Sơn La phát triển văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong giai đoạn hiện nay

Thực hiện chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong những năm qua tỉnh Sơn La đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số gắn với phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Những chủ trương này thể hiện rõ sự cụ thể hóa quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới, đồng thời phù hợp với điều kiện đặc thù của một tỉnh miền núi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhất quán quan điểm xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; coi văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng của sự phát triển. Đặc biệt, đối với quốc gia có nhiều dân tộc cùng sinh sống như Việt Nam, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) không chỉ góp phần làm phong phú nền văn hóa dân tộc mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

vevang-1774239749.jpg
Chương trình nghệ thuật đặc biệt ‘Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng’ khơi dậy lòng tự hào dân tộc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân - Ảnh: baochinhphu.vn

Trong bối cảnh Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, nhất là quá trình chuyển đổi số và toàn cầu hóa, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ bị mai một, đặc biệt ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Do đó, việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, đồng thời nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho đồng bào DTTS trở thành yêu cầu cấp thiết trong chiến lược phát triển đất nước.

Văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định nhiệm vụ xây dựng và phát triển toàn diện nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; chú trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc; Văn kiện nhấn mạnh “tính thống nhất và đa dạng của văn hóa trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam”[1], đồng thời yêu cầu bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc, coi đây là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững đất nước. Bên cạnh đó, Đảng cũng đặt ra nhiệm vụ xử lý hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội.

Xuất phát từ những yêu cầu đó, việc nghiên cứu vấn đề phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Trên cơ sở phân tích những quan điểm của Đảng về phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện nay, bài viết góp phần làm rõ vai trò của việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào DTTS, đồng thời đề xuất một số định hướng nhằm phát triển văn hóa ở khu vực này trong thời gian tới.Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn các giá trị truyền thống, mà cần hướng tới việc chuyển hóa các giá trị đó thành nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển bền vững, gắn với nâng cao sinh kế và đời sống của người dân

Quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện nay

Trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định văn hóa có vị trí đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững. Quan điểm đó tiếp tục được khẳng định và phát triển trong Văn kiện của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam với nhiều nội dung mới và toàn diện hơn.

external-1773732448487-1774240331.jpeg
Chương trình Tết Việt - Tết năm 2026 tại Hà Nội phố không chỉ là cơ hội tìm lại những ký ức đẹp của ngày Tết xưa, mà còn là hoạt động văn hóa để giới thiệu tới bạn bè quốc tế về một Việt Nam giàu bản sắc, thân thiện và hiếu khách. Ảnh: Bộ VHTT&DL

 Trước hết, Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ với phát triển con người toàn diện. Văn kiện khẳng định: “Xây dựng và phát triển toàn diện nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam[2]”. Điều này thể hiện rõ quan điểm của Đảng về việc coi văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển, đồng thời là sức mạnh nội sinh quan trọng góp phần nâng cao vị thế và sức cạnh tranh của quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Bên cạnh đó, Văn kiện Đại hội XIV đặc biệt chú trọng việc xây dựng hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Theo đó, cần tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đây được xem là cơ sở quan trọng để phát triển văn hóa, củng cố nền tảng đạo đức xã hội và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Văn kiện có nêu rõ: “Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện…gắn với gìn giữ, phát huy hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; kết hợp nhuần nhuyễn những giá trị truyền thống với giá trị thời đại…”[3]

Ngoài ra, Văn kiện cũng nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong toàn xã hội; phát triển đời sống văn hóa ở cơ sở; tăng cường quản lý các hoạt động văn hóa; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, phát triển các sản phẩm và dịch vụ văn hóa trên nền tảng số. Những quan điểm này thể hiện cách tiếp cận toàn diện của Đảng trong việc phát triển văn hóa gắn với sự phát triển chung của đất nước.

Phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc đều có những giá trị văn hóa riêng góp phần tạo nên sự phong phú và đa dạng của nền văn hóa Việt Nam. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào DTTS luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm.

Theo tinh thần Văn kiện của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS cần được thực hiện đồng bộ trên nhiều phương diện.

Trước hết, cần chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS. Đây là những di sản quý báu được hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ, phản ánh bản sắc Văn hóa và đời sống tinh thần của cộng đồng các dân tộc. Việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống như tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán, lễ hội, nghệ thuật dân gian… không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn làm giàu thêm nền văn hóa chung của đất nước.

Thứ hai, cần quan tâm nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào DTTS. Điều này đòi hỏi phải tăng cường đầu tư cho hệ thống thiết chế văn hóa ở cơ sở như nhà văn hóa, thư viện, trung tâm văn hóa – thể thao; đồng thời tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao phù hợp với điều kiện và đặc điểm của từng địa phương. Qua đó tạo điều kiện để đồng bào DTTS được tham gia và hưởng thụ các giá trị văn hóa ngày càng phong phú.

Thứ ba, cần thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, miền. Trong thực tế, vùng đồng bào DTTS và miền núi vẫn còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế – xã hội, cơ sở vật chất và hạ tầng văn hóa. Vì vậy, cần tăng cường đầu tư nguồn lực để phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, nâng cao khả năng tiếp cận thông tin và các sản phẩm văn hóa cho người dân, qua đó góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của xã hội.

Bên cạnh đó, việc phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS cũng cần gắn với phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Trong những năm gần đây, nhiều địa phương đã khai thác các giá trị văn hóa truyền thống để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của người dân. Đây là hướng đi phù hợp nhằm vừa bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, vừa phát huy hiệu quả kinh tế của văn hóa trong quá trình phát triển.

Liên hệ thực tiễn phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS ở tỉnh Sơn La

5-rvvq-1774240708.jpg
Liên hoan nghệ thuật Xòe Thái lần thứ II năm 2025 tại Sơn La. Ảnh: Bộ VHTT&DL

Sơn La là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc, có quy mô dân số trên 1,3 triệu người, trong đó đồng bào DTTS chiếm hơn 80% với 12 dân tộc cùng sinh sống, tạo nên một không gian văn hóa đa dạng, phong phú và đậm đà bản sắc.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 17 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong đó phần lớn là các loại hình lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng dân gian; đặc biệt, Nghệ thuật Xòe Thái đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, góp phần khẳng định giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc Sơn La trong nền văn hóa Việt Nam.

Bên cạnh đó, toàn tỉnh có 91 di tích lịch sử – văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó 63 di tích đã được xếp hạng; cùng với hơn 24.000 hiện vật, tư liệu được lưu giữ, phản ánh chiều sâu lịch sử và đời sống văn hóa phong phú của các dân tộc. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống được quan tâm triển khai với việc kiểm kê di sản của 9 dân tộc và tổ chức trên 100 lớp truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể trong cộng đồng.

Những con số trên cho thấy Sơn La là địa phương có tiềm năng văn hóa rất lớn với hệ thống di sản phong phú và đa dạng, tạo nền tảng quan trọng để phát triển văn hóa gắn với du lịch và kinh tế. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để cụ thể hóa quan điểm của Đảng về việc phát huy văn hóa như một nguồn lực nội sinh trong phát triển bền vững.

Thực hiện chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong những năm qua tỉnh Sơn La đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các DTTS gắn với phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Những chủ trương này thể hiện rõ sự cụ thể hóa quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới, đồng thời phù hợp với điều kiện đặc thù của một tỉnh miền núi có đông đồng bào DTTS sinh sống.

Một trong những văn kiện quan trọng định hướng cho quá trình phát triển của tỉnh là Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Sơn La lần thứ XVI (nhiệm kỳ 2025–2030). Nghị quyết xác định nhiệm vụ phát huy tiềm năng, lợi thế và bản sắc văn hóa các dân tộc là một trong những yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển của tỉnh, gắn phát triển văn hóa với phát triển du lịch, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc. Đây là định hướng quan trọng nhằm phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc trên địa bàn, đồng thời biến văn hóa trở thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Tại Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Sơn La có nhấn mạnh đến những nội dung này: “Phát huy…bản sắc văn hóa các dân tộc… làm nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh và động lực chủ yếu…”[4]

Bên cạnh đó, tỉnh Sơn La cũng đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 31/8/2021 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030. Nghị quyết xác định việc phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS là nhiệm vụ quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Nhờ triển khai các chủ trương này, nhiều điều kiện về cơ sở hạ tầng, đời sống và văn hóa của đồng bào DTTS đã từng bước được cải thiện, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương.

