Giữ hồn nghề truyền thống giữa dòng chảy Hội nhập
Từ lâu, xã Phú Hòa Đông được biết đến là một trong những địa phương có nghề làm bánh tráng nổi tiếng của TP.HCM. Gần một thế kỷ qua, nghề làm bánh tráng không chỉ tạo sinh kế cho hàng trăm lao động địa phương mà còn trở thành nét văn hóa đặc sắc, góp phần gìn giữ bản sắc vùng đất giàu truyền thống.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, các cơ sở sản xuất đang phải đối mặt với nhiều thách thức khi thị trường ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, mẫu mã, bao bì, truy xuất nguồn gốc cũng như khả năng đáp ứng các đơn hàng quy mô lớn. Nếu vẫn duy trì phương thức sản xuất hoàn toàn thủ công, nhiều cơ sở sẽ gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Nhận thức rõ điều đó, nhiều doanh nghiệp và hộ sản xuất tại Phú Hòa Đông đã chủ động đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại nhằm nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất, đồng thời vẫn giữ lại những công đoạn quyết định đến hương vị và chất lượng đặc trưng của bánh tráng truyền thống.
Anh Lê Duy Toàn, Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Thực phẩm Duy Anh (ấp Bến Cỏ, xã Phú Hòa Đông), cho biết từ năm 2010 doanh nghiệp từng bước thay thế nhiều công đoạn thủ công bằng hệ thống máy móc hiện đại. Nhờ đó, năng suất tăng đáng kể, chất lượng sản phẩm đồng đều hơn và đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của nhiều thị trường xuất khẩu.
Theo anh Toàn, hiện sản phẩm của doanh nghiệp không chỉ được người tiêu dùng trong nước tin tưởng mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường như Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ cùng nhiều quốc gia châu Âu và Đông Âu. Trong cơ cấu tiêu thụ, khoảng 80% sản lượng được xuất khẩu, 20% phục vụ thị trường nội địa.
Công nghệ mở lối, nhưng làng nghề vẫn còn nhiều trăn trở
Không riêng Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Thực phẩm Duy Anh, nhiều doanh nghiệp tại Phú Hòa Đông cũng đang từng bước hiện đại hóa quy trình sản xuất thông qua việc đầu tư máy xay gạo tự động, máy tráng bánh bằng hơi nước, hệ thống sấy, máy cắt, dây chuyền đóng gói hút chân không, in hạn sử dụng và các thiết bị kiểm soát chất lượng.
Chị Trần Thị Thanh Huyền, đại diện Công ty TNHH Thực phẩm Bách Lộc (ấp 7, xã Phú Hòa Đông), cho biết trước đây hoạt động sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết và lao động thủ công nên năng suất chưa cao, chất lượng sản phẩm chưa đồng đều. Sau khi đầu tư dây chuyền hiện đại, doanh nghiệp đã nâng cao sản lượng, giảm tