đây đã đánh rơi chén ngọc xuống sông Hương tưởng không cách gì lấy lại được; bỗng dưới sông một con rùa lớn bằng chiếc chiếu nổi lên miệng ngậm chén ngọc trả lại cho nhà vua. Vào tháng Ba và tháng Bảy âm lịch, lễ hội điện Huệ Nam tổ chức trong 3 ngày với nhiều nghi lễ hoành tráng. Những “xác lính” của Mẫu (đồng cô, bóng cậu) thuộc mọi tầng lớp trong xã hội, khắp cả nước về đây.

 

4-y-phuc-nu-mang-thuy-1675592383.JPGY phục của nữ tín đồ mạng thuỷ
 

 

Không gian “hầu đồng” Huế có đến 12 giá hầu; tái hiện lại hình tượng các vị thánh từ “tứ phủ” xuống trần gian cứu nhân độ thế. Một đặc điểm hiếm có ở đạo Mẫu là tất cả các những ai mang “xác lính” đến đây đều bình đẳng. Từ ngôi sao giải trí hạng A, vị giáo sư tiến sĩ đến anh nông dân, chị tiểu thương đều bình đẳng, ai đến trước ngồi trước; không tổ chức thứ bậc; không phân biệt giàu nghèo. Bên ngoài dân gian ở Huế làng xã nào cũng có điện, đền, am do tư nhân tự xây dựng bằng tiền bạc cá nhân; Một số gia đình vừa thờ Thánh mẫu Thiên Y Ana, còn thờ Vân Hương thánh mẫu Liễu Hạnh; do tổ tiên họ từ Nam Địng vào. Tín ngưỡng thờ Mẫu vùng Thuận Hóa- Phú Xuân có sự giao thoa giữa hai nền văn hóa Việt và Chăm; những điệu múa hát, y phục đan xen, tương đồng về yếu tố âm nhạc, vũ đạo và trang phục.

5-y-phuc-nu-mang-hoa-1675592481.JPGY phục của nữ tín đồ mạng hoả
 
6-le-hau-dong-tai-hue-1675592533.jpgLễ hầu đồng Điện Huệ Nam được phủ sóng Internet sang Âu Mỹ 
 
Đạo Mẫu Đạo Mẫu hội Sơn Nam Thiên y A Na Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng Cần biết
Những bức thư cảm ơn - Ghi nhận tấm lòng của nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - thủ nhang Đền Rừng

Trong những ngày cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội)...

Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa” Cần biết
Hà Nội: Đền Rừng và chùa Đông Các Tự trao 548 suất cơm cho bệnh nhân giữa trưa hè “đổ lửa”

Ngày 3/6/2025, trong tiết trời oi nồng như muốn nung chảy từng thớ gạch ngoài sân bệnh viện, hơn 548...

Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa Văn hóa - Xã hội
Vươn lên từ bờ vực "thất truyền": Hát Dô Liệp Nghĩa

Hát Dô là loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc của vùng Lạp Hạ, ven sông Tích (nay là...

Mới cập nhật
Lâm Đồng: Di tích Trường Dục Thanh – địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước

Lâm Đồng: Di tích Trường Dục Thanh – địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước

Khu di tích Dục Thanh ở Phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng là nơi thầy giáo Nguyễn Tất Thành từng dạy học trước khi ra đi tìm đường cứu nước, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống.

3 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Hình thành mạng lưới đào tạo công nghệ mũi nhọn phục vụ sự phát triển của đất nước

Hình thành mạng lưới đào tạo công nghệ mũi nhọn phục vụ sự phát triển của đất nước

Ngày 17/3/2026 tại Hà Nội, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cùng 27 trường đại học chính thức ra mắt Ban điều phối Hệ thống các Trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng về công nghệ 4.0, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc xây dựng mạng lưới đào tạo và nghiên cứu công nghệ tiên tiến nhằm thúc đẩy đào tạo nhân lực chất lượng cao cho chuyển đổi số quốc gia. Đại diện Đại sứ các nước Singapore, Hàn Quốc, Lào tại Việt Nam, các trường đại học trọng điểm trong lĩnh vực công nghệ, cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước đã tham dự.

4 giờ trước Phát triển bền vững

Quân đoàn 34: Tặng Bằng khen cho các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc tại Hội thao Công binh toàn quân năm 2026

Quân đoàn 34: Tặng Bằng khen cho các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc tại Hội thao Công binh toàn quân năm 2026

Chiều ngày 17-3, tại Gia Lai, Quân đoàn 34 đã tổ chức Hội nghị tổng kết, rút kinh nghiệm và biểu dương, khen thưởng 6 tập thể, 19 cá nhân có thành tích xuất sắc trong tham gia Hội thao Công binh toàn quân năm 2026. Với tinh thần “đoàn kết, quyết thắng”, Đoàn hội thao Quân đoàn đã xuất sắc giành giải Ba toàn đoàn cùng nhiều thứ hạng cao ở các nội dung thi đấu.

