Kiểm tra, đánh giá kết quả quá trình công tác, hoạt động của một tổ chức bộ máy là một bộ phận cấu thành, là mắt xích quan trọng trong toàn bộ hoạt động quản lý, điều hành. Chỉ khi thực hiện tốt việc đánh giá kết quả hoạt động mới có thể xác định được các chủ trương, chính sách, ý kiến chỉ đạo của cấp trên được triển khai nghiêm túc không, kết quả của quá trình thực hiện dừng lại ở mức độ nào, xác định được những kết quả cụ thể, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, đồng thời đề ra các giải pháp khắc phục. Để đảm bảo quá trình đánh giá kết quả hoạt động được toàn diện, thống nhất, khách quan và công bằng, hạn chế các tranh cãi, khiếu nại thì vấn đề xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả ngay từ sớm là nhiệm vụ hết sức cần thiết. Bên cạnh đó, xây dựng và triển khai thực hiện hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động sẽ hỗ trợ tích cực trong việc thực hiện thi đua - khen thưởng bảo đảm khách quan, công bằng và thực chất.
Trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vai trò của MTTQ Việt Nam luôn được quy định rõ tại các văn bản quan trọng của Đảng, Hiến pháp và các văn bản luật có liên quan.
Điều 1 Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam xác định: “MTTQ Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; thể hiện ý chí, nguyện vọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; phản ánh ý kiến, kiến nghị của Nhân dân đến các cơ quan nhà nước; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Với những trọng trách đó, việc đổi mới về tổ chức, nội dung, phương pháp hoạt động của MTTQ Việt Nam nhằm đáp ứng với yêu cầu của tình hình mới là hết sức cấp thiết như tinh thần tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng là “Đổi mới tổ chức bộ máy, nội dung và phương thức hoạt động, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội…”. Nghị quyết số 43-NQ/TW, ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc xác định “lấy kết quả sản phẩm công việc, sự hài lòng và tín nhiệm của Nhân dân làm tiêu chí quan trọng đánh giá chất lượng tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên”. Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương lần thứ I nhấn mạnh yêu cầu áp dụng công thức “3 Dễ - 3 Rõ - 3 Đo: Dễ hiểu - Dễ nhớ - Dễ làm; Rõ mục tiêu - Rõ trách nhiệm - Rõ thời hạn; Đo đầu vào - Đo đầu ra - Đo tác động”. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định “Hoàn thiện đồng bộ cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả hoạt động của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, cộng đồng dân cư…”; “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp…”.
Tại Chương trình hành động thứ 7, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI xác định yêu cầu “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”; “nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá, thi đua khen thưởng để bảo đảm tính chặt chẽ, vững mạnh và tạo động lực thi đua thực hiện tốt công việc, nhiệm vụ đã phân công trong tổ chức và hoạt động”. Gắn với các chỉ đạo của Đảng, việc xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá là yếu tố rất cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đánh giá, tổng kết hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp hằng năm và sau mỗi nhiệm kỳ.
Trên thực tiễn, MTTQ Việt Nam luôn được người dân coi là trụ cột của yếu tố đại đoàn kết toàn dân tộc, cơ sở chính trị cho chính quyền nhân dân, là địa chỉ tin cậy trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Trong những năm qua, MTTQ đã và đang đóng góp rất lớn trong chăm lo cho cuộc sống của người dân, chăm lo cho người nghèo, người yếu thế trong xã hội. Thực hiện các chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa; thúc đẩy đoàn kết chặt chẽ giữa các dân tộc, tôn giáo, tăng cường đối ngoại nhân dân, vận động kiều bào, người Việt Nam ở nước ngoài hướng về quê hương, đất nước. Vị trí và vai trò của MTTQ Việt Nam luôn được người dân thừa nhận, tin tưởng và sẵn sàng tham gia các hoạt động, phong trào, các cuộc vận động do MTTQ Việt Nam các cấp phát động.