Cùng với các nghị quyết của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh Sơn La cũng ban hành nhiều nghị quyết và chương trình nhằm phát triển lĩnh vực văn hóa và bảo tồn di sản văn hóa các dân tộc. Các nghị quyết về quy hoạch phát triển sự nghiệp văn hóa của tỉnh đã tạo cơ sở pháp lý để triển khai nhiều hoạt động sưu tầm, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS; đồng thời chú trọng xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa ở cơ sở, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.

Trên cơ sở các chủ trương, nghị quyết của tỉnh, nhiều chương trình và đề án về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các DTTS đã được triển khai. Các hoạt động như phục dựng lễ hội truyền thống, bảo tồn nghệ thuật dân gian, gìn giữ trang phục truyền thống, khôi phục nghề thủ công truyền thống và phát triển các câu lạc bộ văn hóa dân gian tại cộng đồng được chú trọng thực hiện. Đồng thời, tỉnh cũng đẩy mạnh việc xây dựng các bản văn hóa, làng văn hóa du lịch cộng đồng, qua đó vừa bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc, vừa tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.

Nhờ thực hiện đồng bộ các chủ trương và chính sách trên, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc ở Sơn La đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhiều loại hình di sản văn hóa truyền thống của các dân tộc như dân ca, dân vũ, lễ hội, trang phục và các nghề thủ công truyền thống được gìn giữ và phát huy trong đời sống cộng đồng. Bên cạnh đó, phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở được triển khai rộng khắp, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân và củng cố khối đại đoàn kết giữa các dân tộc trong tỉnh.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS ở tỉnh Sơn La vẫn còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế cần được nhìn nhận một cách toàn diện và sâu sắc.Trước hết, một số giá trị văn hóa truyền thống của các DTTS đang đứng trước nguy cơ bị mai một, đặc biệt là tiếng nói, chữ viết, trang phục, các loại hình nghệ thuật dân gian và phong tục tập quán.

Nguyên nhân chủ yếu là do quá trình phát triển kinh tế thị trường, di cư lao động và sự thay đổi trong phương thức sinh hoạt đã làm suy giảm môi trường thực hành văn hóa truyền thống, dẫn đến sự đứt gãy trong quá trình truyền dạy giữa các thế hệ.Bên cạnh đó, công tác bảo tồn và phát huy văn hóa ở một số địa phương còn mang tính hình thức, chưa gắn chặt với đời sống và sinh kế của người dân. Việc bảo tồn chủ yếu dừng lại ở phục dựng, trình diễn trong các dịp lễ hội, chưa thực sự đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển bền vững. Trong một số trường hợp, quá trình khai thác văn hóa phục vụ du lịch còn thiếu định hướng, có biểu hiện thương mại hóa, sân khấu hóa các giá trị văn hóa truyền thống, làm giảm tính nguyên bản và chiều sâu của di sản.

z60993563773553d10f751c7d824a6efee8561bea397fc-17622436698201946477930-1774240908.jpg
Tranh giấy độc đáo của người H'Mông ở Sơn La được bảo tồn và phát triển để thu hút khách du lịch. Ảnh: Bộ VHTT&DL

Ngoài ra, hệ thống thiết chế văn hóa ở cơ sở, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, còn thiếu và chưa đồng bộ; điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động văn hóa còn hạn chế. Đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa ở cơ sở còn mỏng, chưa được đào tạo chuyên sâu; cơ chế, chính sách đối với nghệ nhân dân gian chưa thực sự phù hợp, chưa tạo được động lực mạnh mẽ để họ tham gia truyền dạy và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống.Đáng chú ý, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, đặc biệt là các nền tảng mạng xã hội, đời sống văn hóa của đồng bào DTTS đang chịu những tác động đa chiều. Sự lan tỏa nhanh chóng của các sản phẩm văn hóa ngoại lai, lối sống hiện đại và các xu hướng trên không gian mạng đang làm thay đổi hệ giá trị, thị hiếu và hành vi văn hóa, nhất là trong giới trẻ. Một bộ phận thanh niên có xu hướng xa rời các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, dẫn đến nguy cơ “đứt gãy văn hóa” trong cộng đồng.

