Định hướng này cũng gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết 45/ -NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đưa nguồn lực trí thức và dữ liệu khoa học trở thành một trong những động lực quan trọng của giai đoạn phát triển mới.
Từ dữ liệu đến nguồn lực phát triển
Theo Phó GS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (gọi tắt Liên hiệp Hội Việt Nam - VUSTA), trong nhiệm kỳ 2026-2031, đơn vị sẽ tập trung đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện, đẩy mạnh chuyển đổi số, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tăng cường kết nối đội ngũ trí thức trong nước với trí thức Việt Nam ở nước ngoài.
Từ góc độ của một tổ chức tập hợp đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, Liên hiệp Hội ội ngành và Liên hiệp Hội địa phương. Việc kết nối, số hóa và khai thác hiệu quả nguồn lực này sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái tri thức phục vụ hoạch định chính sách, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ mới là đẩy mạnh tham mưu, tư vấn và phản biện để góp phần thể chế hóa, cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, qua đó kiến tạo môi trường thuận lợi cho đội ngũ trí thức sáng tạo và cống hiến.
ThViệt Nam có lợi thế lớn về nguồn chuyên gia, các tổ chức khoa học và công nghệ, mạng lưới heo định hướng mới, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội sẽ chuyển từ “bị động” sang “chủ động”, chủ động phát hiện những vấn đề lớn, vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn để nghiên cứu, đề xuất chính sách.
Đáng chú ý, Liên hiệp Hội Việt Nam định hướng ứng dụng dữ liệu lớn và các mô hình thực chứng để cung cấp những luận cứ khoa học có chất lượng cho quá trình hoạch định chính sách. Các diễn đàn đối thoại chính sách trực tiếp với lãnh đạo Đảng, Quốc hội cũng được tổ chức nhằm tạo thêm không gian để các chuyên gia, nhà khoa học đóng góp ý kiến.
Việc đưa dữ liệu và các phương pháp phân tích hiện đại vào hoạt động tư vấn, phản biện sẽ góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, đồng thời phù hợp với yêu cầu thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được đặt ra trong Nghị quyết 57.
Từ nghiên cứu đến thương mại hóa công nghệ
Chuyển đổi số toàn diện là một trong những điểm nhấn của nhiệm kỳ 2026-2031. Liên hiệp Hội Việt Nam định hướng xây dựng hệ sinh thái “VUSTA Digital” phục vụ nghiên cứu khoa học, ứng dụng tiến bộ công nghệ và kết nối đội ngũ trí thức.
Trong hệ sinh thái này dự kiến có nền tảng định danh VUSTA ID, kho tri thức số Knowledge Hub ứng dụng AI, nền tảng tư vấn E-Consultancy và văn phòng điện tử e-Office kết nối liên thông.
Nếu được triển khai đồng bộ, các nền tảng này sẽ tạo ra không gian số kết nối chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức khoa học và công nghệ với doanh nghiệp, bộ, ngành và các đối tác quốc tế.
Đây là một hướng đi có ý nghĩa trong thực hiện Nghị quyết 57, bởi chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc số hóa quy trình quản lý mà còn phải tạo ra những phương thức mới để khai thác tri thức, dữ liệu và kết nối nguồn lực phục vụ phát triển.
Từ đó, dữ liệu khoa học và kỹ thuật có thể trở thành một nguồn lực quan trọng cho nghiên cứu, hoạch định chính sách, đổi mới công nghệ và giải quyết các vấn đề thực tiễn của nền kinh tế xã hội.
Một yêu cầu quan trọng của nhiệm kỳ mới là rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng và thị trường. Liên hiệp Hội định hướng đổi mới các phong trào thi đua, nâng cao chất lượng các giải thưởng khoa học, hội thi Olympic sinh viên; nâng tầm Giải thưởng VIFOTEC và Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật.
Đồng thời, tăng cường kết nối với các quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ thương mại hóa các giải pháp công nghệ, hình thành các doanh nghiệp spin-off từ kết quả nghiên cứu; “chuyển đổi kép” kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh để thúc đẩy các giải pháp công nghệ phục vụ phát triển bền vững; nâng cao năng lực dự báo chiến lược, nghiên cứu các lĩnh vực công nghệ mới như 6G, vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO), bán dẫn, AI và chip thông minh; nghiên cứu các chính sách đặc thù, vượt trội và cơ chế sandbox nhằm hỗ trợ phát triển công nghệ lõi, công nghệ nguồn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu...
Bên cạnh đó, mô hình “Liên hiệp Hội cụm” (Consortium) cũng được định hướng thí điểm nhằm tập hợp nguồn lực của nhiều tổ chức, chuyên gia và nhà khoa học, tạo sức mạnh tổng hợp để đảm nhận các nhiệm vụ khoa học và công nghệ quy mô lớn...
Những định hướng này cho thấy yêu cầu triển khai Nghị quyết 57 đang được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với việc xây dựng năng lực khoa học, công nghệ dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào những nhiệm vụ nghiên cứu riêng lẻ.
Kết nối trí thức toàn cầu
Trong bối cảnh cạnh tranh về khoa học, công nghệ ngày càng mang tính toàn cầu, Liên hiệp Hội xác định tăng cường hợp tác quốc tế và thu hút trí thức toàn cầu là nhiệm vụ quan trọng. Dự kiến, mạng lưới “VUSTA Global” sẽ được xây dựng như một hệ sinh thái kết nối mềm với trí thức Việt Nam ở nước ngoài và các nhóm nghiên cứu quốc tế.
Thông qua mạng lưới này, các nhóm nghiên cứu kiều bào có thể được kết nối, đặt hàng trực tiếp để tham gia giải quyết những bài toán công nghệ mũi nhọn như AI, bán dẫn mà không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý. Đây cũng là cách mở rộng không gian phát triển nguồn lực trí thức, phù hợp với yêu cầu huy động tối đa các nguồn lực trong và ngoài nước cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Những định hướng cho nhiệm kỳ 2026-2031 được xây dựng trên nền tảng kết quả hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam trong nhiệm kỳ VIII. Tính đến hết năm 2025, Liên hiệp Hội Việt Nam có 34 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố; 92 hội ngành toàn quốc và 575 tổ chức khoa học và công nghệ.
Trong nhiệm kỳ qua, hoạt động tập hợp, đoàn kết và phát huy đội ngũ trí thức tiếp tục được chú trọng. Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội tiếp tục khẳng định là thế mạnh của hệ thống; hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển và ứng dụng công nghệ ngày càng gắn với thực tiễn.
Từ nền tảng đó, nhiệm kỳ 2026-2031 đặt ra yêu cầu cao hơn: không chỉ tập hợp đội ngũ trí thức mà phải kết nối và khai thác hiệu quả nguồn lực trí tuệ; không chỉ nghiên cứu mà phải thúc đẩy ứng dụng, thương mại hóa; không chỉ chuyển đổi số trong quản trị mà phải hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Trong dòng chảy thực hiện Nghị quyết 57, dữ liệu, tri thức và đội ngũ trí thức sẽ ngày càng giữ vai trò quan trọng. Việc xây dựng hệ sinh thái VUSTA Digital, phát triển các nền tảng kết nối chuyên gia, ứng dụng AI và dữ liệu lớn, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế có thể tạo thêm nền tảng để khoa học và kỹ thuật đóng góp thiết thực hơn vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
