Đúng lúc đó, ông Năm Đò đến muộn vừa dựng xe máy đã hỏi oang oang:
- Các ông, các bà bàn chuyện “quan tham” tỉnh người ta nhưng có biết chuyện ông Giám đốc Sở Giáo dục Vũ Đình Hưng tỉnh nhà mình bị khởi tố trong vụ gian lận thi tốt nghiệp THPT tại trường chuyên Tuyên Quang chưa?
Bà Tám Bún đang têm trầu, ngẩng phắt lên:
- Chưa nghe thì điếc à? Chuyện to thế, trên mạng người ta nói đầy!
Ông Sáu Chột cười khẩy:
- Nhanh thật! Từ Chủ tịch huyện lên Giám đốc Sở. Rồi tỉnh sáp nhập bỏ cấp huyện, ông ta vẫn ngồi ghế Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo. Đường quan lộ cứ gọi là thênh thang!
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang Vũ Đình Hưng bị khởi tố với cáo buộc có sai phạm trong vụ gian lận thi tốt nghiệp THPT tại trường chuyên Tuyên Quang để điều tra về tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, đại diện A09 cho biết tại họp báo quý Bộ Công an, chiều 1/10/2026. Ảnh: baochinhphu.vn
Ông Năm kéo ghế ngồi xuống:
- Người ta có bằng cấp đàng hoàng nhé. Ông ta mới 48 tuổi có bằng tiến sĩ Quản lý giáo dục, thạc sĩ Quản trị kinh doanh (MBA), chuyên môn giảng dạy Toán - Tin. Học hành, học vị cao thế thì dân làng mình chỉ có mà ngước nhìn.
Bà Tám chép miệng:
- Bằng cấp cao thì tốt. Nhưng bằng cấp có dạy người ta biết sợ không?
Cả bàn trà im.
Ông Sáu bật cười:
- Bà hỏi hay! Người có bằng thì nhiều, người biết sợ trách nhiệm mới quý.
Ông Năm rót chén trà:
- Mà lạ thật. Hồi tập huấn thi cử, người ta còn nhấn mạnh nào là “an toàn, nghiêm túc, khách quan, công bằng”.
Bà Tám nhếch môi:
- Khẩu hiệu thì bao giờ chẳng tròn vành rõ chữ. Cái khó là làm cho nó sống được trong phòng thi.
Ông Sáu chen vào:
- Đúng! Chứ nói “công bằng” trước hội nghị thì dễ. Đến lúc quyền lực đứng trước cửa phòng thi, mới biết ai thật sự coi quy chế là quy chế.
Ông Năm mở điện thoại:
- Đây này! Điểm thi môn Toán ở điểm Trường Chuyên Tuyên Quang làm người ta giật mình. 328 thí sinh, 146 em đạt điểm 10, 299 em từ 9 điểm trở lên. Trung bình 9,58, đứng đầu cả nước.
Bà Tám há miệng:
- Khiếp! Thế này thì cả nước phải đến đây học Toán mất!
Ông Sáu cười khô:
- Chưa hết. Thi lại thì môn Toán chẳng có điểm 10 nào.
Bà Tám đặt miếng trầu xuống:
- Thế mới… lạ!
- Lạ đến mức cơ quan điều tra phải vào cuộc.
Ông Năm bỗng hạ giọng:
- Nhưng thôi, chuyện pháp luật phải để cơ quan điều tra làm. Khởi tố là để điều tra, chưa phải bản án.
Ông Sáu gật gù:
- Chuẩn. Người đời hay có cái tật: Nghe một nửa câu chuyện đã vội đóng dấu cả con người.
Rồi ông nhấp ngụm trà:
- Nhưng có một chuyện thì ai cũng phải nghĩ. Nếu đúng như thông tin điều tra bước đầu về việc bố trí giám thị, sắp xếp số báo danh để thí sinh hỗ trợ nhau, thậm chí bố trí giáo viên giải đề đưa cho thí sinh… thì còn gì là kỳ thi?
Bà Tám thở dài:
- Còn chứ.
- Còn gì?
- Còn cái vỏ kỳ thi!
Cả quán cười, nhưng chẳng ai cười lâu.
Bởi đằng sau những con số 9,58 là hàng nghìn giờ học của những đứa trẻ. Là nước mắt của đứa trượt đại học. Là niềm vui của đứa đỗ. Là tiền bạc, kỳ vọng và cả tương lai của một gia đình.
Nếu công bằng bị đem ra mặc cả, thì điểm 10 còn đáng giá bao nhiêu?
Ông Sáu bỗng chống tay lên bàn:
- Tôi cứ nghĩ mãi. Người ta leo lên chức vụ bằng bao nhiêu năm? Có khi mất cả đời.
Ông Năm đáp:
- Có người hơn bốn mươi tuổi đã ngồi ghế Giám đốc Sở.
- Thế nên mới nói, lên nhanh thì càng phải giữ mình kỹ.
Bà Tám cười nhạt:
- Ghế càng cao, ngã càng đau. Có điều lúc đang ngồi trên ghế, mấy ai chịu nghĩ đến lúc đứng dưới đất?
Không ai nói gì.
Ngoài đường, mấy đứa học sinh đi học đạp xe đi qua. Chúng cười nói vô tư, cặp sách đập vào lưng.
Ông Năm nhìn theo:
- Trẻ con đi thi chỉ mong được chấm đúng.
Ông Sáu chậm rãi:
- Còn người lớn làm thi phải nhớ một điều: Mình không chỉ coi một căn phòng. Mình đang coi cả niềm tin của xã hội.
Bà Tám đứng dậy, phủi vạt áo:
- Nói cho cùng, chức vụ là cái ghế. Hôm nay mình ngồi, mai người khác ngồi. Bằng cấp là tờ giấy. Danh vọng là tiếng người ta gọi mình.
Bà quay lại:
- Chỉ có việc mình làm mới là thứ đi theo mình lâu nhất.
Ông Sáu cười buồn:
- Ừ. Leo lên được ghế thì gọi là thăng tiến. Giữ được mình trên ghế mới gọi là bản lĩnh.
Ông Năm nâng chén trà:
- Còn nếu quyền lực đi trước đạo đức…
Bà Tám tiếp lời:
- …thì ngã xuống chỉ còn là chuyện sớm hay muộn.
Quán nước lại im.
Một hồi lâu, ông Sáu mới buông câu cuối:
- Kỳ thi nào cũng có đáp án. Riêng kỳ thi làm cán bộ, làm quan, làm người… chẳng ai được quay cóp.
Ngoài kia, nắng đã lên.
Con đường làng vẫn đông người qua lại.
Chỉ có điều, từ nay, mỗi khi nghe ai nói hai chữ “thăng tiến”, người ta có lẽ sẽ nhớ thêm một vế khác:
- “Thăng tiến” mà lại mắc “bệnh sĩ”, “giấu dốt”, không giữ được mình, thì càng lên cao, lúc gục xuống càng đau hơn hoạn !
Cựu Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh Tuyên Quan Vũ Đình Hưng và 40 bị can đã bị khởi tố trong vụ án "có tính chất nghiêm trọng, có tổ chức" này, cùng tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” đang trong quá trình điều tra. Mức hình phạt đối với từng bị án hồi sau sẽ rõ.
V.X.B
