Dự án Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (TTU-VWAI) đang tiến hành nghiên cứu về Bệnh viện K76A trong thời chiến. Một sơ đồ chôn cất 21 quân nhân, những trang sổ tay và các bức ảnh thời chiến đang mở thêm hướng tìm kiếm nơi an nghỉ của những người lính từng được điều trị tại đây. Nhưng từ dấu chỉ trong hồ sơ đến vị trí ngoài thực địa vẫn còn những khoảng trống. Chúng tôi mong tiếp nhận thông tin từ nhân chứng, người dân và gia đình. Dù quý vị và các bạn từng ở bên nào của cuộc chiến, mong hãy kết nối với chúng tôi để giúp những người lính đã ngã xuống nơi đây có thể trở về với gia đình.
1. Từ một sơ đồ chôn cất đến dấu tích bệnh viện giữa rừng
Giữa những hồ sơ chiến tranh được lưu giữ qua nhiều thập niên, nhóm nghiên cứu TTU-VWAI tìm thấy trong kho tài liệu CDEC một sơ đồ chôn cất 21 quân nhân tại nghĩa trang của Bệnh viện K76A. Với người làm công tác tìm kiếm, đó là một đầu mối cần lần theo. Với những gia đình chưa tìm được nơi an nghỉ của người thân, một tài liệu như thế có thể mở ra hy vọng sau nhiều năm chờ đợi.
Tuy nhiên, sơ đồ ấy chưa đủ để xác định những phần mộ hiện ở đâu, còn nguyên trạng hay đã được di chuyển, và có thể đối chiếu với những danh tính nào. Những câu hỏi ấy dẫn nhóm nghiên cứu tiếp tục tìm trong các tài liệu CDEC khác, báo cáo quân sự của Úc, hồ sơ tại Đài Tưởng niệm Chiến tranh Úc (Australian War Memorial), cùng sách, báo, bản đồ và ảnh thời chiến. Từng nguồn được đặt cạnh nhau để tìm điểm nối giữa tên bệnh viện, địa hình, dấu tích công trình và những ghi chép về chôn cất.
Theo bản nghiên cứu được cung cấp, K76A, cùng K76B và K76C, thuộc hệ thống K76, một mạng lưới quân y của Quân Giải phóng miền Nam và Quân đội Nhân dân Việt Nam, hoạt động chủ yếu trên địa bàn Phước Tuy, Long Khánh, Biên Hòa và Bình Tuy. Đó là những tên địa bàn cần được lưu ý khi tìm kiếm trong giấy tờ cũ, bởi nhân chứng có thể nhớ tên gọi thời chiến hơn tên hành chính về sau.
Qua kết nối các tọa độ và dữ liệu lưu trữ, nhóm nghiên cứu nhận định K76A được tổ chức theo mạng lưới phân tán nhiều cụm, trên một địa bàn rộng khoảng 4–5 km theo trục tây bắc – đông nam. Nhận định này gợi ra một yêu cầu thiết thực: khi hỏi về bệnh viện, cần tìm hiểu từng khu điều trị, nơi phẫu thuật, hang dưỡng bệnh, kho thuốc, đường vận chuyển và khu chôn cất, thay vì chỉ tìm một địa điểm duy nhất mang tên K76A.
Trong tư liệu hình ảnh đính kèm có trang sổ tay được giới thiệu là của một người từng công tác tại bệnh viện. Trên trang giấy kẻ ô đã mờ, có thể nhận ra dòng “Ban Chỉ huy K76A” cùng các mục về y vụ và văn phòng, quản trị, khu điều trị, dược, khoa nha, đội vận tải. Nhiều nét chữ và tên người cần được đọc, đối chiếu thêm. Nhưng cấu trúc ghi chép ấy đã đem lại một hướng tìm nhân chứng: những người từng làm việc ở các bộ phận khác nhau có thể giữ những phần ký ức khác nhau về cùng một bệnh viện.
Một người nhớ nơi nhận thương binh. Một người nhớ đường chuyển thuốc. Người khác từng đi qua nghĩa địa hoặc tham gia một lần an táng. Nếu được ghi nhận và đối chiếu cẩn thận, những ký ức ấy có thể giúp các tài liệu cũ trở nên rõ nghĩa hơn.
2. Những bức ảnh từ phía bên kia và khoảng trống cần kiểm chứng
Các hình ảnh được cung cấp cho thấy những lán trại giữa rừng, khung nhà bằng cây gỗ, lối xuống hầm, bàn đặt vật tư và nhiều chai lọ y tế. Chúng giúp người xem hình dung phần nào điều kiện hoạt động của một cơ sở quân y thời chiến, đồng thời đặt ra những câu hỏi cụ thể về địa hình và cách bố trí bệnh viện.
Theo phần thuyết minh tư liệu, một số ảnh được công bố trên trang của Đại đội Victor 4, đơn vị New Zealand thuộc lực lượng 6RAR-NZ tham gia Chiến dịch Marsden tại núi Mây Tào trong tháng 12/1969. Các ảnh khác thuộc bộ sưu tập của Australian War Memorial, do nhiếp ảnh gia Denis Stanley Gibbons thực hiện. Những tài liệu này ghi nhận các khu điều trị, phẫu thuật, nơi ở có hầm tránh bom, hang đá dùng cho bệnh nhân dưỡng bệnh và vật tư y tế.
Kho lưu trữ Australian War Memorial còn có một phim tư liệu đề ngày 22/12/1969, ghi lại việc lực lượng ANZAC phát hiện một bệnh viện lớn tại vùng núi Mây Tào và kiểm kê thuốc, thiết bị y tế. Tư liệu từ phía từng đối đầu vì thế có thể bổ sung những góc nhìn, hình ảnh và ghi chép mà hồ sơ phía Việt Nam còn thiếu.