Trong quá trình hội nhập, việc tiếp biến văn hóa nếu thiếu định hướng có thể dẫn đến tình trạng “hòa tan” bản sắc, làm suy giảm tính đặc thù của văn hóa các DTTS. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết không chỉ trong việc bảo tồn văn hóa theo nghĩa truyền thống, mà còn trong việc quản lý, định hướng sự phát triển văn hóa trong môi trường số và bối cảnh toàn cầu hóa, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa giữ gìn bản sắc và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.

Một số giải pháp phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Để khắc phục những tồn tại, hạn chế và thực hiện hiệu quả các quan điểm của Đảng về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, cần triển khai đồng bộ một số giải pháp sau:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và đổi mới tư duy về phát triển văn hóa.Cần tăng cường tuyên truyền, quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, đặc biệt là quan điểm coi văn hóa là nền tảng tinh thần, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển. Trên cơ sở đó, chuyển mạnh từ tư duy “bảo tồn tĩnh” sang “bảo tồn động”, gắn bảo tồn với phát huy giá trị và phát triển sinh kế cho người dân.

Thứ hai, bảo tồn và phát huy văn hóa gắn với sinh kế và phát triển kinh tế.Đẩy mạnh phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng theo hướng bền vững; hỗ trợ xây dựng các mô hình làng văn hóa du lịch, sản phẩm du lịch gắn với bản sắc dân tộc. Đồng thời, có chính sách hỗ trợ phát triển nghề thủ công truyền thống, sản phẩm thổ cẩm, ẩm thực dân tộc gắn với thị trường, qua đó đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Cùng với đó, cần hình thành chuỗi liên kết giữa bảo tồn văn hóa với phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương, bảo đảm hài hòa giữa khai thác kinh tế và giữ gìn giá trị nguyên bản của văn hóa truyền thống.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa.Tổ chức số hóa các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của các DTTS; xây dựng cơ sở dữ liệu số về văn hóa các dân tộc trên địa bàn. Khuyến khích việc sử dụng các nền tảng số, mạng xã hội để quảng bá văn hóa địa phương một cách có định hướng; Đồng thời, cần xây dựng các sản phẩm truyền thông số như video, hình ảnh, tư liệu số về lễ hội, dân ca, dân vũ của các dân tộc để lan tỏa trên các nền tảng mạng xã hội, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận của giới trẻ và góp phần đưa văn hóa truyền thống “thích ứng” với môi trường số.

Thứ tư, tăng cường quản lý và định hướng sự tiếp biến văn hóa trong bối cảnh hội nhập.Chủ động sàng lọc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, đồng thời ngăn chặn các yếu tố tiêu cực từ văn hóa ngoại lai. Xây dựng các chương trình giáo dục, truyền thông nhằm nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt đối với thế hệ trẻ; qua đó hạn chế nguy cơ “hòa tan” bản sắc trong quá trình hội nhập quốc tế.

Thứ năm, phát triển nguồn nhân lực và hoàn thiện cơ chế chính sách.Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa ở cơ sở; nâng cao năng lực quản lý và tổ chức hoạt động văn hóa. Đồng thời, xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp nhằm tôn vinh, đãi ngộ và hỗ trợ các nghệ nhân dân gian, tạo điều kiện để họ tham gia truyền dạy và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Thứ sáu, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng các DTTS.Tạo điều kiện để người dân tham gia trực tiếp vào quá trình bảo tồn và phát huy văn hóa; khuyến khích các mô hình tự quản về văn hóa tại cộng đồng. Xác định đồng bào các DTTS không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể sáng tạo, lưu giữ và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống.

Kết luận

Phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đưa ra những định hướng quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, đồng thời nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân.

Việc vận dụng những quan điểm đó vào thực tiễn, đặc biệt ở các địa phương có đông đồng bào DTTS như Sơn La, sẽ góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, đồng thời củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong quá trình phát triển đất nước.Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, nếu không có những giải pháp kịp thời và phù hợp, nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của các DTTS không chỉ đứng trước nguy cơ mai một mà còn có thể bị hòa tan trong dòng chảy văn hóa hiện đại. Vì vậy, việc phát triển văn hóa vùng đồng bào DTTS cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn, gắn với bảo đảm sự phát triển bền vững và giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc.

 

[1]Đảng Cộng Sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội toàn quốc XIV, tập 2, trang 52,53

[2]Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, Tập 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr. 270

[3]Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, Tập 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr.271.

[4] Đảng Bộ Tỉnh Sơn La. Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI. Báo cáo số 999 –BC/TU trang 18,19