TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
Video Photo Emagazine Podcast Infographic
“Đạo Mẫu” trong văn hoá tín ngưỡng dân gian Huế

Thương hiệu - Sản phẩm

“Đạo Mẫu” trong văn hoá tín ngưỡng dân gian Huế

  • Vũ Hảo
  • 17:26 05/02/2023

Đạo Mẫu là nét văn hóa đặc sắc của người Việt thể hiện vị trí, vai trò cao quý của người phụ nữ, người mẹ (Mẫu) qua mọi thời đại đều được trân trọng.

1-y-phuc-nu-cham-pa-1675592234.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần nữ Chăm
 

 

Trong sách Ô Châu Cận Lục (Dương Văn An - 1555) viết tín ngưỡng thờ Mẫu ở vùng Thuận Hóa - Phú Xuân là thờ “Tứ phủ”, khác với miền Bắc thờ “Tam phủ”. Ông miêu tả một buổi sinh hoạt cúng tế có chầu văn tại đoạn sông Kim Trà (tức điện Huệ Nam bên sông Hương) ngày nay. Trong sách “Thượng kinh ký sự”, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720 – 1791) cũng tường thuật lại một buổi lên đồng tại Kim Khê (Vinh, Nghệ An) vào năm Tân Sửu 1781. Sơ khởi, đạo Mẫu Thuân - Phú - Huế xuất phát từ hội “Sơn Nam” của những người từ Nam Định vào Huế thời tiền Nguyễn. Năm 1955, Hội Sơn Nam xin đổi tên thành “Hội Thiên Tiên Thánh Giáo Trung Việt”. “Thiên” là huyện Thiên Bản (nay là huyện Vụ Bản, Nam Định); “Tiên” là làng Tiên Hương tức thôn Vân Cát, làng An Thái, xã Kim Thái, Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nơi giáng trần lần thứ hai của Liễu Hạnh công chúa). Hiện nay tại 252 đường Chi Lăng TP. Huế có chánh điện của Đạo Mẫu hội Sơn Nam.

2-y-phuc-cua-vi-than-dan-toc-1675592298.JPGY phục của tín đồ xác lính vị thần người Chăm
 

 

Vùng Thuận Hóa - Phú Xuân thờ Thiên y A Na nữ thần người Chăm là một sự kiện chưa bao giờ có trong trong lịch sử. Năm 1915, tập san BAVH (Đô Thành Hiếu Cổ) đăng bài của H. Délétie tường thuật về cảnh tượng cúng bái trong điện Huệ Nam (còn gọi là điện Ngọc Trản) có tiêu đề: La fête du Ruoc-sac de la Déesse Thiên-Y-A-Na au temple Huê-Nam (Lễ rước sắc của nữ thần Thiên Y A Na ở điện Huệ Nam). Núi Ngọc Trản theo truyền thuyết là nơi Thánh mẫu Thiên y A Na giáng trần; cách cầu Tuần hiện nay khoảng 300m thuộc địa phận làng Hải Cát (Hương Trà, Thừa Thiên - Huế). Năm Nhâm Tuất 1802, vua Gia Long sắc phong (hiện thờ ở điện Huệ Nam) ban cho Mẫu danh hiệu “Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi”. Sự kiên lịch sử này khẳng định “Thượng thiên Thánh Mẫu” trong Tứ phủ không phải là Thánh Mẫu Liễu Hạnh mà là vị Thánh Mẫu “người Chăm” – Thiên Y A Na. Vua Ðồng Khánh còn đưa cuộc lễ tháng 3 và tháng 7 âm lịch hàng năm tại đây lên hàng quốc lễ.

3-y-phuc-nam-mang-hoa-1675592336.JPGY phục của nam tín đồ mạng hoả
 

 

Nói lên sự linh thiêng của Thánh Mẫu Thiên Y A Na trong dân gian lưu truyền một giai thoại về Ngọc Trản Sơn Từ kể rằng vua Minh Mạng một lần lên đây đã đánh rơi chén ngọc xuống sông Hương tưởng không cách gì lấy lại được; bỗng dưới sông một con rùa lớn bằng chiếc chiếu nổi lên miệng ngậm chén ngọc trả lại cho nhà vua. Vào tháng Ba và tháng Bảy âm lịch, lễ hội điện Huệ Nam tổ chức trong 3 ngày với nhiều nghi lễ hoành tráng. Những “xác lính” của Mẫu (đồng cô, bóng cậu) thuộc mọi tầng lớp trong xã hội, khắp cả nước về đây.

