Xuyên suốt bài phát biểu là tư duy coi phát triển kinh tế không đơn thuần là câu chuyện của dòng vốn hay tốc độ tăng trưởng, mà là quá trình kiến tạo năng lực quốc gia, bồi đắp nội lực và xây dựng một môi trường phát triển dựa trên tri thức, sáng tạo, trách nhiệm và niềm tin.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị quán triệt và triển khai Nghị .quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Ảnh: VGP
Xây dựng văn hóa thu hút đầu tư bằng chất lượng và niềm tin
Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã chuyển mình từ một nền kinh tế thiếu vốn, phụ thuộc nhiều vào viện trợ quốc tế trở thành một nền kinh tế có độ mở cao và là mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Thành tựu ấy là kết quả của chủ trương mở cửa đúng đắn của Đảng, đồng thời phản ánh khả năng thích ứng và Hội nhập ngày càng sâu rộng của nền kinh tế.
Tuy nhiên, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, vị thế mới cũng đặt ra yêu cầu mới. Nếu trước đây mục tiêu là thu hút càng nhiều vốn đầu tư càng tốt thì hiện nay, điều quan trọng hơn là lựa chọn và sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc tế để nâng cao nội lực, làm chủ công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đó là bước chuyển từ tư duy "thu hút vốn" sang tư duy "kiến tạo giá trị", từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu.
Quang cảnh hội nghị. Ảnh: TTXVN
Điểm nổi bật trong bài phát biểu là sự thay đổi căn bản về quan niệm đối với đầu tư nước ngoài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam không còn thu hút đầu tư bằng mọi giá, càng không cạnh tranh bằng cách hạ thấp tiêu chuẩn, đánh đổi môi trường, tài nguyên hay lợi ích lâu dài để lấy tăng trưởng trước mắt.
Thông điệp ấy không chỉ mang ý nghĩa điều hành kinh tế mà còn phản ánh sự hình thành một nền văn hóa phát triển mới. Đó là văn hóa coi trọng chất lượng hơn số lượng; coi trọng hiệu quả lâu dài hơn lợi ích ngắn hạn; lấy trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường, đổi mới sáng tạo và phát triển con người làm tiêu chí đánh giá thành công của các dự án đầu tư.
Trong bối cảnh chính sách thuế tối thiểu toàn cầu đang làm giảm lợi thế của các ưu đãi truyền thống, sức hấp dẫn của một quốc gia không còn nằm ở việc miễn giảm thuế nhiều hay ít mà phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng thể chế, mức độ minh bạch của chính sách, sự chuyên nghiệp của bộ máy hành chính, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng dự báo của môi trường đầu tư.
Nhìn từ góc độ văn hóa, đây chính là quá trình xây dựng văn hóa quản trị quốc gia hiện đại. Khi cơ quan công quyền chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển; khi doanh nghiệp được đồng hành thay vì chỉ chịu sự kiểm soát; khi nhà đầu tư cảm nhận được sự ổn định, minh bạch và nhất quán của chính sách, thì niềm tin sẽ trở thành nguồn lực quan trọng nhất để thu hút các dòng vốn chất lượng cao.
Không phải ngẫu nhiên mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu phải xây dựng môi trường đầu tư "ổn định, minh bạch, có thể dự báo". Trong nền kinh tế tri thức, niềm tin chính là một loại "vốn mềm" có giá trị không kém vốn tài chính. Văn hóa thượng tôn pháp luật, tinh thần phục vụ và đạo đức công vụ vì thế trở thành một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia.
Phát triển con người và doanh nghiệp Việt Nam – nền tảng của sức mạnh nội sinh
Một trong những thông điệp xuyên suốt của bài phát biểu là mục tiêu cuối cùng của thu hút đầu tư nước ngoài không phải để thay thế nội lực mà để làm mạnh nội lực. Đây là quan điểm có ý nghĩa đặc biệt dưới góc nhìn phát triển văn hóa.
Trong mọi nền kinh tế hiện đại, con người luôn là chủ thể của sự phát triển. Bởi vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đào tạo đội ngũ kỹ sư, chuyên gia, nhà quản trị Việt Nam đủ khả năng làm chủ công nghệ, nghiên cứu, thiết kế và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Song song với đó là yêu cầu xây dựng hệ sinh thái công nghiệp trong nước và nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam. Điều này cho thấy tư duy phát triển đã vượt ra ngoài phạm vi thu hút các tập đoàn đa quốc gia để hướng tới mục tiêu lớn hơn là hình thành một cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh, đủ khả năng tiếp nhận tri thức, công nghệ và từng bước trở thành đối tác chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đó cũng chính là quá trình bồi đắp văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Một nền văn hóa đề cao đổi mới sáng tạo, tinh thần hợp tác, trách nhiệm xã hội, ý thức tuân thủ pháp luật và khát vọng vươn lên sẽ là nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ.
Đáng chú ý, bài phát biểu còn đặt ra yêu cầu mỗi địa phương phải xây dựng chiến lược thu hút đầu tư phù hợp với quy hoạch, lợi thế và điều kiện phát triển của mình, thay vì chạy theo phong trào hay cạnh tranh bằng ưu đãi. Đây không chỉ là yêu cầu về quản lý kinh tế mà còn là biểu hiện của văn hóa phát triển dựa trên quy hoạch, kỷ cương và trách nhiệm. Mỗi địa phương cần nhận diện đúng giá trị riêng, phát huy lợi thế so sánh và liên kết vùng để cùng phát triển, thay vì phát triển dàn trải, thiếu định hướng.
Có thể thấy, Nghị quyết số 10 không chỉ mở ra một chiến lược mới về thu hút đầu tư nước ngoài mà còn đặt nền móng cho việc hình thành một hệ giá trị mới trong phát triển. Đó là hệ giá trị lấy con người làm trung tâm, lấy tri thức và đổi mới sáng tạo làm động lực, lấy chất lượng thể chế và văn hóa quản trị làm nền tảng, lấy lợi ích quốc gia và phát triển bền vững làm mục tiêu cao nhất.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế hay lượng vốn đầu tư thu hút được, mà còn được thể hiện ở chất lượng của môi trường phát triển, ở niềm tin của nhà đầu tư, ở năng lực của doanh nghiệp trong nước và ở bản lĩnh văn hóa của dân tộc trong quá trình hội nhập.
Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước vì vậy vượt lên khuôn khổ của một nghị quyết về kinh tế. Đó là lời hiệu triệu xây dựng một nền văn hóa phát triển mới – nơi mỗi dòng vốn đầu tư đều góp phần làm giàu thêm trí tuệ, công nghệ, nguồn nhân lực và sức mạnh nội sinh của đất nước; nơi hội nhập quốc tế không làm phai nhạt bản sắc mà trở thành động lực để Việt Nam vững vàng tiến bước trên con đường phát triển nhanh, bền vững và thịnh vượng.
V.X.B