Hoạt động của MTTQ Việt Nam là cơ sở quan trọng để hiện thực hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước; bảo vệ tính đúng đắn trong đường lối xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; phản bác, đấu tranh chống lại nhận thức sai trái, thiếu đúng đắn về chính sách của Đảng, Nhà nước cũng như vai trò của MTTQ Việt Nam. Theo đó, việc làm tốt công tác đánh giá kết quả hoạt động của MTTQ Việt Nam các cấp là điều kiện cần thiết để hoạt động của MTTQ Việt Nam đi đúng hướng, thực chất, hiệu quả; đảm bảo hoàn thành tốt các trọng trách được Đảng và Nhân dân giao phó. Đồng thời, xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp sẽ góp phần xây dựng hệ thống chính trị ngày càng đồng bộ, trong sạch và vững mạnh hơn.
Nhận thức ở góc độ tổng quát, có thể thấy hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp thể hiện một số vị trí, vai trò cơ bản sau:
Thứ nhất, hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp góp phần đảm bảo các chủ trương, chính sách, ý kiến chỉ đạo của cấp trên được triển khai nghiêm túc
Để lãnh đạo toàn hệ thống chính trị nói chung và lãnh đạo công tác của MTTQ Việt Nam nói riêng, Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành các nghị quyết, chỉ thị, kết luận có liên quan. Cụ thể hóa các đường lối, chính sách của Đảng, Quốc hội ban hành các Hiến pháp, luật, nghị quyết và các văn bản liên quan; các bộ, cơ quan ngang bộ ban hành hệ thống thông tư hướng dẫn theo lĩnh vực chuyên môn; Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp với các cơ quan theo quy định ban hành Nghị quyết liên tịch. Tại nhiều trong số các văn bản đó, có các quy định liên quan đến quá trình tổ chức, hoạt động và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, vận hành bộ máy tổ chức của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp.
Hệ thống các chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn chuyên môn của MTTQ Việt Nam được hiện thực hóa và đi vào thực tiễn gắn liền với chức năng, nhiệm vụ, hoạt động chuyên môn của Mặt trận các cấp. Trong đó, đặc biệt là Điều lệ MTTQ Việt Nam, Luật MTTQ Việt Nam, chương trình công tác nhiệm kỳ gắn với Đại hội MTTQ Việt Nam, chương trình công tác hằng năm của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Ủy ban MTTQ Việt Nam các địa phương. Thực hiện hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp bao hàm việc triển khai thực hiện các nghị quyết, kết luận của Trung ương Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và quy định của các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền khác.
Tại địa phương, hệ thống tiêu chí ngoài việc thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương còn cụ thể hóa, triển khai thực hiện một số văn bản chỉ đạo của tỉnh ủy, thành ủy như chỉ thị, quyết định, kết luận, kế hoạch; các văn bản chỉ đạo của đảng ủy cấp xã; nghị quyết của Hội đồng nhân dân cũng như một số văn bản của Ủy ban nhân dân gắn với các chức năng, nhiệm vụ của MTTQ Việt Nam ở từng cấp hoặc quy chế, kế hoạch phối hợp giữa Ủy ban MTTQ Việt Nam với các cơ quan, tổ chức khác.
Việc xây dựng và triển khai thực hiện hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp vừa là cơ sở để các chủ thể nắm đầy đủ, rõ ràng và hiện thực hóa nghiêm túc các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, hướng dẫn, chỉ đạo của Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp trên. Hạn chế tối đa các trường hợp không triển khai, triển khai thực không đầy đủ, bỏ sót nội dung; phòng tránh việc thực hiện một cách qua loa, đại khái, hình thức.
Thứ hai, hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp là cơ sở quan trọng để đảm bảo đánh giá khách quan, toàn diện, công bằng và thực chất kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp
Công tác mặt trận có phạm vi hoạt động rất đa dạng trên nhiều lĩnh vực, nội dung khác nhau ở tất cả các địa phương trong toàn quốc, việc đánh giá khách quan, toàn diện về kết quả công tác là hết sức quan trọng nhằm xác định sản phẩm, kết quả mà Ủy ban MTTQ Việt Nam ở các cấp, các địa phương đã thực hiện trong suốt quá trình công tác lâu dài, theo nhiệm kỳ, từng năm cũng có thể sử dụng để đánh giá theo từng quý, tháng, tuần. Hệ thống tiêu chí giúp Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh đánh giá đúng kết quả thực hiện của Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã, thực hiện hiệu quả công tác thi đua, khen thưởng đảm bảo sự công bằng, khách quan giữa các xã trong địa bàn tỉnh, thành phố.
Gắn với công tác thi đua, khen thưởng; tổ chức mô hình các cụm thi đua Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, việc thiết lập và thực hiện hệ thống tiêu chí đánh giá là cơ sở quan trong để Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, các Cụm thi đua đánh giá kết quả thực hiện của từng địa phương, so sánh, đối chiếu giữa Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố để hiệp thương khen thưởng đảm bảo đúng đắn, công tâm, toàn diện và thực chất. Đồng thời, góp phần hạn chế việc đánh giá không đúng, thiếu đồng bộ hoặc có thể chịu ảnh hưởng bởi yếu tố suy luận cảm quan, cả nể thay vì một bảng tiêu chí cứng đã được triển khai, đánh giá đồng bộ tại tất cả các địa phương trong toàn quốc. Đồng thời, hạn chế tối đa sự xuất hiện của các tranh cãi, khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác đánh giá, thi đua, khen thưởng do sự thiếu rõ ràng, thiếu thống nhất về cách thức đánh giá và khoảng trống giữa những cái đã cụ thể và những điều chưa rõ.
Thứ ba, hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác mặt trận
Quá trình đánh giá kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp dựa trên các tiêu chí đánh giá được đưa ra là cơ sở quan trọng để xác định MTTQ Việt Nam của các địa phương hoạt động hiệu quả, các nội dung nhiệm vụ phân công được thực hiện đạt kết quả cao, tích cực với nhiều mô hình điển hình tiên tiến để có biện pháp phát huy, nhân rộng. Tăng cường hoạt động trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp để cùng học tập lẫn nhau hướng đến mục đích cùng tiến bộ, cùng hiệu quả. Từ kết quả phản ánh thông qua hệ thống tiêu chí đánh giá, báo cáo kết quả công tác và các nguồn tài liệu cần thiết khác, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp lấy đó làm căn cứ để điều chỉnh kế hoạch hoạt động hằng năm, có định hướng trong triển khai nhiệm vụ công tác hằng tháng, tuần; xây dựng Văn kiện, Báo cáo chính trị bao hàm các chương trình hành động để Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam các cấp xem xét, thảo luận, biểu quyết thông qua gắn với tình hình thực hiện triển khai trong nhiệm kỳ trước đó, bám sát với thực tiễn, dự báo xu thế trong thời gian tiếp theo tại địa phương.
Trên cơ sở nắm bắt tình hình triển khai thực hiện nhiệm vụ công tác Mặt trận trong toàn quốc theo các tiêu chí đặt ra, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ động đưa ra các chủ trương, chỉ đạo, hướng dẫn toàn hệ thống MTTQ Việt Nam trong toàn quốc triển khai thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chương trình hành động của MTTQ Việt Nam; kịp thời điều chỉnh các vấn đề còn tồn tại, hạn chế, bất cập; hoàn thiện, hướng dẫn thực hiện kịp thời những vấn đề mới phát sinh trên thực tiễn. Qua nắm bắt kết quả thực hiện trong công tác của MTTQ Việt Nam, chủ động tham mưu cho Đảng hoàn thiện các chủ trương, đường lối; tham mưu, kiến nghị Nhà nước hoàn thiện các quy định của pháp luật, ban hành, điều chỉnh các chính sách quản lý, thúc đẩy phát triển đất nước.
Bên cạnh đó, việc đánh giá khách quan, toàn diện, công bằng đối với kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp gắn với công tác thi đua, khen thưởng chính là động lực trong thúc đẩy tinh thần trách nhiệm, niềm đam mê cống hiến cho công việc, sức sáng tạo của Ủy ban MTTQ Việt Nam các địa phương, các cán bộ, công chức, viên chức chức làm công tác Mặt trận trong cả nước; tạo không khí thi đua sổi nổi trong toàn quốc.
Với những nội dung trên, tôi cho rằng, việc nghiên cứu đề tài “Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp trong giai đoạn 2024 - 2029” là hết sức cần thiết và có ý nghĩa lớn về mặt lý luận và thực tiễn, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, khi toàn hệ thống chính trị nói chung và hệ thống MTTQ Việt Nam từ Trung ương đến cơ sở vừa thực hiện công tác sáp nhập, sắp xếp lại cơ cấu tổ chức bộ máy cùng với các chủ trương đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của MTTQ Việt Nam.
