Sức sống của Hội khỏe Phù Đổng không bắt đầu từ ngày khai cuộc mà được hình thành từ cơ sở, nơi học sinh học tập, rèn luyện và từng bước bộc lộ năng khiếu. Trong quá trình chuẩn bị Hội khỏe Phù Đổng tỉnh Phú Thọ lần thứ I năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo, hướng dẫn các xã, phường và đơn vị trực thuộc tổ chức Hội khỏe Phù Đổng cấp trường, tuyển chọn vận động viên đăng ký thi đấu cấp tỉnh.
Đó là một quá trình cần thiết. Bởi muốn có một sân chơi thể thao học đường thực chất ở cấp tỉnh, trước hết phải có phong trào trong từng nhà trường. Khi học sinh được tập luyện, thi đấu và tuyển chọn từ cơ sở, Hội khỏe không còn là cuộc tranh tài của một số đội tuyển được tập hợp cho một giải đấu, mà trở thành điểm hội tụ của phong trào giáo dục thể chất.
Riêng tại cụm Việt Trì, trong 10 ngày thi đấu từ 22 đến 31/7, đã có 78 đoàn tham gia, gồm 46 xã, phường và 32 đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo. Hơn 3.150 vận động viên cùng trên 530 cán bộ đoàn, huấn luyện viên tham dự. Quy mô ấy phần nào phản ánh sức hút của thể thao học đường khi các đơn vị cùng đưa học sinh đến một sân chơi chung để giao lưu, rèn luyện và kiểm chứng kết quả tập luyện.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng người tham gia. Theo đánh giá của Ban Tổ chức, kết quả giai đoạn 1 đã khẳng định sự quan tâm của các đơn vị đối với công tác giáo dục thể chất và việc triển khai phong trào thể thao trong các trường phổ thông; đồng thời thúc đẩy đông đảo học sinh, cán bộ, giáo viên tham gia tập luyện thể dục thể thao.
Đây là điểm cần được nhìn nhận đầy đủ. Giáo dục thể chất không phải phần việc đứng ngoài nhiệm vụ giáo dục, càng không nên chỉ được quan tâm khi chuẩn bị cho một kỳ Hội khỏe. Một học sinh phát triển toàn diện cần được trang bị kiến thức, đồng thời có sức khỏe, ý chí, tính kỷ luật, khả năng hợp tác và bản lĩnh vượt qua khó khăn.
Thể thao góp phần hình thành những phẩm chất ấy bằng cách riêng. Quá trình tập luyện đòi hỏi sự kiên trì; thi đấu đòi hỏi kỷ luật và tuân thủ luật chơi; các môn tập thể yêu cầu khả năng phối hợp, chia sẻ trách nhiệm. Thắng không tự mãn, thua không nản chí cũng là những bài học có giá trị đối với quá trình trưởng thành của học sinh.
Chính vì thế, Hội khỏe Phù Đổng cần được nhìn xa hơn thành tích của một kỳ thi đấu. Kết quả chuyên môn quan trọng, những học sinh xuất sắc cần được ghi nhận, nhưng một nền thể thao học đường mạnh trước hết phải được xây dựng trên nền tảng đông đảo học sinh thường xuyên rèn luyện.
Từ thực tế cụm Việt Trì cũng có thể thấy vai trò của việc tổ chức phong trào từ cơ sở. Chín môn thi đấu gồm bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, kéo co, thể dục Aerobic, bơi, võ cổ truyền, Vovinam và Taekwondo tạo ra nhiều lựa chọn phù hợp với năng lực, sở thích và tố chất khác nhau của học sinh. Chính sự đa dạng ấy mở thêm cơ hội để các trường phát hiện những em có khả năng nổi trội.
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Quang đánh giá Hội khỏe không chỉ tạo sân chơi lành mạnh để học sinh rèn luyện thể chất, nâng cao sức khỏe mà còn góp phần giáo dục ý chí, kỷ luật, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên. Hội khỏe đồng thời tạo điều kiện phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu thể thao, bổ sung nguồn vận động viên cho thể thao thành tích cao của tỉnh.
Như vậy, thể thao học đường có hai nhiệm vụ cần được thực hiện song hành. Một mặt là mở rộng phong trào để nhiều học sinh được rèn luyện; mặt khác là từ nền tảng rộng ấy phát hiện những em thực sự có tố chất để tiếp tục đào tạo.
Muốn làm được điều đó, vai trò của giáo viên thể chất rất quan trọng. Giáo viên là người gần học sinh, trực tiếp quan sát trong giờ học, hoạt động ngoại khóa và các cuộc thi cấp trường. Một tố chất thể thao có thể được phát hiện từ chính những hoạt động bình thường ấy, nhưng để phát triển thành năng lực thực sự cần có môi trường tập luyện, thi đấu và sự hướng dẫn liên tục.
Đây cũng là vấn đề cần được quan tâm sau Hội khỏe. Nếu đội tuyển chỉ được tập trung khi chuẩn bị thi đấu rồi hoạt động chững lại sau giải, sức bật của phong trào khó kéo dài. Nếu những học sinh thể hiện năng khiếu chỉ được ghi nhận bằng một thành tích mà không tiếp tục được theo dõi, đánh giá thì việc phát hiện tài năng mới dừng ở nửa chặng đường.
Không phải trường nào cũng có điều kiện cơ sở vật chất giống nhau, vì vậy phát triển thể thao học đường cần xuất phát từ thực tế. Mỗi nhà trường có thể lựa chọn những môn phù hợp với sân bãi, đội ngũ giáo viên và nhu cầu của học sinh; duy trì câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa và những sân chơi vừa sức thay vì chờ đến gần kỳ thi đấu mới tập trung lực lượng.
Điều đáng ghi nhận từ Hội khỏe lần này là Ban Tổ chức đã đánh giá có sự thay đổi về nhận thức cũng như sự quan tâm, đầu tư đối với công tác giáo dục thể chất trong nhà trường và của cấp ủy, chính quyền địa phương. Một chuyển biến về nhận thức chỉ thực sự có giá trị khi được tiếp tục bằng những việc làm cụ thể sau Hội khỏe.
Đó là duy trì hoạt động thể thao trong trường học, tạo điều kiện cho giáo viên thể chất phát huy năng lực, từng bước cải thiện cơ sở vật chất, tổ chức thêm sân chơi và thiết lập sự kết nối giữa nhà trường với ngành thể thao trong phát hiện, đào tạo học sinh có năng khiếu.
Phong trào càng rộng, nguồn phát hiện tài năng càng lớn. Nhưng phát hiện tài năng không phải mục tiêu duy nhất. Điều có ý nghĩa rộng hơn vẫn là giúp số đông học sinh hình thành thói quen rèn luyện sức khỏe, tìm được môn thể thao phù hợp và coi vận động là một phần của đời sống hằng ngày.
Hội khỏe Phù Đổng tỉnh Phú Thọ lần thứ I năm 2026 đã tạo ra sức bật đáng ghi nhận từ cơ sở. Việc cần làm tiếp theo không phải chỉ là giữ lại những bảng thành tích, mà phải giữ được phong trào trong từng nhà trường, giữ được niềm yêu thích thể thao của học sinh và không để những năng khiếu đã được phát hiện mất đi cơ hội phát triển.
