Từ ngôi chùa nhỏ đến quần thể rộng lớn
Chùa Huỳnh Đạo hiện tọa lạc tại phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang, dưới chân Núi Sam. Trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, khu vực này thuộc phường Núi Sam, thành phố Châu Đốc. Từ ngày 1/7/2025, phường Núi Sam, xã Vĩnh Tế và phần còn lại của xã Vĩnh Châu được sắp xếp thành phường Vĩnh Tế mới.
Theo tư liệu du lịch của tỉnh An Giang, chùa Huỳnh Đạo được thành lập năm 1928. Đến năm 1962, ông Ngô Văn Dư cho xây dựng ngôi chùa kiên cố tại đường Thủ Khoa Nghĩa, thị xã Châu Đốc lúc bấy giờ và đặt tên Thiên Khai Huỳnh Đạo.
Năm 1996, Thượng tọa Thích Tôn Trấn quyết định di dời chùa về khu đất rộng khoảng 12 ha gần chân Núi Sam để xây dựng một quần thể mới khang trang hơn.
Việc chuyển chùa về khu vực Núi Sam mở ra giai đoạn phát triển mới. Mặt bằng rộng tạo điều kiện bố trí các hạng mục như chánh điện, hậu tổ, Quan Âm các, hoa viên, hồ nước và khu vực phục vụ Phật tử một cách thoáng đãng. Qua nhiều năm xây dựng, tôn tạo và bổ sung, Huỳnh Đạo dần hình thành diện mạo bề thế như ngày nay, trở thành điểm hành hương quen thuộc của người dân và du khách khi đến Châu Đốc.
Kiến trúc bề thế giữa không gian thanh tịnh
Ấn tượng đầu tiên khi đến chùa Huỳnh Đạo là quy mô rộng cùng cách tổ chức không gian mang phong cách kiến trúc Phật giáo phương Đông. Cổng tam quan được trang trí cầu kỳ, mái ngói nhiều tầng với những đường cong mềm mại; trên các đầu mái nổi bật hình tượng rồng cùng nhiều họa tiết truyền thống.
Từ cổng chính, những khoảng sân rộng mở giữa cây xanh, hoa kiểng và các công trình thờ tự, tạo cảm giác vừa trang nghiêm vừa thư thái.
Chánh điện có chiều ngang khoảng 18 m, dài 36 m, là nơi tôn trí các tượng Phật Thích Ca, A Di Đà, Quan Thế Âm, Đại Thế Chí và Địa Tạng. Phía sau là khu hậu tổ. Trong sân chùa có tượng Tứ Đại Thiên Vương cùng nhiều tiểu cảnh, cây cảnh được bố trí hài hòa. Phía sau chùa còn có hòn non bộ lớn, góp phần tạo chiều sâu cho cảnh quan.
Bên phải chùa là Quan Âm các, nơi tôn trí tượng Quán Thế Âm bằng đá cẩm thạch. Các công trình được bố trí trong tổng thể rộng mở, xen giữa sân vườn và cây xanh, giúp du khách vừa chiêm bái vừa có thể thong thả vãn cảnh.
Một công trình đáng chú ý khác là Dược Sư Quang Minh Bảo Điện, được xây dựng trong giai đoạn 2009-2010. Bảo điện gồm hai tầng; tầng trên thờ Đức Phật Dược Sư cùng các vị Bồ tát và hệ thống tượng Phật Dược Sư, tầng dưới được sử dụng làm giảng đường. Công trình góp phần tạo nên diện mạo quy mô cho toàn bộ quần thể chùa Huỳnh Đạo.
Hồ Cửu Long Tụ Phúc – điểm nhấn đặc biệt
Nếu các điện thờ mang đến vẻ trang nghiêm thì khu vực hồ sen lại tạo nét mềm mại, thoáng đãng cho chùa Huỳnh Đạo. Giữa mặt hồ là cụm tượng chín con rồng uốn lượn, thường được gọi là Cửu Long, trở thành một trong những hình ảnh đặc trưng của ngôi chùa.
Hình tượng rồng vốn phổ biến trong mỹ thuật và kiến trúc truyền thống phương Đông, thường gắn với sức mạnh, sự cao quý và những điều tốt lành. Tại Huỳnh Đạo, chín con rồng được bố trí giữa hồ nước rộng, xung quanh là hoa sen, cây xanh và những mái chùa nhiều tầng, tạo nên cảnh quan giàu tính biểu tượng.