 

4-y-phuc-nu-mang-thuy-1675592383.JPGY phục của nữ tín đồ mạng thuỷ
 

 

Không gian “hầu đồng” Huế có đến 12 giá hầu; tái hiện lại hình tượng các vị thánh từ “tứ phủ” xuống trần gian cứu nhân độ thế. Một đặc điểm hiếm có ở đạo Mẫu là tất cả các những ai mang “xác lính” đến đây đều bình đẳng. Từ ngôi sao giải trí hạng A, vị giáo sư tiến sĩ đến anh nông dân, chị tiểu thương đều bình đẳng, ai đến trước ngồi trước; không tổ chức thứ bậc; không phân biệt giàu nghèo. Bên ngoài dân gian ở Huế làng xã nào cũng có điện, đền, am do tư nhân tự xây dựng bằng tiền bạc cá nhân; Một số gia đình vừa thờ Thánh mẫu Thiên Y Ana, còn thờ Vân Hương thánh mẫu Liễu Hạnh; do tổ tiên họ từ Nam Địng vào. Tín ngưỡng thờ Mẫu vùng Thuận Hóa- Phú Xuân có sự giao thoa giữa hai nền văn hóa Việt và Chăm; những điệu múa hát, y phục đan xen, tương đồng về yếu tố âm nhạc, vũ đạo và trang phục.

5-y-phuc-nu-mang-hoa-1675592481.JPGY phục của nữ tín đồ mạng hoả
 
6-le-hau-dong-tai-hue-1675592533.jpgLễ hầu đồng Điện Huệ Nam được phủ sóng Internet sang Âu Mỹ 
 
Đạo Mẫu Đạo Mẫu hội Sơn Nam Thiên y A Na Thiên Y A Na Diễn Ngọc Phi
  • Chia sẻ Facebook
  • Chia sẻ Twitter
  • Chia sẻ Pinterest
In
Cùng chủ đề
Phú Thọ: Miếu Nội Điện - Dấu ấn hơn 300 năm thờ nữ tướng thời Hai Bà Trưng  Văn hóa - Xã hội
Phú Thọ: Miếu Nội Điện - Dấu ấn hơn 300 năm thờ nữ tướng thời Hai Bà Trưng 

Nằm khép mình giữa vùng quê yên bình của thôn Yên Nội ( trước là thôn Nội Điện), xã Hoàng...

Tuồng cổ Thổ Hà – giữ gìn nhịp xưa giữa làng cổ ven sông Cầu Văn hóa - Xã hội
Tuồng cổ Thổ Hà – giữ gìn nhịp xưa giữa làng cổ ven sông Cầu

Nằm bên bờ sông Cầu, làng Thổ Hà, phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh vẫn giữ được dáng vẻ của...

Hà Nội: Theo chân nghệ nhân Thạch Xá "thổi hồn" vào tre nứa  Văn hóa - Xã hội
Hà Nội: Theo chân nghệ nhân Thạch Xá "thổi hồn" vào tre nứa 

Nằm cách trung tâm thành phố khoảng 30km, làng Thạch Xá (Xã Tây Phương, TP. Hà Nội ) từ lâu...

Mới cập nhật
Phân bón Cà Mau tài trợ 1 tỷ đồng "Thắp sáng đường quê"

Phân bón Cà Mau tài trợ 1 tỷ đồng "Thắp sáng đường quê"

Phân bón Cà mau đã phối hợp cùng chính quyền địa phương khánh thành ba công trình đèn chiếu sáng giao thông nông thôn bằng năng lượng mặt trời tại Đồng Nai, Lâm Đồng và Khánh Hòa, với tổng kinh phí tài trợ 1 tỷ đồng, trong tháng 7/2026.

