Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống chính trị của đất nước. Đây là dịp để nhân dân trực tiếp thực hiện quyền làm chủ của mình thông qua việc lựa chọn những đại biểu tiêu biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cộng đồng. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn bầu cử như một hoạt động mang tính thể chế thì chưa đủ. Trong thực tiễn đời sống xã hội Việt Nam, bầu cử còn là một hiện tượng văn hóa chính trị đặc sắc, nơi các giá trị dân chủ, tinh thần trách nhiệm công dân và ý thức cộng đồng được thể hiện rõ nét.
Trong ngày bầu cử, từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền núi, biên giới và hải đảo, không khí phấn khởi, trang nghiêm đã lan tỏa khắp mọi miền đất nước. Các khu vực bỏ phiếu được chuẩn bị chu đáo, trang trí cờ hoa, pa nô, khẩu hiệu; danh sách cử tri, tiểu sử người ứng cử được niêm yết công khai theo đúng quy định. Những không gian quen thuộc như nhà văn hóa thôn, tổ dân phố, trường học, trụ sở cơ quan… trong ngày bầu cử đã trở thành nơi diễn ra một sinh hoạt chính trị đặc biệt – nơi mỗi công dân trực tiếp gửi gắm niềm tin và kỳ vọng của mình vào lá phiếu.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy sự hưởng ứng tích cực của cử tri đối với ngày bầu cử. Tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu ở nhiều tỉnh, thành phố đạt mức rất cao như Hà Nội đạt 99,46%; Hải Phòng 99,8%; Nghệ An 99,76%; Tuyên Quang 99,96%; Thái Nguyên 99,96%; Quảng Ninh 99,98%; Hà Tĩnh 99,98%; Cần Thơ 99,85%; Quảng Trị 99,77%; Lâm Đồng 99,66%. Đặc biệt, một số địa phương đã đạt tỷ lệ 100% cử tri tham gia bầu cử. Những con số ấy không chỉ phản ánh thành công của công tác tổ chức mà còn cho thấy niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân đối với sự kiện chính trị quan trọng của đất nước.
Văn hóa bầu cử được bồi đắp từ ý thức công dân và niềm tin xã hội
Điều làm nên chiều sâu văn hóa của ngày bầu cử không chỉ nằm ở tỷ lệ cử tri tham gia cao, mà còn thể hiện qua thái độ và tinh thần trách nhiệm của mỗi người dân. Khi cử tri đến điểm bỏ phiếu với tâm thế tự giác, coi việc thực hiện quyền bầu cử là nghĩa vụ thiêng liêng đối với cộng đồng và đất nước, thì khi đó bầu cử thực sự trở thành ngày hội của dân chủ.
Trong ngày bầu cử, nhiều hình ảnh giàu ý nghĩa nhân văn đã được ghi nhận ở khắp các địa phương. Những cử tri cao tuổi, dù sức khỏe hạn chế, vẫn trực tiếp đến khu vực bỏ phiếu để thực hiện quyền công dân; nhiều người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số mặc trang phục truyền thống đến điểm bầu cử từ rất sớm; các tổ bầu cử mang hòm phiếu phụ đến tận nhà để hỗ trợ cử tri già yếu hoặc ốm đau. Ở những địa bàn đặc thù như biên giới, hải đảo, cán bộ, chiến sĩ các lực lượng vũ trang vừa làm nhiệm vụ bảo vệ an ninh, vừa thực hiện quyền bầu cử theo đúng quy định.
Những hình ảnh ấy cho thấy văn hóa bầu cử ở Việt Nam không phải là một khái niệm trừu tượng mà là một thực hành xã hội có chiều sâu nhân văn. Mọi công dân, không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp hay điều kiện sinh sống, đều được tạo điều kiện để thực hiện quyền chính trị của mình. Điều đó khẳng định dân chủ không chỉ tồn tại trong các quy định pháp luật mà còn được thực hiện cụ thể trong đời sống xã hội.
Từ góc nhìn nghiên cứu văn hóa, ngày bầu cử chính là sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố pháp lý và yếu tố cộng đồng. Pháp luật quy định rõ ràng về trình tự, thủ tục bầu cử; nhưng chính tinh thần cộng đồng và sự tham gia tự giác của người dân mới tạo nên sinh khí cho ngày hội ấy. Không khí trang nghiêm mà phấn khởi tại các khu vực bỏ phiếu đã cho thấy bầu cử không chỉ là hoạt động chính trị mà còn là một sinh hoạt xã hội có ý nghĩa giáo dục sâu sắc về quyền công dân và trách nhiệm đối với cộng đồng.
Ngày hội của lòng dân và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Một cuộc bầu cử thành công không chỉ được đánh giá bằng tỷ lệ cử tri tham gia cao mà còn được thể hiện qua việc bảo đảm an ninh, trật tự và sự minh bạch trong toàn bộ quá trình tổ chức. Theo các báo cáo tổng hợp từ nhiều địa phương, tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trong ngày bầu cử được giữ vững; các khu vực bỏ phiếu được tổ chức trang nghiêm, đúng quy định của pháp luật; công tác chỉ đạo, điều hành và cập nhật thông tin được triển khai đồng bộ, góp phần bảo đảm cho ngày bầu cử diễn ra an toàn, dân chủ và thuận lợi.
Nhìn rộng hơn, cuộc bầu cử còn là dịp để thể hiện sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Từ những vùng núi cao phía Bắc đến đồng bằng, đô thị lớn; từ các vùng biên giới, hải đảo đến những khu dân cư đông đúc, nhân dân trên khắp mọi miền đất nước cùng hướng về một sự kiện chung của quốc gia. Sự đồng thuận ấy đã tạo nên một bức tranh sinh động về đời sống chính trị của xã hội Việt Nam – nơi mỗi công dân đều ý thức rõ vai trò của mình trong việc tham gia xây dựng bộ máy nhà nước.
Ở góc độ văn hóa chính trị, ngày bầu cử vì thế không chỉ là dịp để lựa chọn những người đại diện cho nhân dân trong các cơ quan quyền lực nhà nước, mà còn là biểu hiện của niềm tin xã hội và sự gắn bó giữa Nhà nước với nhân dân. Khi người dân tích cực tham gia bầu cử, điều đó cho thấy họ tin tưởng vào ý nghĩa của lá phiếu và tin tưởng vào tương lai phát triển của đất nước.
Có thể nói, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 tiếp tục khẳng định một giá trị bền vững trong đời sống chính trị Việt Nam: nhân dân luôn là chủ thể trung tâm của mọi quá trình phát triển. Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu đạt trên 99% không chỉ là một con số thống kê mà còn là biểu tượng của lòng dân, của sự đồng thuận xã hội và của niềm tin vào con đường phát triển của đất nước.
Trong chiều sâu của đời sống văn hóa dân tộc, mỗi lá phiếu được bỏ vào hòm phiếu không chỉ là sự lựa chọn cho một nhiệm kỳ mới mà còn là lời khẳng định về quyền làm chủ của nhân dân, về tinh thần trách nhiệm công dân và về khát vọng xây dựng một đất nước phát triển, dân chủ và bền vững. Vì vậy, nhìn từ góc độ văn hóa, ngày bầu cử thực sự là ngày hội của lòng dân – nơi ý Đảng hòa quyện với niềm tin và kỳ vọng của nhân dân đối với tương lai đất nước.