Vào mùa sen nở, mặt hồ trở nên sinh động với những mảng xanh của lá sen xen sắc hoa. Từ các lối đi ven hồ, du khách có thể phóng tầm mắt bao quát cụm tượng Cửu Long, những mái chùa phía sau và cảnh quan rộng mở. Đây cũng là khu vực được nhiều người dừng chân, vãn cảnh và lưu lại hình ảnh trong hành trình tham quan.
So với những ngôi chùa nằm trên sườn núi với không gian hạn chế và đường đi dốc, Huỳnh Đạo có lợi thế về mặt bằng rộng, thuận tiện cho người cao tuổi, các đoàn hành hương và khách du lịch.
Một điểm nối trong không gian tâm linh Núi Sam
Núi Sam từ lâu là một trong những trung tâm du lịch tâm linh nổi tiếng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Khu vực này tập trung nhiều công trình tín ngưỡng, tôn giáo và lịch sử tiêu biểu như Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam, Tây An Cổ Tự, Lăng Thoại Ngọc Hầu và Phước Điền Tự (Chùa Hang).
Sự tập trung của nhiều di tích, công trình tín ngưỡng trong một không gian tương đối gần nhau đã hình thành tuyến tham quan, hành hương đặc sắc của An Giang.
Chùa Huỳnh Đạo không thuộc nhóm cổ tự có lịch sử hàng trăm năm gắn trực tiếp với quá trình khai phá vùng đất như Tây An Cổ Tự hay Phước Điền Tự, nhưng lại bổ sung cho tuyến du lịch Núi Sam một sắc thái riêng. Không gian rộng, kiến trúc quy mô, hồ sen cùng hệ thống tượng Phật tạo nên điểm dừng chân phù hợp giữa hành trình khám phá các di tích tâm linh quanh Núi Sam.
Chùa Huỳnh Đạo còn là nơi diễn ra nhiều hoạt động Phật giáo. Ngày 31/5/2026, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang tổ chức Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 tại chùa Huỳnh Đạo, với sự tham dự của đông đảo tăng ni, Phật tử và đại diện lãnh đạo tỉnh. Hoạt động này cho thấy ngôi chùa không chỉ là điểm tham quan mà còn là một không gian sinh hoạt Phật giáo đáng chú ý của địa phương.
Vãn cảnh trong sự tôn nghiêm
Đến chùa Huỳnh Đạo, du khách có thể chiêm bái tại chánh điện, tham quan Quan Âm các, Dược Sư Quang Minh Bảo Điện, hồ Cửu Long Tụ Phúc và các khu vực hoa viên.
Với diện tích lớn, hành trình khám phá chùa không cần quá vội vàng. Chính nhịp đi chậm giữa những khoảng sân, mái chùa, hồ nước và vườn cây giúp người tham quan cảm nhận rõ hơn vẻ thanh tĩnh của nơi đây.
Vào những ngày rằm, lễ, Tết hoặc thời điểm cao điểm hành hương về Núi Sam, lượng Phật tử và du khách thường tăng cao. Du khách cần giữ gìn trật tự, lựa chọn trang phục phù hợp, không tự ý chạm vào tượng thờ, hạn chế nói lớn tại khu vực điện Phật và có ý thức bảo vệ cảnh quan chung.
Việc phát triển du lịch tại Huỳnh Đạo cũng cần đặt trong tổng thể bảo tồn không gian tâm linh Núi Sam. Bên cạnh cảnh quan và các điểm tham quan, điều quan trọng là giữ được chức năng tôn giáo, sự trang nghiêm và những giá trị văn hóa làm nên sức sống lâu dài của ngôi chùa.
Trải qua gần một thế kỷ hình thành và nhiều lần thay đổi diện mạo, chùa Huỳnh Đạo hôm nay đã trở thành một dấu ấn riêng dưới chân Núi Sam. Từ mái chùa, điện Phật đến hồ sen với hình tượng Cửu Long, các hạng mục kiến trúc và cảnh quan góp phần tạo nên sắc thái riêng trong bức tranh văn hóa – tâm linh của vùng Châu Đốc.
Trong hành trình về An Giang, Huỳnh Đạo không chỉ là nơi chiêm bái mà còn là điểm dừng chân để du khách cảm nhận sự giao hòa giữa kiến trúc, tín ngưỡng và cảnh quan của miền Tây Nam Bộ.