1 giờ trước Phát triển bền vững

“Mùa Vàng Thắng Lớn”:  Những giá trị thiết thực,  những câu chuyện có thật của bà con

“Mùa Vàng Thắng Lớn”: Những giá trị thiết thực, những câu chuyện có thật của bà con

5 năm qua, hành trình “Mùa Vàng Thắng Lớn” đã mang lại giá trị thiết thực cho bà con, để những lo toan nhường chỗ cho nụ cười trúng mùa, trúng thưởng khắp mọi miền.

2 giờ trước Phát triển bền vững

Điện lực Vĩnh Yên: Hoán chuyển máy biến áp chống quá tải mùa nắng nóng

Điện lực Vĩnh Yên: Hoán chuyển máy biến áp chống quá tải mùa nắng nóng

Trước áp lực nhu cầu sử dụng điện tăng cao vào mùa nắng nóng, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm, nhiều máy biến áp (MBA) thuộc Điện lực Vĩnh Yên quản lý có hiện tượng quá tải cục bộ, tiềm ẩn nguy cơ sự cố lưới điện. Để nâng cao chất lượng cấp điện, Điện lực Vĩnh Yên đã chủ động theo dõi sát sao tình trạng mang tải, xây dựng phương án hoán chuyển, điều chỉnh công suất của 40 MBA.

2 giờ trước Thời cuộc

Hồ sơ số 54/2026: Tiếng đàn violon còn vọng mãi và hành trình tìm nơi an nghỉ của liệt sĩ Ngô Đức Văn

Hồ sơ số 54/2026: Tiếng đàn violon còn vọng mãi và hành trình tìm nơi an nghỉ của liệt sĩ Ngô Đức Văn

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, gia đình được biết cô Bảy – người con gái năm xưa từng khóc tiễn Ngô Đức Văn vào chiến trường và cũng là người gửi bức ảnh ông kéo đàn violon về quê – hiện sinh sống tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bức ảnh quý còn đó, nhưng cây đàn trong ảnh đã thất lạc từ bao giờ. Câu chuyện về người thanh niên tài hoa, giỏi đàn ghita, hát hay và luôn vui vẻ vẫn được người thân, xóm làng nhắc nhớ. Tiếng đàn đã ngừng từ mùa chiến tranh, nhưng dư âm của nó dường như vẫn còn ngân vọng bên dòng sông Đáy, trong ký ức làng Chùa và trong niềm mong mỏi của những người thân đang đợi ngày người liệt sĩ trở về.

7 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Phú Thọ: Miếu Nội Điện - Dấu ấn hơn 300 năm thờ nữ tướng thời Hai Bà Trưng 

Phú Thọ: Miếu Nội Điện - Dấu ấn hơn 300 năm thờ nữ tướng thời Hai Bà Trưng 

Nằm khép mình giữa vùng quê yên bình của thôn Yên Nội ( trước là thôn Nội Điện), xã Hoàng An, tỉnh Phú Thọ, Miếu Nội Điện là một di sản văn hóa tín ngưỡng độc đáo với lịch sử tồn tại hơn 300 năm. Không chỉ lưu giữ quần thể kiến trúc rêu phong, nơi đây còn là một không gian tâm linh sống động – nơi nếp xưa của cha ông và mạch nguồn văn hóa làng vẫn hằng ngày được các thế hệ người dân trân trọng gìn giữ.

8 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Huyền thoại nữ biệt động Sài Gòn duy nhất đánh vào Dinh Độc Lập tết Mậu Thân 1968

Huyền thoại nữ biệt động Sài Gòn duy nhất đánh vào Dinh Độc Lập tết Mậu Thân 1968

Thành Đô biết chị Vũ Minh Nghĩa qua tài liệu, sách báo và đã đăng nhiều bài viết về chị cùng chồng chị - Anh hùng Biệt động Nguyễn Thanh Xuân (Bảy Bê), trong đó có 3 kỳ đăng trên Tạp chí Điện tử Văn hóa và Phát triển với tiêu đề: "Có những chiến sĩ Biệt động Sài Gòn anh hùng thầm lặng". Các bài viết được biên tập từ tư liệu của Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ. Sau này, Thành Đô được nhà văn Nguyễn Quang Chánh tặng cuốn sách "Đặc công - Biệt động Sài Gòn tinh nhuệ và táo bạo", đọc mới biết tác giả chính là anh Chánh.

