Hơn 50 năm kể từ ngày liệt sĩ Nguyễn Thành Hiến hy sinh tại K76, gia đình ở Quang Minh, Mê Linh, Hà Nội vẫn chưa xác định được nơi ông đang yên nghỉ. Từ những giấy khen đã sờn cũ, các quyết định đề bạt và thông tin về nơi an táng ban đầu, người cháu Nguyễn Hà Phương gửi lời khẩn cầu tới Dự án TTU-VWAI, mong kết nối đồng đội cũ và nhân chứng để tìm lại phần mộ người thân.
1- Từ chàng trai Quang Minh đến người cán bộ trung đội
Liệt sĩ Nguyễn Thành Hiến sinh năm 1948, quê xã Quang Minh, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội; trước đây địa danh này thuộc huyện Kim Anh, tỉnh Vĩnh Phú. Tháng 6/1968, khi vừa tròn 20 tuổi, ông lên đường nhập ngũ. Đó là thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra vô cùng ác liệt. Từ một miền quê phía Bắc, người thanh niên Nguyễn Thành Hiến đã đi vào chiến trường, mang theo tuổi trẻ, tình yêu quê hương và lời hẹn ngày trở về.
Những giấy tờ gia đình còn lưu giữ cho thấy quá trình trưởng thành của ông trong quân ngũ. Ngày 22/6/1971, ông được đề bạt từ tiểu đội bậc phó lên tiểu đội bậc trưởng. Giấy khen ngày 07/11/1971 ghi nhận đồng chí Nguyễn Thành Hiến, Tiểu đội trưởng d74A, có thành tích trong đợt thi đua. Ngày 02/8/1972, Bộ Chỉ huy Phân khu Bà Rịa cấp Giấy chứng nhận Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Ba cho ông. Đến ngày 11/11/1972, ông tiếp tục được đề bạt từ Tiểu đội trưởng lên Trung đội phó thuộc Đoàn 74A.
Những tờ giấy đã nhàu, chữ mực đã phai và mép giấy mang dấu vết thời gian không chỉ là chứng tích của một đời quân ngũ. Đó còn là phần ký ức hữu hình mà cha mẹ, các em và các cháu của liệt sĩ đã nâng niu gìn giữ suốt nhiều thập kỷ. Mỗi quyết định đề bạt, mỗi giấy khen là một dấu mốc cho thấy người lính trẻ đã không ngừng rèn luyện, chiến đấu và trưởng thành giữa chiến trường.
2- Dấu mốc K76 và địa danh Hưng Nghĩa
Theo Giấy xác nhận thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh số 83/GXN-CT do Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ cấp ngày 08/6/2026, hồ sơ lưu trữ ghi họ tên “Nguyễn Thành Hiếu (Hiến)”, sinh năm 1948; chức vụ Trung đội trưởng; đơn vị khi hy sinh là c6, d240, QK7. Ông hy sinh ngày 15/01/1974 trong trường hợp “chiến đấu bị thương”, nơi hy sinh: K76; nơi an táng ban đầu: Hưng Nghĩa, Vĩnh Cửu, Biên Hòa. Họ tên người cha được ghi là Nguyễn Văn Sũng (Sủng).
Trong khi đó, Bằng Tổ quốc ghi công và các giấy tờ khen thưởng của gia đình mang tên Nguyễn Thành Hiến. Sự khác biệt giữa “Hiếu” và “Hiến”, cũng như giữa các cách ghi chức vụ qua từng thời điểm, là chi tiết cần được lưu ý khi tra cứu danh sách liệt sĩ, hồ sơ đơn vị, sơ đồ mai táng và thông tin quy tập. Việc đối chiếu đồng thời cả hai cách ghi tên có thể giúp tránh bỏ sót những nguồn tư liệu hoặc lời kể nhân chứng liên quan.
