Tâm huyết với Danh nhân văn hóa thế giới
Khởi động từ năm 2020, dự án nghiên cứu khoa học “Tìm mộ Nữ sĩ Hồ Xuân Hương” tại TP. Tam Kỳ - Quảng Nam (nay sáp nhập gọi là TP Đà Nẵng), do nhà báo, nhà văn Nghiêm Thị Hằng khởi xướng, đã thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ và các nhà nghiên cứu uy tín và các nhà văn, nhà báo.
Đáng chú ý, toàn bộ kinh phí thực hiện dự án đều do bà Nghiêm Thị Hằng tự chi trả, xuất phát từ lòng kính trọng sâu sắc đối với Nữ sĩ Hồ Xuân Hương – Danh nhân văn hóa thế giới.
Mục tiêu lớn nhất của nhóm nghiên cứu, là xác định chính xác mộ phần của nữ sĩ để từ đó đề xuất tu bổ, tôn tạo như phần mộ các Danh nhân văn hóa khác ở Việt Nam. Việc này không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn hứa hẹn tạo nên một điểm đến du lịch văn hóa – lịch sử và tâm linh tiêu biểu tại Quảng Nam cũ, góp phần phát triển kinh tế địa phương và giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau. Hướng đi này hoàn toàn nhất quán với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Những tín hiệu tích cực sau nhiều trăn trở
Dù mang ý nghĩa lớn lao, nhưng dự án từng gặp không ít khó khăn. Do thực hiện bằng nguồn lực cá nhân, công tác tuyên truyền còn hạn chế, nhóm nghiên cứu từng trăn trở khi chưa tìm được "tiếng nói chung" với chính quyền địa phương để báo cáo kết quả và nghiệm thu khoa học.
Tuy nhiên, nút thắt đã dần được tháo gỡ. Theo chỉ đạo của Bí thư và Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cũ, ngày 15/5/2025, nhóm nghiên cứu đã có buổi làm việc chính thức với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh. Tại đây, nhà báo Nghiêm Thị Hằng đã trình bày hệ thống chứng cứ gồm 26 căn cứ khoa học cùng hơn 60 hình ảnh thực địa liên quan đến cụm 3 ngôi mộ cổ tại Tam Kỳ.
Giả định khoa học về "mối liên hệ đặc biệt"
Theo báo cáo của nhóm, ngôi mộ Giày Thầy Lánh, được giả định là nơi an nghỉ của ông Trần Phúc Hiển (tử tù triều đình, chồng của nữ sĩ), mộ 1856 bà Phan Thị (vợ cả) và ngôi mộ mang danh tính "Huỳnh Hoàn Nhân" (được cho là mộ phần của thứ thiếp nữ sĩ Hồ Xuân Hương, lập năm 1850).
Giải thích về việc bia mộ không ghi rõ nguyên danh, năm sinh, năm mất hay quê quán của người mất, nhà báo Nghiêm Thị Hằng cho biết: “Do hoàn cảnh đặc biệt liên quan đến vụ án của ông Trần Phúc Hiển, các thông tin trên bia mộ đã được ẩn đi nhằm giữ sự an yên, tránh những tác động chính trị thời bấy giờ, đến phần mộ và thân quyến tử tù còn đang sống.”
(Còn nữa)
Đón đọc Bài 2: Giải mã bí ẩn 3 ngôi mộ cổ Quảng Nam: Những phát hiện chấn động về cuộc đời nữ sĩ Hồ Xuân Hương