Giá trị của những bức ảnh hôm nay còn nằm ở khả năng gợi nhớ. Một vách đá, một cửa hang, độ dốc của lối đi hay vị trí một căn lán có thể quen thuộc với người từng sống và làm việc ở đó. Điều người ngoài chỉ thấy là một góc rừng có thể lại là dấu mốc trong trí nhớ của một nhân chứng.
Theo kết quả tổng hợp của TTU-VWAI, tư liệu lưu trữ chỉ ra một khu vực có nhiều dấu chỉ về mộ trong phạm vi khoảng 1,1 km, trong đó có ghi nhận một khu nghĩa địa với 12 huyệt; đồng thời có một phức hợp bệnh viện với hơn 30 hầm, hang và nơi cất giấu vật tư. Hồ sơ cũng đề cập những bệnh nhân không có khả năng di chuyển khi bị phát hiện và các trường hợp tử vong có thể liên quan đến những điểm chôn cất chưa xác định.
Bản nghiên cứu vì vậy đề nghị ưu tiên xác minh, khảo sát cụm K76A, kết hợp phỏng vấn nhân chứng và rà soát tư liệu bổ sung. Đây cũng là lý do lời kêu gọi cộng đồng cần được lan tỏa: hồ sơ lưu trữ có thể cung cấp tọa độ, nhưng người từng đi qua khu rừng có thể giúp giải thích con đường, tên suối, cửa hang hoặc cách gọi một vùng đất vào thời điểm ấy.
3. Dù bạn từng ở bên nào của chiến tuyến, hãy chung tay góp sức cùng chúng tôi
TTU-VWAI mong nhận được thông tin từ những người từng công tác, điều trị, chiến đấu hoặc sinh sống tại khu vực liên quan đến Bệnh viện K76A, nhất là vùng núi Mây Tào và những địa bàn được tư liệu nhắc đến dưới tên Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Thuận, cũng như các tên địa phương thời chiến.
Đó có thể là bác sĩ, y sĩ, y tá, hộ lý, dược tá; cán bộ quản trị, chiến sĩ bảo vệ, người vận tải, giao liên; thương binh từng nằm điều trị; người dân từng tiếp tế, dẫn đường hoặc biết các khu chôn cất. Đặc biệt, ký ức của người từng trực tiếp an táng đồng đội, ghi tên trên mộ, vẽ sơ đồ nghĩa địa hoặc tham gia di chuyển phần mộ có thể đem lại những thông tin rất cần thiết.
Lời kêu gọi cũng hướng tới các cựu quân nhân Úc, New Zealand, Hoa Kỳ, những người từng phục vụ trong quân đội Việt Nam Cộng hòa và gia đình của họ. Ai từng đến khu vực K76A, tham gia hoạt động tại núi Mây Tào, hoặc còn giữ ảnh, bản đồ, nhật ký, báo cáo, thư từ liên quan, đều có thể góp thêm một đầu mối. Con cháu của những người đã mất cũng có thể tìm thấy tài liệu trong album gia đình, hộp thư cũ hay những trang hồi ký chưa công bố.
Không nhất thiết phải có một hồ sơ hoàn chỉnh mới chia sẻ. Một bức ảnh còn chú thích mặt sau, một tờ bản đồ có dấu bút chì, một lá thư nhắc tên bệnh viện, một tên gọi địa phương hoặc lời kể về đường từ khu điều trị tới nghĩa địa đều có thể giúp việc đối chiếu tiến thêm một bước.
Người cung cấp thông tin nên ghi rõ, trong khả năng nhớ được, thời gian có mặt tại khu vực, nhiệm vụ hoặc đơn vị, tên đồng đội, tên địa danh và những dấu mốc trên đường đi. Nếu biết về chôn cất, xin cho biết khu mộ ở gần nơi nào, cách bệnh viện bao xa, có dấu nhận biết gì, và có từng nghe hoặc chứng kiến việc quy tập, di chuyển hay chưa. Chi tiết nào nhớ chắc, chi tiết nào chỉ nghe kể hoặc còn phân vân, cũng nên nói rõ để người nghiên cứu đối chiếu đúng mức.
Với ảnh và giấy tờ, xin chụp hoặc quét đầy đủ, giữ cả chú thích, mặt sau và những ghi chú viết tay nếu có. Với ký ức, có thể viết lại hoặc ghi âm lời kể. Nếu biết một nhân chứng khác, xin giúp kết nối để câu chuyện được ghi nhận khi còn có thể.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những gia đình chưa tìm được người thân vẫn cần thêm một địa chỉ, một dấu mốc, một lời kể có thể kiểm chứng. Trong hành trình ấy, người từng ở hai phía của cuộc chiến có thể cùng góp sức bằng chính điều mình còn nhớ, còn giữ.
Một sơ đồ cũ đã mở đầu cuộc tìm kiếm. Để đi tiếp, cần những con người có thể giúp nối trang giấy ấy với khu rừng, và nối khu rừng với tên tuổi của những người lính đã nằm lại.
Ai có thông tin về Bệnh viện K76A, xin hãy chia sẻ. Những điều được lưu giữ hôm nay có thể giúp một gia đình tìm thấy đường đến nơi an nghỉ của người thân. Thông tin xin gửi qua tin nhắn Fanpage TTU-VWAI, nêu rõ nội dung liên quan đến “Bệnh viện K76A – núi Mây Tào”, kèm cách liên hệ để nhóm nghiên cứu trao đổi thêm.
Bắc Ninh, 11/10/2026
Đặng Vương Hưng
(Thành viên Dự án TTU–VWAI)
