Sinh ra và lớn lên ở Kinh Bắc, Đặng Vương Hưng mang trong mình vẻ tình tứ của những liền anh. Trong thơ ông, sự say đắm dường như luôn đi cùng một giới hạn khó vượt qua: có những tình yêu sâu nặng mà chẳng thể kết tóc se tơ, chẳng thể cùng nhau đi đến cuối cuộc đời. Phải chăng vì thế mà “Lục bát mỗi ngày” có nhiều nhớ thương, tiếc nuối?
Tập thơ không chỉ đồ sộ về số lượng, với 942 bài, chưa kể những bài giới thiệu, phê bình và phần tự sự của tác giả, mà còn phong phú về đề tài, cảm xúc. Ở đó, ta bắt gặp những khoảnh khắc của đời sống và một Đặng Vương Hưng luôn mơ mộng, đắm đuối giữa đời thường: khi dại khờ, cả tin; lúc từng trải, thấu hiểu.
Thấm đẫm đời sống thôn dã, thơ ông như hạt lúa, củ khoai còn vương bùn đất mà đượm hương quê, bình dị và quý giá bởi có thể nuôi dưỡng tâm hồn. Thơ ông gần với tiếng lòng của nhiều người nên chân tình, thân thuộc. Dường như ông chỉ viết về những gì mình hiểu sâu, nhớ lâu và yêu tha thiết nhất.
Câu chữ giản dị như lời ăn tiếng nói hằng ngày, vậy mà vẫn lung linh, gợi mở. Ta gặp ở đây cái khờ dại, bâng khuâng của chàng trai mới lớn; sự run rẩy, trong sáng của tình yêu đầu đời; nỗi buồn khi duyên tình dang dở; những hoài niệm và cả lời thầm ước: giá như mọi chuyện đã khác…
Sự đắm say trong thơ ông là một cách dấn thân. Khi yêu, người ta có thể quên cả việc phòng bị cho mình. Mà nếu lúc nào cũng dè chừng, tính toán thì tình yêu liệu còn giữ được vẻ hồn nhiên?
Tôi từng xúc động trước cách thi nhân Trần Mạnh Hảo viết về đất nước bằng tất cả sự đau đáu của mình. Đọc Đặng Vương Hưng, tôi cũng cảm nhận một sự tận hiến như thế, nhưng thường được gửi vào hình tượng “em”. “Em” vừa là một người thương, vừa là vẻ đẹp mà thi sĩ suốt đời tìm kiếm. Vì cái đẹp, ông sẵn lòng đi đến tận cùng cảm xúc.
Không thanh minh, không né tránh, “Lục bát mỗi ngày” là những lần ông tự bạch, tự vấn, soi chiếu lòng mình rồi thả hồn vào mộng tưởng. Giữa cõi đời nhiều lo toan, ông vẫn giữ cho mình một miền thơ riêng. Tôi trân trọng sự cởi mở ấy ở một người từng mang quân hàm đại tá an ninh.
Ngoài đời, ông phong độ, nho nhã. Nhưng điều khiến tôi quý hơn cả là tâm hồn thi sĩ phía sau vẻ bề ngoài ấy. Với ông, đời phải có thơ; ngay cả khi cuộc đời không như thơ, vẫn có thể vì thơ mà đắm say, dù phải trả giá. Điều đó làm nên bản ngã và tâm thế Đặng Vương Hưng.
Thật khó lựa chọn một vài câu thơ để nói hết sức hấp dẫn của tập sách. Tôi đã đọc những bài giới thiệu, phê bình “Lục bát mỗi ngày”; mỗi bài có một phát hiện riêng, nhưng dường như vẫn chưa thể bao quát hết thế giới cảm xúc của tác giả. Ông khiêm tốn gọi đây là nhật ký hằng ngày được viết bằng thơ. Song thơ ông đâu chỉ ghi lại những chuyện đã xảy ra. Nó còn giữ những rung động, những điều không dễ nói thành lời.
Tôi từng cảm nhận sự gan ruột của Đặng Vương Hưng qua công việc sưu tầm, giới thiệu những trang viết của bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm, qua “Mãi mãi tuổi hai mươi” và nhiều công trình khác. Đến “Lục bát mỗi ngày”, sự gan ruột ấy hướng vào chính ông: những gì ông yêu thương, day dứt, những điều ông không thể quên.
Có lúc tôi tự hỏi: phải chăng Đặng Vương Hưng nhìn mình qua một lăng kính khác với cách người đọc nhìn ông? Tôi đọc thơ ông bằng sự say mê và kính trọng. Kính trọng một bậc đàn anh dám dấn thân, sống hết mình với cái đẹp; một người có lòng tự trọng, có bản lĩnh và không dễ đánh mất mình trước những lời khen chê.
Tôi tin rằng chỉ một tâm hồn thi sĩ đích thực mới có thể tạo nên “Lục bát mỗi ngày” với nhiều sắc thái, giọng điệu và tầng ý nghĩa như vậy. Đọc kỹ, tôi nhận ra một Đặng Vương Hưng trong thơ vừa quen vừa khác với người tôi vẫn gặp ngoài đời: sâu kín hơn, nhiều giằng co hơn, cũng mong manh hơn.
Ông có thể không cần tôi viết bài này. Nhưng tôi vẫn muốn viết, bởi quý sự dấn thân không vụ lợi, không a dua của ông. Dù những dòng cảm nhận này có được đăng ở đâu hay không, tôi vẫn muốn nói điều mình nghĩ. Làm thơ, viết về thơ, đâu chỉ để mua vui.
Và tôi buồn khi có người chưa hiểu ông, chưa thật sự bước vào thế giới thơ ông.
Làm nghệ thuật phải biết gạn bỏ những phần thừa để giữ lại phần tinh chất. Qua bao năm tháng, tôi nghĩ Đặng Vương Hưng cũng đang làm công việc ấy với đời mình và thơ mình. Những trải nghiệm, va đập, mất mát được lắng lại trong câu chữ, như lõi gỗ giữ hương trầm.
Mỗi lần đọc thơ ông, tôi lại nghĩ về tuổi hai mươi, mong mình còn giữ được sự trong trẻo, nhiệt thành của tuổi ấy trong suy nghĩ, việc làm, nhất là trong sáng tác.
Người ta thường nói: “Quý hồ tinh, bất quý hồ đa”. Tôi hiểu sự cần thiết của chọn lọc. Nhưng tôi cũng hiểu thôi thúc của người cầm bút: còn cảm xúc, còn điều muốn nói thì cứ viết. Hay hay dở, người đọc sẽ đánh giá. Điều cốt yếu là người viết phải trung thực với mình, đồng thời đủ tỉnh táo để tự sửa, tự gạn lọc.
Một tác phẩm chưa được đăng không nhất thiết là tác phẩm dở, cũng như được đăng chưa hẳn đã là hay. Người viết cần bản lĩnh trước cả sự thờ ơ lẫn lời tán thưởng. Và đời sống văn chương sẽ tốt đẹp hơn nếu những người làm nghề biết vượt qua sự đố kỵ, nhỏ nhen để đón nhận tài năng bằng thái độ công tâm.
Đọc “Lục bát mỗi ngày”, có lúc tôi nghĩ đến phép chồng mờ của điện ảnh: hình ảnh này gợi lên hình ảnh khác, cảnh vật bên ngoài hòa vào tâm trạng bên trong. Có lúc, tôi lại đọc bằng đôi mắt của một người chụp ảnh, một họa sĩ, để nhận ra vẻ đẹp của dáng hình, ánh sáng và những khoảng lặng.
Ông ký họa bằng thơ, vẽ bằng tâm hồn, lưu giữ những khoảnh khắc rất dễ vụt qua trong mỗi ngày ta sống. Những khoảnh khắc ấy, khi được đặt vào câu lục bát, bỗng có một đời sống khác: bền hơn trong ký ức người đọc.
Với tôi, nhà thơ luôn phải là người sáng tạo. Làm lạ những điều đã quen, làm mới những điều đã cũ chưa bao giờ dễ. Đặng Vương Hưng đã tìm được giọng điệu của mình trong thể thơ lục bát truyền thống. Qua những câu thơ ấy, ông ghi lại dấu ấn đời mình, góp thêm sắc thái cho tiếng Việt, làm giàu cảm xúc và đem đến cho người đọc một cách nhìn đời.
Đó là đóng góp đáng trân trọng của ông đối với văn học Việt Nam.
Tôi viết những điều này không phải để tâng bốc Đặng Vương Hưng. Tôi và ông ít gọi điện, cũng không thường xuyên gặp gỡ, dù ở Hà Nội hay trên quê hương Đất Tổ của tôi. Tôi quý ông vì lòng tự trọng và sự tử tế, những phẩm chất tôi cũng trân trọng ở nhà văn Ma Văn Kháng, các nhà thơ Hữu Thỉnh, Hải Đường và nhà văn Vũ Đảm.
Khi viết về tác giả khác, tôi thường dẫn những câu thơ, bài thơ để làm minh chứng. Với bài cảm nhận này, tôi muốn nói nhiều hơn về tâm thế người viết và ấn tượng mà cả tập thơ để lại. Bởi với tôi, sức hấp dẫn của “Lục bát mỗi ngày” còn nằm ở sự gắn bó giữa thơ và đời sống tinh thần của tác giả.
Đa cảm, đa tình không có tội. Đó có thể là nguồn nuôi dưỡng thi ca, nếu được chuyển hóa thành cảm xúc chân thành và câu chữ có sức lay động. Tôi không viết để bênh vực Đặng Vương Hưng. Nhưng càng đọc, càng cảm nhận những tâm trạng, nỗi niềm ông gửi gắm, tôi càng có thêm sự đồng cảm, sẻ chia.
Giá trị của thơ không chỉ nằm ở đề tài. Trở đi trở lại với tình yêu mà vẫn tìm được những cách nói mới, những câu thơ khiến người đọc nhớ lâu là điều không dễ. “Lục bát mỗi ngày” cho tôi thấy khả năng ấy ở Đặng Vương Hưng.
Trong cảm nhận của tôi, ông là một trong những gương mặt nổi bật về thơ lục bát của thế hệ mình.
Nếu còn băn khoăn trước nhận xét ấy, Nguyễn Hưng Hải xin mời các bạn tìm đọc “Lục bát mỗi ngày” và những tác phẩm khác của thi sĩ Đặng Vương Hưng. Hãy đọc để tự cảm nhận, tự tìm lấy những câu thơ mình muốn giữ lại trong lòng.
Tôi viết từ đáy lòng, bởi tình yêu thơ và sự trân trọng một người cầm bút.
Chiều 06/10/2026
Nguyễn Hưng Hải
(Làng Hùng Đô, xã Vạn Xuân, tỉnh Phú Thọ)