9 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Vai trò của cộng đồng trong bảo vệ di sản nghệ thuật chèo dân gian từ tư tưởng Hồ Chí Minh về sức mạnh nhân dân: Nghiên cứu trường hợp Câu lạc bộ Chèo Phương Thượng, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình

Vai trò của cộng đồng trong bảo vệ di sản nghệ thuật chèo dân gian từ tư tưởng Hồ Chí Minh về sức mạnh nhân dân: Nghiên cứu trường hợp Câu lạc bộ Chèo Phương Thượng, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình

Bài viết phân tích vai trò của cộng đồng trong bảo vệ di sản nghệ thuật chèo dân gian từ tư tưởng Hồ Chí Minh, qua nghiên cứu trường hợp Câu lạc bộ Chèo Phương Thượng, phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình.

10 giờ trước Nghiên cứu

An Giang: Chiến dịch 500 ngày đêm – Mệnh lệnh từ trái tim

An Giang: Chiến dịch 500 ngày đêm – Mệnh lệnh từ trái tim

Là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, An Giang là nơi ghi dấu nhiều chiến công oanh liệt trong các cuộc kháng chiến. Chiến tranh kết thúc nhưng trên mảnh đất này vẫn còn hàng chục nghìn phần mộ chưa xác định được danh tính.

10 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Trung đoàn 3, Sư đoàn 330 (Quân khu 9) phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”

Trung đoàn 3, Sư đoàn 330 (Quân khu 9) phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”

Trung đoàn 3, Sư đoàn 330 (Quân khu 9) đứng chân tại phường Mỹ Thới, tỉnh An Giang, không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn còn tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới, đổ bê tông đường giao thông nông thôn, gia cố đường, khơi thông kênh mương, chỉnh trang cảnh quan môi trường, xây dựng nhà đồng đội, chăm lo gia đình chính sách, thăm hỏi thương binh, bệnh binh và gia đình có công với cách mạng.

11 giờ trước Văn hóa - Xã hội

Góc nhìn văn hoá: Đừng để “giấy phép con” làm tổn thương niềm tin thương hiệu nông sản Việt

Góc nhìn văn hoá: Đừng để “giấy phép con” làm tổn thương niềm tin thương hiệu nông sản Việt

Sầu riêng đang là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, mang về hàng tỷ USD mỗi năm và góp phần khẳng định vị thế nông sản Việt trên thị trường quốc tế. Thế nhưng, phía sau những con số tăng trưởng ấn tượng ấy lại xuất hiện một "điểm nghẽn" đáng lo ngại khi quyền lực quản lý nhà nước bị lợi dụng để tạo ra cơ chế xin - cho, biến những quy định hành chính thành công cụ trục lợi.

13 giờ trước Văn hóa - Xã hội

BÀI ĐỌC NHIỀU
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kiên Giang: Du lịch góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021) nhớ về người anh Cả của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Đọc sách: Muôn kiếp nhân sinh
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Chuyện bây giờ mới kể về việc khởi thủy của bộ phim truyện điện ảnh Ký ức Điện Biên
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển kế thừa và phát triển từ Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam
TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

© TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
Cơ quan chủ quản: Viện Nghiên cứu Văn hoá và Phát triển
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 247/GP- BTTTT do Bộ TT&TT cấp ngày 07/5/2021 
Tổng Biên tập: Nguyễn Tiến Dũng
Phó Tổng Biên tập: Lại Đức Hồng
Thư ký Tòa soạn: Nguyễn Danh Hòa
Trụ sở: 17 ngõ 299/27/17 Đại Mỗ, P.Tây Mỗ, TP.Hà Nội
Văn phòng làm việc: Phòng 1106, Toà A14-A1, Nam Trung Yên, đường Nguyễn Chánh, P.Yên Hoà, TP.Hà Nội
Hotline: 0915 323 789
Email: toasoanvanhoaphattrien@gmail.com
Mã số ISSN được cấp: ISSN 3126-3631
© Bản quyền thuộc về Tạp chí Điện tử Văn hóa và Phát triển. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn, sử dụng nội dung phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí.

THÔNG TIN TÒA SOẠN - LIÊN HỆ QUẢNG CÁO