Các dữ kiện K76, Hưng Nghĩa, Vĩnh Cửu, Biên Hòa; c6, d240, QK7 và Đoàn 74A đang là những đầu mối quan trọng nhất đối với gia đình. Tuy nhiên, sau hơn nửa thế kỷ, địa giới hành chính, cảnh quan và hệ thống nghĩa trang đã có nhiều thay đổi; hồ sơ có thể được lập ở các thời điểm và theo những cách ghi khác nhau. Bởi vậy, để xác định chính xác nơi an táng hoặc quá trình quy tập, rất cần thêm ký ức của đồng đội, cán bộ quân y, người từng công tác tại K76 và nhân dân địa phương biết khu mai táng ở Hưng Nghĩa năm 1974.
3- Lời khẩn cầu từ một gia đình đã nhiều lần đi tìm
Khi cha mẹ liệt sĩ còn sống, ông bà đã nhiều lần tìm kiếm tin tức về người con trai không trở về. Gia đình từng trực tiếp vào Trảng Bom, Đồng Nai và các khu vực lân cận, lần theo những thông tin ít ỏi trong hồ sơ và ký ức của đồng đội. Mỗi chuyến đi là một lần hy vọng được thắp lên, nhưng rồi gia đình vẫn phải trở về khi chưa thể xác định phần mộ của ông.
Nay cha mẹ liệt sĩ đều đã qua đời. Một người em trai, hai người em gái cùng các cháu tiếp tục thờ cúng và nối tiếp hành trình tìm kiếm. Trong lá đơn gửi Ban Quản lý Dự án TTU-VWAI ngày 29/7/2026, chị Nguyễn Hà Phương, cháu ruột của liệt sĩ, nghẹn ngào bày tỏ: “Gia đình của tôi thiết tha mong muốn tìm được mộ phần bác. Ông bà tôi đã biết bao lần đi tìm mà không thấy…”
Mơ ước lớn nhất của gia đình là tìm được phần mộ hoặc hài cốt liệt sĩ để đưa ông trở về an táng tại quê nhà Quang Minh, Mê Linh, Hà Nội. Đó không chỉ là nguyện vọng riêng của những người thân ruột thịt, mà còn là mong muốn chính đáng của một gia đình đã dành hơn nửa thế kỷ chờ đợi, gìn giữ kỷ vật và không ngừng gọi tên người đã khuất.
4- Mong một ký ức đồng đội trở thành đầu mối hồi hương
Gia đình kính mong các cựu chiến binh, đồng đội từng công tác hoặc chiến đấu tại c6, d240, Quân khu 7; Đoàn 74A; những người từng biết K76 và khu vực Hưng Nghĩa, Vĩnh Cửu, Biên Hòa trong khoảng đầu năm 1974; các ban liên lạc truyền thống và nhân chứng địa phương cùng chia sẻ thông tin. Một tên người, một vị trí chôn cất, một sơ đồ cũ, một cuốn sổ quân y hay ký ức về đợt an táng khi ấy đều có thể trở thành mắt xích quan trọng.
Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, việc lan tỏa từng hồ sơ cụ thể chính là cách kết nối ký ức cộng đồng với dữ liệu lưu trữ. Trường hợp liệt sĩ Nguyễn Thành Hiến cho thấy giá trị đặc biệt của việc đối chiếu giấy tờ gia đình, hồ sơ quân đội, địa danh lịch sử và lời kể nhân chứng trước khi dấu tích tiếp tục phai mờ.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, người lính năm nào vẫn chưa trở về với quê hương. Nhưng trong căn nhà của gia đình, những tờ giấy khen cũ và Bằng Tổ quốc ghi công vẫn được gìn giữ như lời nhắc nhở về một sự hy sinh không bao giờ bị lãng quên. Mong rằng từ sự chung tay của cộng đồng, một ngày không xa, hành trình tìm kiếm sẽ có hồi đáp để liệt sĩ Nguyễn Thành Hiến được trở về nằm lại trong lòng đất mẹ Quang Minh.
Thông tin xin gửi về: Chị Nguyễn Hà Phương, số nhà 25B, ngõ 5 Trần Phú, phường Phúc Yên, tỉnh Phú Thọ; điện thoại: 0985 994 895; hoặc Dự án TTU-VWAI.
Hà Nội, 07/10/2026
Đặng Vương Hưng
(Thành viên Dự án TTU–VWAI)
