Hưởng ứng “Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026” và hướng tới kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, “Đôi lời từ sơn mài Đường Lâm” được trưng bày tại Đình Hà Vĩ - 11 Hàng Hòm, Hà Nội. Không gian trưng bày giới thiệu các tác phẩm sơn mài của Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tấn Phát, đồng thời thể hiện sự kết nối giữa giá trị di sản với sáng tạo đương đại. Bên cạnh hoạt động tham quan, tìm hiểu, công chúng còn có cơ hội tham gia các workshop trải nghiệm, khám phá chất liệu và kỹ thuật chế tác sơn mài truyền thống.
Khoảng giữa thế kỷ XIX, một số người dân thôn Hà Vĩ (nay thuộc xã Thường Tín, Hà Nội) đã lên Thăng Long, lập nghiệp ở thôn Cổ Vũ Thượng (nay thuộc phố Hàng Hòm). Họ mang theo nghề truyền thống của quê hương mình là làm đồ gỗ phủ sơn ta. Sau khi thành lập nghề, người dân Hà Vĩ đã lập ngôi đình mang tên quê hương mình, để thờ ông tổ nghề sơn Trần Lư (1470 - 1540), người làng Bình Vọng (nay thuộc xã Thường Tín, Hà Nội).
Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát quê ở phường Sơn Tây, Hà Nội đã theo học chuyên ngành hội họa sơn mài tại trường Đại học Mỹ Thuật Công Nghiệp Việt Nam và làm thêm cho cửa hàng mỹ nghệ, đồ thủ công về sơn mài trên phố cổ. Với niềm đam mê và hơn 20 năm gắn bó với chất liệu sơn mài, anh đã không ngừng tìm tòi, sáng tạo, kế thừa những kỹ thuật truyền thống, đồng thời đưa vào tác phẩm dấu ấn nghệ thuật và tư duy sáng tạo riêng. Hành trình sáng tác của nghệ nhân là sự tiếp nối dòng chảy nghề truyền thống trong đời sống mỹ thuật đương đại.
Trong không gian Đình Hà Vĩ, tác phẩm trưng bày chủ yếu là các bức tượng sơn mài như tượng 12 con giáp và một số bức phù điêu đều được chế tác trên cốt gỗ. Mỗi sản phẩm là sự kết hợp giữa chất liệu sơn mài truyền thống và quá trình làm thủ công tỉ mỉ. Hình ảnh quen thuộc trong đời sống văn hóa được thể hiện qua nghệ thuật sơn mài, tạo nên sự gần gũi với người xem nhưng vẫn giữ được nét đặc trưng của nghề truyền thống.
Chia sẻ về hoạt động trưng bày, Đỗ Thị Thanh Hương, người quản lý triển lãm, cho biết: “Chúng tôi mong muốn đưa nghệ thuật sơn mài đến gần hơn với công chúng. Thông qua các tác phẩm và hoạt động trải nghiệm, khách tham quan không chỉ được ngắm nhìn sản phẩm mà còn hiểu thêm về chất liệu, quy trình chế tác cũng như giá trị của nghề thủ công truyền thống”.
Bên cạnh hoạt động trưng bày, chương trình còn tổ chức workshop để du khách trực tiếp tìm hiểu và thực hành kỹ thuật gắn vỏ trứng trên sản phẩm thủ công. Đây là một trong những công đoạn tạo nên nét đặc trưng của nghệ thuật sơn mài, đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì. Việc được trực tiếp quan sát, trải nghiệm giúp du khách hiểu rõ hơn về công sức của người nghệ nhân phía sau mỗi tác phẩm.
“Trước đây, tôi biết đến sơn mài qua những sản phẩm hoàn thiện. Khi đến đây, được tận mắt quan sát các tác phẩm và tự tay trải nghiệm kỹ thuật gắn vỏ trứng, tôi hiểu hơn về sự tỉ mỉ trong quá trình làm nghề. Đây cũng là một cách giới thiệu văn hóa truyền thống khá thú vị, giúp công chúng có thêm cơ hội tiếp cận với nghề thủ công”, bạn Thu Trang (Hà Nội) chia sẻ.
Trưng bày “Đôi lời từ sơn mài Đường Lâm” cùng hoạt động trải nghiệm của Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tấn Phát góp phần lan tỏa tình yêu và giá trị văn hóa truyền thống đến với công chúng.
