Góc nhìn văn hoá: Nghị quyết 68 - Khi chính sách “thấm” nhanh vào đời sống doanh nghiệp

Điều đáng chú ý là quá trình “thấm” của chính sách không chỉ thể hiện qua các chỉ số tăng trưởng hay số lượng doanh nghiệp, mà còn phản ánh sự chuyển biến về tư duy, văn hóa kinh doanh và niềm tin thị trường.

Thủ tướng yêu cầu tháo gỡ rào cản, khó khăn, tạo điều kiện tối đa để doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá. Ảnh: VGP.

Từ gỡ “điểm nghẽn” thể chế đến kiến tạo văn hóa kinh doanh mới

Ngay sau khi Nghị quyết 68 được ban hành, một loạt văn bản quan trọng đã được triển khai với tốc độ hiếm có. Chỉ hơn 10 ngày sau, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 198/2025/QH15, và tiếp đó là Nghị định số 20/2026/NĐ-CP của Chính phủ nhằm hướng dẫn thực thi. Tốc độ thể chế hóa nhanh chóng này cho thấy quyết tâm chính trị cao, đồng thời tạo ra một “cú hích” tâm lý mạnh mẽ đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Ở góc độ văn hóa, đây chính là bước chuyển từ “quản lý” sang “phục vụ”, từ tư duy kiểm soát sang kiến tạo. Khi lệ phí môn bài được bãi bỏ, khi doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập trong ba năm đầu, hay khi chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) được tính gấp đôi vào chi phí khấu trừ thuế, những thay đổi này không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn gửi đi một thông điệp: Nhà nước đang đồng hành và tin tưởng khu vực tư nhân.

Niềm tin ấy dần hình thành một văn hóa kinh doanh mới – nơi doanh nghiệp không còn e dè trước các rào cản gia nhập thị trường, mà chủ động tìm kiếm cơ hội. Việc các địa phương bố trí quỹ đất trong khu công nghiệp, giảm chi phí thuê đất tới 30% hay đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính đã góp phần định hình một môi trường kinh doanh thân thiện hơn.

Trường hợp của các doanh nghiệp ở vùng miền núi như Công ty TNHH Nasaki Việt Nam cho thấy rõ điều này: khi thủ tục được rút ngắn, chi phí giảm xuống, doanh nghiệp không chỉ hoạt động hiệu quả hơn mà còn mạnh dạn đặt ra những mục tiêu phát triển dài hạn. Văn hóa “ngại lớn” của hộ kinh doanh dần được thay thế bằng khát vọng chuyển mình thành doanh nghiệp chính thức.

Từ động lực chính sách đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết 68 là thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tư nhân. Chính sách ưu đãi cho R&D, cùng với các chương trình quy mô lớn như đào tạo 10.000 CEO hay phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong, đang góp phần hình thành một hệ sinh thái kinh doanh mang tính sáng tạo cao.

Từ góc nhìn văn hóa, đây là sự dịch chuyển từ mô hình kinh doanh dựa vào nguồn lực sẵn có sang mô hình dựa vào tri thức và công nghệ. Doanh nghiệp không chỉ tìm cách mở rộng quy mô mà còn chú trọng nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Điển hình là Công ty cổ phần Tập đoàn ATS với các giải pháp công nghệ “Made in Việt Nam”. Những sản phẩm hướng tới tối ưu chi phí quản lý, vận hành và minh bạch dòng tiền không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả mà còn góp phần định hình một chuẩn mực mới về quản trị. Đây chính là biểu hiện cụ thể của một nền văn hóa kinh doanh hiện đại – nơi tính minh bạch, hiệu quả và đổi mới được đặt lên hàng đầu.

Sự “thấm” của Nghị quyết 68 còn thể hiện qua con số gần 300.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong năm 2025, đưa tổng số doanh nghiệp đang hoạt động lên khoảng 1 triệu. Đây không chỉ là sự gia tăng về lượng, mà còn phản ánh một “làn sóng tinh thần” – khi người dân tin tưởng hơn vào cơ hội làm giàu hợp pháp và vai trò hỗ trợ của Nhà nước.

Đặc biệt, việc mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân tham gia các dự án trọng điểm quốc gia như cao tốc, cảng biển, sân bay hay đường sắt đã phá vỡ những “giới hạn vô hình” tồn tại trước đây. Khi doanh nghiệp tư nhân được trao cơ hội đảm đương các công trình lớn, họ không chỉ phát triển về quy mô mà còn nâng tầm về năng lực và vị thế. Điều này góp phần hình thành một lớp doanh nhân mới – tự tin, bản lĩnh và có khát vọng đóng góp cho quốc gia.

Những chuyển động chưa đồng đều và yêu cầu hoàn thiện

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình “thấm” của Nghị quyết 68 vẫn chưa đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp. Theo các chuyên gia, có một bộ phận doanh nghiệp rất chủ động, coi đây là “cơ hội vàng” để bứt phá; nhưng cũng có không ít doanh nghiệp vẫn còn tâm lý chờ đợi, nghe ngóng.

Từ góc nhìn văn hóa, đây là sự khác biệt về mức độ sẵn sàng thay đổi. Những doanh nghiệp dám đổi mới thường là những đơn vị đã tích lũy được năng lực nội tại và có tầm nhìn dài hạn. Ngược lại, những doanh nghiệp còn chần chừ thường chịu ảnh hưởng của tâm lý “an toàn”, ngại rủi ro – một đặc điểm từng khá phổ biến trong môi trường kinh doanh trước đây.

Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục hoàn thiện thể chế, mà còn cần nuôi dưỡng một văn hóa kinh doanh năng động, dám nghĩ dám làm. Các chính sách hỗ trợ về tài chính, tín dụng, chuyển đổi số hay đổi mới sáng tạo cần đi vào thực chất hơn, đồng thời phải đảm bảo tính ổn định và nhất quán để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.

Tóm lại, sau một năm triển khai, có thể khẳng định Nghị quyết 68 đã trở thành một “chất xúc tác” quan trọng trong đời sống kinh tế. Sự “thấm” nhanh của Nghị quyết này vào thực tế hoạt động của doanh nghiệp cho thấy khi chính sách đúng và trúng, nó sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành niềm tin và hành động.

Ở bình diện sâu hơn, Nghị quyết 68 đang góp phần định hình một nền văn hóa kinh doanh mới ở Việt Nam – nơi doanh nghiệp tư nhân được nhìn nhận là lực lượng tiên phong, là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Văn hóa ấy được xây dựng trên ba trụ cột: niềm tin vào thể chế, khát vọng phát triển và tinh thần đổi mới sáng tạo.

Bước sang năm 2026 và những năm tiếp theo, khi mục tiêu tăng trưởng cao và tầm nhìn trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 được đặt ra, khu vực kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt. Nếu tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và nuôi dưỡng văn hóa kinh doanh tích cực, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào một giai đoạn phát triển bứt phá – nơi Nghị quyết 68 không chỉ “thấm nhanh”, mà còn “thấm sâu” và bền vững trong toàn bộ nền kinh tế.

V.X.B