Ở tuổi 76, bà Vũ Thị Mão, sinh năm 1950, sống tại Hà Nội, vẫn đau đáu tìm thân nhân những liệt sĩ cùng an nghỉ với bố chồng mình. Lá thư bà vừa gửi Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (TTU-VWAI), kèm ảnh tư liệu và một bài báo cũ, mang theo mong mỏi nối lại những sợi dây ruột thịt bị chiến tranh chia cắt. Giữa Chiến dịch 500 ngày đêm, sự nhiệt tình ấy góp thêm một ngọn lửa ấm áp của văn hóa tri ân.
1- Từ nỗi niềm gia đình đến nghĩa tình với đồng đội
Theo thông tin bà Mão cung cấp, tháng 2/1954, trong trận đánh bốt Châu Cầu ở Quế Võ, Bắc Ninh cũ, năm chiến sĩ thuộc Đại đội 219, Tiểu đoàn 434, Trung đoàn 238 bị thương nặng, được đưa qua sông về thôn Thắm, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang trước đây để chữa trị. Do vết thương quá nặng, các ông lần lượt hy sinh, được nhân dân địa phương mai táng, chăm sóc phần mộ, sau đó quy tập vào Nghĩa trang Liệt sĩ xã Cảnh Thụy.
Trong số ấy có bố chồng bà Mão, liệt sĩ Nguyễn Văn Nhận. Bức ảnh Bằng Tổ quốc ghi công bà gửi kèm là một chứng tích thiêng liêng, gắn với hành trình nhiều năm gia đình tìm kiếm nơi ông an nghỉ.
Đáng chú ý, câu chuyện này từng được Báo Quân đội nhân dân đăng trong bài “Phần mộ 3 liệt sĩ có tên là Vân, Trung, Tình hy sinh tại thôn Thắm, xã Cảnh Thụy (Yên Dũng, Bắc Giang)”. Bài báo cho biết, nhờ thông tin từ chính quyền địa phương, gia đình bà Mão và thân nhân liệt sĩ Nguyễn Văn Điểm đã tìm được mộ người thân. Khi ấy, ba phần mộ mang tên Vân, Trung và Tình vẫn chưa có thân nhân đến nhận. Bản điện tử ghi tên bốt là “Chiêu Cầu”, một chi tiết cần tiếp tục đối chiếu với tư liệu gia đình và lịch sử địa phương.
Từng trải qua nỗi khắc khoải tìm mộ người thân, bà Mão hiểu một dòng tin đúng có thể quý giá đến nhường nào. Bởi vậy, khi gia đình mình đã tìm được nơi bố chồng an nghỉ, bà vẫn tiếp tục tìm thân nhân những người lính cùng nằm lại. Tấm lòng ấy khiến chuyện riêng của một gia đình trở thành nghĩa tình với đồng đội, với những mái nhà còn mong ngóng.
Việc bà Mão gửi thư tới TTU-VWAI thể hiện niềm tin bà dành cho dự án. Thông qua nghiên cứu tư liệu lưu trữ và hoạt động truyền thông, TTU-VWAI đã kết nối nhiều thân nhân liệt sĩ, cựu chiến binh với những thông tin có giá trị phục vụ tìm kiếm người mất tích trong chiến tranh. Uy tín ấy được bồi đắp bằng công việc khoa học, nhân đạo và khả năng kết nối cộng đồng.
2- Nơi nhân dân gìn giữ và niềm tin được trao gửi
Nghĩa trang Liệt sĩ Cảnh Thụy đã được địa phương quan tâm tu bổ. Theo bài báo ngày 8/11/2018, nghĩa trang được tỉnh hỗ trợ 400 triệu đồng và địa phương đối ứng 500 triệu đồng để sửa chữa, nâng cấp các hạng mục như tường bao, phần mộ, tượng đài Tổ quốc ghi công, lối đi, cổng và khuôn viên. Những thông tin ấy cho thấy sự chăm lo cụ thể dành cho nơi an nghỉ của các liệt sĩ.
Kế hoạch hoạt động tri ân năm 2026 của UBND phường Cảnh Thụy tiếp tục nêu tên Nghĩa trang Liệt sĩ Cảnh Thụy, cùng hai nghĩa trang Tư Mại và Tiến Dũng trên địa bàn phường. Đây cũng là lưu ý cần thiết khi liên hệ, tra cứu phần mộ: phải xác định đúng Nghĩa trang Liệt sĩ Cảnh Thụy thuộc địa bàn Cảnh Thụy cũ.
Trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, lá thư bà Mão nhắc chúng ta rằng mỗi người dân đều có thể góp sức. Một mẩu báo cũ, một phiên hiệu đơn vị, vài tên gọi chưa đủ họ tên cũng có thể mở ra hướng tìm kiếm mới.
Bà tha thiết nhờ Dự án TTU-VWAI và các cơ quan truyền thông chuyển thông tin tới tỉnh Phú Thọ, mong tìm được thân nhân ba liệt sĩ Vân, Tình và Trung. Đây là hướng tìm kiếm bà đề nghị, cần tiếp tục đối chiếu với hồ sơ, nhân chứng và thông tin từ các gia đình.
Bạn đọc biết thông tin về ba liệt sĩ hoặc đơn vị nêu trên có thể liên hệ bà Vũ Thị Mão, điện thoại 0915.022.889, để trao đổi, cung cấp tư liệu.
Hơn bảy thập niên đã qua, những người lính vẫn được nhân dân gìn giữ nơi an nghỉ. Mong từ lá thư bà Mão, từ sự kết nối của TTU-VWAI và sự chung tay của cộng đồng, sẽ có thêm những gia đình tìm được người thân, để tên các anh được gọi lên đầy đủ giữa quê hương và trong lòng con cháu.
Hà Nội, 01/11/2026
Đặng Vương Hưng
(Thành viên Dự án TTU–VWAI)