5 giờ trước Văn hóa - Xã hội

“Nhớ bà” – Từ thi ca, đến đề kiểm tra giữa học kỳ môn Ngữ văn Lớp 12

“Nhớ bà” – Từ thi ca, đến đề kiểm tra giữa học kỳ môn Ngữ văn Lớp 12

Bài thơ “Nhớ bà” của Đặng Vương Hưng là một khúc hồi tưởng đậm chất trữ tình về hình ảnh người bà trong ký ức tuổi thơ. Được sáng tác năm 2017 và in trong tuyển tập “Lục bát mỗi ngày” (NXB Văn học, Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội năm 2021), bài thơ sử dụng thể lục bát quen thuộc, để gợi lại một thế giới quê nhà bình dị, nơi tình cảm gia đình, ký ức chiến tranh và nét văn hóa dân gian hòa quyện vào nhau. Qua dòng hồi ức của chủ thể trữ tình, hình ảnh người bà hiện lên vừa gần gũi vừa thiêng liêng, đại diện cho lớp người phụ nữ nông thôn Việt Nam chịu thương chịu khó, âm thầm hy sinh cho gia đình và quê hương.

6 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Ninh Bình: Thung Nham - "Bản giao hưởng" của đại ngàn và kỳ tích chim muông

Ninh Bình: Thung Nham - "Bản giao hưởng" của đại ngàn và kỳ tích chim muông

Không chỉ có núi non trùng điệp hay hang động kỳ ảo, Thung Nham còn là nơi duy nhất tại vùng di sản Tràng An mà du khách có thể tận mắt chiêm ngưỡng "vũ điệu" của hàng ngàn loài chim quý giữa không gian sinh thái nguyên sơ.

7 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Giải Bóng đá nữ các dân tộc thiểu số tỉnh Gia Lai mở rộng là sân chơi để tăng cường tình đoàn kết

Giải Bóng đá nữ các dân tộc thiểu số tỉnh Gia Lai mở rộng là sân chơi để tăng cường tình đoàn kết

Tham dự giải có 120 vận động viên nữ là người dân tộc thiểu số, đại diện cho các địa phương và đơn vị trong khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Giải đấu không chỉ là sân chơi thể thao lành mạnh, bổ ích mà còn là dịp để các vận động viên giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, tăng cường tình đoàn kết giữa các địa phương và cộng đồng các dân tộc.

11 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Gia Lai phát triển mô hình du lịch “Café Farm”, đón đầu Năm Du lịch Quốc gia 2026

Gia Lai phát triển mô hình du lịch “Café Farm”, đón đầu Năm Du lịch Quốc gia 2026

Không chỉ là điểm đến, mô hình du lịch trải nghiệm “Café Farm” tại phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai mang đến hành trình khám phá trọn vẹn từ hạt cà phê đến ly cà phê thành phẩm, qua đó góp phần làm mới sản phẩm du lịch địa phương, đón đầu Năm Du lịch Quốc gia 2026.

12 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Góc nhìn văn hóa: Niềm tin xã hội qua thành công của cuộc bầu cử

Góc nhìn văn hóa: Niềm tin xã hội qua thành công của cuộc bầu cử

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 đã khép lại với tỷ lệ cử tri tham gia rất cao, đạt khoảng 99,38%, cử tri đi bỏ phiếu trên phạm vi cả nước. Con số ấy không chỉ phản ánh thành công của một sự kiện chính trị trọng đại, mà còn cho thấy chiều sâu của văn hóa chính trị Việt Nam – nơi niềm tin xã hội, tinh thần trách nhiệm công dân và sự đồng thuận cộng đồng được thể hiện rõ nét qua từng lá phiếu.

14 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Phú Thọ: Xây dựng môi trường học đường văn hóa, “thầy giỏi, trò xuất sắc” tại Trường THPT Bình Xuyên

Phú Thọ: Xây dựng môi trường học đường văn hóa, “thầy giỏi, trò xuất sắc” tại Trường THPT Bình Xuyên

Không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục, Trường THPT Bình Xuyên (tỉnh Phú Thọ) còn đặc biệt quan tâm xây dựng môi trường học đường văn hóa, nơi mỗi thầy cô là một tấm gương mẫu mực, mỗi học sinh là một cá nhân năng động, nhân ái và có trách nhiệm. Từ văn hóa ứng xử chuẩn mực trong trường học đến cảnh quan xanh – sạch – đẹp và các giá trị sống tích cực, nhà trường đang từng bước tạo dựng môi trường giáo dục toàn diện, góp phần xây dựng hình ảnh “thầy giỏi, trò xuất sắc”.

15 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Bài thơ: Lời ru của đá

Bài thơ: Lời ru của đá

Bài thơ “Lời Ru Của Đá” của tác giả Trần Phương Hồng Điểu vang lên như một bản trường ca thầm lặng của lịch sử, nơi những phiến đá rêu phong hóa thành chứng nhân của dân tộc. Trong sự tĩnh lặng của thời gian, đá không chỉ nằm im mà đang kể lại hành trình nghìn năm dựng nước và giữ nước của cha ông.

1 ngày trước Văn hóa - Xã hội

BÀI ĐỌC NHIỀU
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 

Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng

Phó Tổng Biên tập: Phạm Hùng Việt, Lại Đức Hồng

Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa

Trụ sở: Số 53 phố Yên Lạc, phường Vĩnh Tuy, TP.Hà Nội

Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, phường Yên Hoà, Hà Nội

Hotline: 0915 323 789

Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO