Về Hà Nội, công việc bộn bề, mãi mới ghi được ít dòng về hành trình Nam Bộ ở tuổi 83!
Mười ngày trong tháng 5-2023, làm một chuyến hành trình về Nam Bộ. Đã lâu lắm mới trở lại vùng đất này. Đúng là “Đi mây về gió”… Xuất phát từ Cảng Hàng không Nội Bài và về từ Cảng Hàng không Tân Sơn Nhất. Máy bay lướt trên bầu trời rực nắng. Chuyển đường xe hơi thong dong qua Chiến khu Đ, các tỉnh miền Tây: Tiền Giang, Bến Tre, Cần Thơ, Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng… Thuyền gắn máy vượt sóng trên mấy con sông, đưa tới những miệt vườn mênh mông, len lỏi giữ hai bờ dừa nước trong kênh rạch. Cũng thử nghiệm ngồi xe Tuk Tuk như ở Thái Lan và Ấn Độ, chụp tấm hình bên chú ngựa, làm xà-ích loại cộ bản địa…
Thiên nhiên tươi đẹp và phóng khoáng. Mầu xanh bạt ngàn. Những bãi đước xoắn rễ bám đất lan ra biển. Có dịp ngắm những kiến trúc chùa Việt, chùa Khơ-me, những biệt thự lộng lẫy, những tượng đài ghi khắc chiến công thời đánh giặc Mỹ xâm lược và bọn diệt chủng Pôn-Pốt, I-êng-xa-ri.
Giao thông thủy bộ quả là thông thoáng. Không có ùn tắc. Những con kênh lớn chạy dọc bên đường. Những dãy phố kéo dài, san sát nhà một tầng ở các thị tứ, thị trân, thị xã. Chợ sầm uất, đủ mọi sản vật, nhiều nhất là trái cây, mật ong, bánh kẹo và tôm cá. Tiếc là chợ nổi, chỉ còn mỗi chợ Cái Răng, hình bóng của chợ trên sông nước đã lùi xa. Và bữa ăn, dù phong phú nhưng vẫn thiếu tinh tế trong chế biến, món nào cũng ngọt mùi đường và tanh tanh, không hợp khẩu vị dân Bắc. Con cua giương càng to tướng- biểu tượng đặc sản Cà Mau có vẻ phóng đại, bởi ngó vào nhà hàng toàn cua bé tí bò lổm ngổm. Nồi canh cua nhạt hoét, toàn vỏ cứng ngắc. Kinh tế đã khá, vậy mà theo tập tục chăng, nhà nông thôn, kể cả thành thị rất sơ sài, tạm bợ, tôn lợp mái và ghép tường han rỉ, thấp lè tè. Thú vị là gặp những cơn mưa bất chợt. Sấm chớp đùng đùng mà tạnh ngay, đỏng đảnh như cô gái khó tính…
Thời gian lưu trú ở Sài Gòn khá lâu. Sắp xếp kín lịch thăm đồng môn Trường cấp III Ngô Quyền, Hải Phòng khóa 1958-1961, Khoa Ngữ-Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội khóa 1968-1972, Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc, khóa 1983-1985, các đồng nghiệp làm Báo Nhân Dân ở Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Dương, họ hàng thân thích định cự tại đây.
