Theo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ, năm học 2025 - 2026 khép lại với nhiều kết quả đáng ghi nhận. Mạng lưới trường lớp cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập; công tác dạy và học được duy trì ổn định trong quá trình thành phố thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương mới. Chất lượng giáo dục tiếp tục được quan tâm, cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Cùng với chất lượng chuyên môn, những yếu tố tạo nên môi trường văn hóa học đường từng bước được quan tâm. Trong năm học 2025 - 2026, các cơ sở giáo dục tiếp tục triển khai những hoạt động gắn với giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, văn hóa đọc, thể chất, nghệ thuật và các hoạt động trải nghiệm. Chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh trong quản lý, dạy và học, tạo thêm những phương thức tiếp cận tri thức mới cho giáo viên và học sinh.
Trên nền tảng đó, năm học 2026 - 2027 được ngành Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ xác định với chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Theo đó, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý, chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển, đồng thời giữ vững kỷ cương, nền nếp và an toàn trường học.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ, giáo dục không chỉ hướng đến truyền thụ kiến thức hay nâng cao thành tích học tập, mà được đặt trong yêu cầu phát triển con người toàn diện. Trong kế hoạch tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, thành phố định hướng các cơ sở giáo dục triển khai đồng thời giáo dục đạo đức, giá trị sống, kỹ năng sống, văn hóa đọc, văn hóa học đường, nghệ thuật, thể chất, giáo dục tài chính; phát triển năng lực ngoại ngữ, năng lực số, năng lực AI và năng lực thẩm mỹ cho học sinh.
Cách tiếp cận này mở rộng đáng kể khái niệm “văn hóa học đường”. Văn hóa không chỉ nằm trong những quy tắc ứng xử được quy định trong nhà trường, mà được hình thành qua cách học sinh đọc một cuốn sách, ứng xử với bạn bè, tham gia hoạt động nghệ thuật, sử dụng mạng xã hội hay tiếp nhận và chia sẻ một thông tin trên không gian mạng.
Trong thời đại số, đây càng là vấn đề có ý nghĩa. Công nghệ đang tạo ra những cơ hội lớn để mở rộng khả năng học tập, nhưng đồng thời cũng đặt học sinh trước những thách thức mới về thông tin sai lệch, lừa đảo trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân và những hành vi lệch chuẩn trên mạng. Vì vậy, Cần Thơ xác định tăng cường đào tạo năng lực số, năng lực sử dụng AI; trang bị kiến thức về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện thông tin xấu độc và sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm.
Điều này cho thấy xây dựng văn hóa học đường trong thời đại số trước hết là xây dựng văn hóa của người học trong cả không gian thực và không gian mạng. Một học sinh có năng lực số không chỉ biết sử dụng thiết bị hay khai thác công cụ AI, mà còn phải biết phân biệt đúng - sai, tôn trọng bản quyền, bảo vệ thông tin cá nhân, ứng xử có trách nhiệm và làm chủ công nghệ thay vì để công nghệ chi phối.
Cùng với những năng lực mới, thành phố Cần Thơ vẫn đặt trọng tâm vào những giá trị nền tảng. Ngành giáo dục tiếp tục tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và trách nhiệm công dân; gắn việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với xây dựng văn hóa học đường. Mục tiêu là hình thành môi trường giáo dục dân chủ, kỷ cương, nhân văn, an toàn, lành mạnh và hạnh phúc.
Văn hóa đọc cũng được đặt trong tổng thể ấy. Khi được kết hợp với giáo dục giá trị sống, nghệ thuật, STEM/STEAM và kỹ năng sống, văn hóa đọc không còn chỉ là một phong trào mà trở thành phương thức góp phần hình thành năng lực tự học, khả năng tiếp nhận tri thức và thói quen học tập suốt đời. Đây cũng là định hướng Cần Thơ đang theo đuổi trong quá trình xây dựng xã hội học tập.
Bên cạnh đó là Đề án “Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”. Trong năm học mới, thành phố định hướng xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường, đồng thời tiếp tục dạy tiếng dân tộc thiểu số và ngôn ngữ các nước láng giềng tại những địa bàn phù hợp.
Từ những định hướng trên, có thể thấy ngành Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ đang tiếp cận văn hóa học đường theo hướng rộng hơn: Giữ gìn những giá trị nền tảng, đồng thời hình thành những chuẩn mực văn hóa phù hợp với xã hội số và góp phần vào sự phát triển của địa phương.
Theo bà Trần Thị Huyền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ, giáo dục cần phải đặt trong yêu cầu phát triển: “Với Cần Thơ, giáo dục càng phải được đặt trong yêu cầu phát triển của thành phố. Một thành phố phát triển bền vững cần nguồn nhân lực có chất lượng; một thành phố năng động, Hội nhập cần những con người có tri thức, kỹ năng, ngoại ngữ, năng lực số và khả năng thích ứng; và đồng thời cũng cần những con người có văn hóa, đạo đức, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và quê hương”.
