Trong dòng chảy hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, gia đình luôn được xem là tế bào của xã hội, là nơi khởi nguồn của tình yêu thương, đạo lý và các giá trị văn hóa. Dù trải qua những biến động của thời gian, gia đình vẫn là chiếc nôi nuôi dưỡng nhân cách, là không gian gìn giữ truyền thống và là điểm tựa tinh thần vững chắc của mỗi con người.
Tranh cổ động minh hoạ. Nguồn: Internet.
Gia đình - nơi lưu giữ và trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc
Trong đời sống của mỗi cá nhân, gia đình là môi trường xã hội đầu tiên và có ảnh hưởng sâu sắc nhất. Từ những lời ru của bà, của mẹ; những bài học làm người từ cha; đến sự yêu thương, đùm bọc giữa các thành viên, mỗi người từng bước hình thành nhân cách, lối sống và hệ giá trị của riêng mình. Chính từ không gian gia đình, những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam được vun đắp và truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Trải qua nhiều thế hệ, gia đình Việt Nam được xây dựng trên nền tảng những giá trị đạo đức bền vững như lòng yêu nước, hiếu nghĩa, thủy chung, nhân ái, hiếu học, cần cù và tinh thần trách nhiệm. Đây không chỉ là những chuẩn mực ứng xử trong gia đình mà còn là những giá trị góp phần tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc. Chỉ thị số 49-CT/TW ngày 21/2/2005 của Ban Bí thư đã khẳng định gia đình Việt Nam là nơi gìn giữ, vun đắp và phát huy những giá trị truyền thống quý báu đó trong suốt quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước.
Không gian gia đình cũng là nơi lưu giữ nhiều phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc. Từ việc thờ cúng tổ tiên, sum họp ngày Tết, giỗ chạp, đến những lời dạy về đạo hiếu, về tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, “kính trên nhường dưới”, tất cả đều được trao truyền chủ yếu thông qua đời sống gia đình. Nhờ vậy, bản sắc văn hóa Việt Nam được gìn giữ bền bỉ qua thời gian, ngay cả trong bối cảnh xã hội không ngừng đổi thay.
Ngày nay, khi quá trình toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong đời sống xã hội, vai trò của gia đình càng trở nên quan trọng. Trong môi trường có nhiều luồng thông tin và giá trị khác nhau cùng tồn tại, gia đình chính là nơi giúp thế hệ trẻ hình thành bản lĩnh văn hóa, khả năng chọn lọc thông tin và giữ gìn những chuẩn mực đạo đức cốt lõi.
Gia đình cũng là nơi nâng đỡ con người trước những áp lực và biến động của cuộc sống hiện đại. Những lúc khó khăn, thất bại hay đối diện với thử thách, gia đình luôn là nơi để trở về, để được lắng nghe, sẻ chia và tiếp thêm sức mạnh. Chính sự gắn kết, yêu thương giữa các thành viên đã tạo nên giá trị nhân văn sâu sắc của gia đình Việt Nam, đồng thời góp phần xây dựng một xã hội ổn định, nhân ái và giàu bản sắc.
Từ hạnh phúc của mỗi gia đình đến sự phát triển bền vững của quốc gia
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình”. Quan điểm đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, bởi sự phát triển của đất nước luôn bắt nguồn từ chất lượng của từng gia đình và từng con người.
Nhận thức rõ vai trò đặc biệt quan trọng của gia đình, Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm sâu sắc đối với công tác gia đình. Đại hội XIII của Đảng xác định nhiệm vụ phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới; Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng gia đình Việt Nam tiến bộ, văn minh, ấm no, hạnh phúc. Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030 cũng khẳng định xây dựng gia đình hạnh phúc vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững.
Những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, nhiều phong trào và cuộc vận động đã góp phần lan tỏa các giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam như xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, xây dựng gia đình văn hóa, gia đình “5 không, 3 sạch”, phát triển nông thôn mới và đô thị văn minh. Những hoạt động này không chỉ nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của gia đình mà còn góp phần hình thành môi trường văn hóa lành mạnh từ cơ sở.
Tuy nhiên, gia đình Việt Nam hiện nay cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, áp lực mưu sinh, sự thay đổi mô hình gia đình và tác động của công nghệ số đang ảnh hưởng không nhỏ đến sự gắn kết giữa các thành viên. Tình trạng ly hôn, bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em hay những khoảng cách thế hệ vẫn là những vấn đề đáng quan tâm.
Những thách thức đó cho thấy việc xây dựng gia đình hạnh phúc không còn là câu chuyện riêng của mỗi mái ấm mà đã trở thành nhiệm vụ chung của toàn xã hội. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cộng đồng và các cơ quan quản lý trong việc bảo vệ, chăm sóc và phát huy các giá trị gia đình Việt Nam.
Nhân kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam, “Ngày hội Gia đình Việt Nam năm 2026” được tổ chức tại Khánh Hòa với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật, triển lãm và tôn vinh các mô hình gia đình tiêu biểu. Những hoạt động ấy không chỉ góp phần lan tỏa thông điệp yêu thương, trách nhiệm và sẻ chia mà còn khẳng định vai trò của gia đình trong đời sống văn hóa đương đại.
Thông điệp “Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng” đã cho thấy mối quan hệ hữu cơ giữa sự phát triển của gia đình với sự phát triển của đất nước. Một quốc gia muốn thịnh vượng phải có nguồn nhân lực chất lượng, có những công dân sống có trách nhiệm, nhân ái, sáng tạo và khát vọng cống hiến. Những phẩm chất ấy không hình thành từ khoảng trống mà được nuôi dưỡng trước hết trong gia đình.
Khi mỗi gia đình là một tổ ấm thực sự, nơi các thành viên được yêu thương, tôn trọng và phát triển toàn diện, xã hội sẽ có thêm những công dân khỏe mạnh về thể chất, vững vàng về tinh thần và giàu năng lực sáng tạo. Đó chính là nguồn lực quý giá nhất cho sự phát triển kinh tế, văn hóa và sức mạnh quốc gia.
Kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam là dịp để mỗi người thêm trân trọng giá trị của mái ấm, đồng thời ý thức rõ hơn trách nhiệm vun đắp hạnh phúc gia đình từ những điều giản dị nhất trong cuộc sống hằng ngày: dành thời gian cho người thân, lắng nghe và chia sẻ, tôn trọng lẫn nhau, gìn giữ các giá trị đạo đức và văn hóa tốt đẹp. Từ hạnh phúc của mỗi gia đình hôm nay sẽ hình thành nền tảng vững chắc cho một Việt Nam phát triển bền vững, giàu mạnh và thịnh vượng trong tương lai.
V.X.B
