Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu không chỉ là công cụ quản lý mà ngày càng trở thành một nguồn lực phát triển. Đối với đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, việc xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia đồng bộ, đầy đủ và có khả năng kết nối rộng mở được xem là giải pháp quan trọng để phát huy hiệu quả chất xám, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước.
Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) Nguyễn Quyết Chiến cho biết, LHHVN là tổ chức tập hợp, đoàn kết và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ cả nước. Trong đó, việc xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu chuyên gia có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động tư vấn, phản biện và phổ biến kiến thức.
Những năm qua, LHHVN đã triển khai thu thập dữ liệu chuyên gia từ các hội ngành toàn quốc và Liên hiệp Hội địa phương, tạo nền tảng phục vụ công tác kết nối, huy động chuyên gia tham gia các hoạt động khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, công tác cập nhật dữ liệu, chia sẻ thông tin và khai thác hệ thống vẫn còn những hạn chế nhất định; hệ thống kỹ thuật chưa đồng bộ, việc liên thông dữ liệu giữa các đơn vị chưa thực sự hiệu quả.
Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng dữ liệu mở quốc gia, yêu cầu đặt ra là cần tiếp tục chuẩn hóa, số hóa và liên thông cơ sở dữ liệu chuyên gia nhằm bảo đảm khả năng khai thác thuận lợi, hiệu quả và an toàn.
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, LHHVN đã ban hành Quyết định số 626/QĐ-LHHVN về chủ trương xây dựng Đề án Chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2031, định hướng đến năm 2035. Một trong những nội dung trọng tâm là xây dựng cổng thông tin kết nối tri thức phục vụ tra cứu chuyên gia, học liệu và thư viện mở. Mục tiêu hướng tới là hình thành hệ thống dữ liệu chuẩn hóa, được cập nhật thường xuyên, bảo đảm tính bảo mật và khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu trên phạm vi toàn quốc.
Đội ngũ chuyên gia trong hệ thống LHHVN hiện có chất lượng chuyên môn cao. Khoảng 40% chuyên gia có học hàm Giáo sư hoặc Phó Giáo sư; hơn ba phần tư có trình độ từ Thạc sĩ trở lên. Chuyên gia tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực khoa học kỹ thuật, khoa học tự nhiên và nông nghiệp. Với độ tuổi trung bình khoảng 67 tuổi, đây là lực lượng có nhiều kinh nghiệm thực tiễn, đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội.
Hiện nay, cơ sở dữ liệu chuyên gia đang được sử dụng phục vụ nhiều hoạt động của LHHVN như tổ chức hội thảo tư vấn, phản biện; lựa chọn thành viên các hội đồng khoa học; xét duyệt, nghiệm thu các đề tài; đồng thời giới thiệu chuyên gia tham gia hoạt động khoa học của các cơ quan trung ương, các cơ quan của Quốc hội và nhiều tổ chức liên quan.
Ở góc độ địa phương, đại diện Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ cho rằng nhiều nơi vẫn đang quản lý dữ liệu chuyên gia theo phương thức thủ công, dẫn đến tình trạng phân tán, trùng lặp và khó khai thác. Do đó, cần sớm chuẩn hóa dữ liệu trên phạm vi toàn quốc, ứng dụng phần mềm chuyên dụng trong quản lý, cập nhật và tra cứu thông tin; đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu thống nhất, bảo đảm an toàn và bảo mật thông tin.
Nhiều ý kiến cũng đề xuất từng bước xây dựng kho dữ liệu lớn tích hợp các công trình nghiên cứu, bài giảng và tư liệu khoa học của đội ngũ chuyên gia nhằm phục vụ công tác tra cứu, nghiên cứu, học tập và tư vấn chính sách. Bên cạnh đó, việc tăng cường kết nối với các cơ quan truyền thông cũng được xem là giải pháp quan trọng để lan tỏa giá trị tri thức tới cộng đồng.
Việc xây dựng và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu chuyên gia không chỉ đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của Liên hiệp Hội Việt Nam mà còn góp phần hình thành nền tảng tri thức số quốc gia, tạo điều kiện để nguồn lực trí tuệ của đội ngũ trí thức Việt Nam đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
