UBND thành phố Cần Thơ đã ban hành Công văn số 4547/UBND-KGVX, thống nhất chủ trương xây dựng Cổng Văn hóa số về dữ liệu di sản văn hóa thành phố Cần Thơ theo đề xuất của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đây là bước đi cụ thể nhằm đưa hoạt động số hóa di sản vào thực tiễn, đồng thời triển khai một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra tại Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Cổng Văn hóa số sẽ phục vụ dùng chung trong toàn ngành văn hóa thành phố Cần Thơ, trước mắt xây dựng cơ sở dữ liệu đối với 52 di sản văn hóa đã được xếp hạng, ghi danh ở cấp quốc gia và quốc gia đặc biệt. Trong số này có 1 di tích quốc gia đặc biệt, 31 di tích quốc gia, 16 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và 4 bảo vật quốc gia.
Theo UBND thành phố Cần Thơ, việc xây dựng hệ thống không dừng ở khâu tập hợp thông tin. Cổng Văn hóa số dự kiến cung cấp các công cụ quản lý chuyên môn về di sản; xây dựng bản đồ số 2D mạng lưới di tích; tích hợp với ứng dụng Cần Thơ Smart. Thành phố cũng sẽ thí điểm số hóa 3D một số hiện vật tiêu biểu là bảo vật quốc gia, qua đó tạo điểm nhấn và tiền đề để mở rộng số hóa di sản trong những giai đoạn tiếp theo.
Cách tiếp cận này cho thấy số hóa đang được đặt trong một bài toán rộng hơn: Không chỉ lưu giữ dữ liệu về di sản mà còn hình thành một hệ sinh thái dữ liệu văn hóa số. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, tích hợp và có thể khai thác trên nền tảng số, di sản sẽ có thêm một “không gian tồn tại” mới, giúp công tác quản lý thuận lợi hơn, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận của người dân, du khách, nhà nghiên cứu và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực văn hóa.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thành số hóa 100% di sản văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt trong năm 2026; đồng thời yêu cầu chủ động thích ứng với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phát triển văn hóa, xây dựng và khai thác hiệu quả hạ tầng dữ liệu văn hóa, nền tảng số dùng chung.
Từ yêu cầu ở tầm quốc gia đến cách làm cụ thể tại Cần Thơ, có thể thấy số hóa di sản đang dần chuyển từ chủ trương thành những sản phẩm, nền tảng có khả năng vận hành trong thực tế. Việc thành phố lựa chọn 52 di sản để xây dựng cơ sở dữ liệu và thí điểm công nghệ 3D đối với một số bảo vật quốc gia tạo ra bước khởi đầu có trọng tâm, thay vì triển khai dàn trải.
Quan trọng hơn, dữ liệu số có thể trở thành nền tảng để phát huy giá trị di sản theo những phương thức mới. Những di tích, hiện vật, giá trị văn hóa phi vật thể vốn phụ thuộc nhiều vào không gian và hình thức truyền thống nay có thêm cơ hội được giới thiệu, tìm hiểu và tương tác trên môi trường số. Đây là tiền đề để kết nối bảo tồn di sản với giáo dục, du lịch, truyền thông và phát triển các sản phẩm, dịch vụ văn hóa trong tương lai.
Theo dự kiến, Cổng Văn hóa số về dữ liệu di sản văn hóa thành phố Cần Thơ sẽ hoàn thành trong Quý IV/2026 và tích hợp trên ứng dụng Cần Thơ Smart. Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính, Sở Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai theo quy định.
Cổng Văn hóa số không chỉ là một công cụ quản lý dữ liệu mà còn có thể trở thành hạ tầng quan trọng để Cần Thơ từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa trên không gian số. Từ đó, công nghệ không thay thế giá trị truyền thống mà trở thành phương tiện giúp di sản được lưu giữ tốt hơn, tiếp cận rộng hơn và có thêm sức sống trong đời sống đương đại.
