Với chủ đề “Tiết kiệm năng lượng, thịnh vượng tương lai”, chương trình năm nay đặt trọng tâm vào việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đặc biệt là năng lượng, trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, xanh và bền vững.
Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí được tổ chức trên phạm vi toàn quốc vào ngày 31/5/2026 nhằm nâng cao nhận thức xã hội về ý nghĩa của công tác tiết kiệm, chống lãng phí, đồng thời thúc đẩy việc chấp hành pháp luật và hình thành những chuyển biến thực chất trong hành động của mỗi cá nhân, tổ chức. Đây cũng là dịp để lan tỏa các mô hình hay, sáng kiến hiệu quả và khơi dậy trách nhiệm của toàn xã hội trong việc sử dụng hợp lý các nguồn lực quốc gia.
Từ tiết kiệm nguồn lực đến xây dựng văn hóa phát triển
Điểm đáng chú ý trong chương trình năm nay là cách tiếp cận không chỉ dừng ở việc tiết giảm chi phí hay cắt giảm các khoản chi không cần thiết mà hướng tới xây dựng một nền văn hóa tiết kiệm bền vững. Tiết kiệm được nhìn nhận như một chuẩn mực ứng xử, một giá trị đạo đức và là trách nhiệm công dân trong quá trình phát triển đất nước.
Bộ Tài chính đã xác định 9 nhiệm vụ trọng tâm về tiết kiệm, chống lãng phí trong năm 2026. Trong đó nổi bật là yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với quản lý chặt chẽ và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; thực hiện triệt để tiết kiệm chi thường xuyên để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển; hoàn thiện thể chế; tinh gọn bộ máy; đẩy mạnh chuyển đổi số và kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực gắn với chống lãng phí.
Những mục tiêu này phản ánh tư duy quản trị hiện đại khi coi lãng phí không chỉ là thất thoát tiền bạc mà còn là sự hao hụt cơ hội phát triển. Một thủ tục hành chính kéo dài, một dự án đầu tư chậm tiến độ hay một quyết định thiếu kịp thời đều có thể gây ra những tổn thất lớn cho nền kinh tế.
Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong quản lý tài chính công, cải cách hành chính và kiểm soát chi tiêu ngân sách. Tuy nhiên, tình trạng đầu tư dàn trải, sử dụng tài sản công chưa hiệu quả, các dự án chậm triển khai hay những thủ tục còn rườm rà vẫn là những biểu hiện của lãng phí cần được khắc phục.
Chính vì vậy, việc Chính phủ lựa chọn chủ đề “Tiết kiệm năng lượng, thịnh vượng tương lai” mang ý nghĩa rất thiết thực. Năng lượng hiện nay không chỉ là yếu tố đầu vào của sản xuất mà còn là một trong những nguồn lực chiến lược quyết định sức cạnh tranh của nền kinh tế. Sử dụng năng lượng hiệu quả sẽ giúp giảm chi phí, giảm phát thải và tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh. Đây cũng là lý do Bộ Công Thương được giao chủ trì triển khai các hoạt động trọng tâm liên quan đến tiết kiệm năng lượng trong chương trình năm nay.
Chống lãng phí phải bắt đầu từ trách nhiệm và hành động cụ thể
Một trong những điểm mới nổi bật của công tác tiết kiệm, chống lãng phí thời gian gần đây là sự chuyển dịch từ tư duy “thực hành tiết kiệm” sang “xây dựng lối sống tiết kiệm”. Hà Nội là địa phương đi đầu trong cách tiếp cận này khi ban hành Chỉ thị về tăng cường xây dựng văn hóa tiết kiệm, phòng chống lãng phí và thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống lãng phí cấp thành phố.
Thông điệp mà Hà Nội đưa ra rất rõ ràng: tiết kiệm không đơn thuần là cắt giảm chi tiêu mà phải trở thành thói quen, nếp sống và tiêu chuẩn đánh giá đạo đức công vụ hằng ngày của cán bộ, công chức. Đây là hướng đi phù hợp bởi mọi chủ trương nếu chỉ dừng lại ở văn bản sẽ khó tạo ra chuyển biến thực chất nếu không được chuyển hóa thành hành động cụ thể của từng cá nhân.
Trong bối cảnh hiện nay, khái niệm lãng phí cũng cần được nhìn nhận rộng hơn. Đó không chỉ là những khoản tiền bị thất thoát hay tài sản công bị sử dụng sai mục đích mà còn là sự lãng phí thời gian, nguồn nhân lực, chất xám và cơ hội phát triển. Những cuộc họp hình thức, những quy trình xử lý công việc kéo dài, sự né tránh trách nhiệm hay tâm lý sợ sai dẫn đến chậm ra quyết định đều là những dạng lãng phí vô hình nhưng gây tác động rất lớn.
Bởi vậy, trách nhiệm của người đứng đầu cần được đặt ở vị trí trung tâm. Khi lãnh đạo quyết liệt, gương mẫu và lấy hiệu quả công việc làm thước đo thì tinh thần tiết kiệm mới có thể lan tỏa trong toàn bộ hệ thống. Ngược lại, nếu người đứng đầu thiếu quyết tâm hoặc buông lỏng quản lý, các quy định dù chặt chẽ đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả.
Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý tài sản công, giải quyết thủ tục hành chính, điều hành công việc và cung cấp dịch vụ công đang chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc giảm chi phí, tiết kiệm thời gian và nâng cao tính minh bạch. Chuyển đổi số không chỉ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu lãng phí mà còn góp phần thay đổi phương thức quản trị theo hướng hiện đại, khoa học và hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, để Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí thực sự tạo ra sức lan tỏa, điều quan trọng nhất vẫn là sự tham gia của toàn xã hội. Tiết kiệm phải bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất như sử dụng điện hợp lý, hạn chế lãng phí nước, giảm sử dụng giấy tờ không cần thiết, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội hay nâng cao ý thức trách nhiệm trong công việc hằng ngày.
Có thể nói, trong bối cảnh đất nước đang hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, tiết kiệm và chống lãng phí không còn là yêu cầu mang tính kinh tế đơn thuần mà đã trở thành động lực phát triển. Mỗi nguồn lực được sử dụng đúng chỗ, mỗi đồng ngân sách được chi tiêu hiệu quả và mỗi giờ làm việc được phát huy đúng giá trị đều góp phần tạo thêm dư địa cho đầu tư, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Khi văn hóa tiết kiệm trở thành chuẩn mực xã hội, đó cũng là lúc nền quản trị quốc gia tiến thêm một bước trên con đường hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững.
V.X.B
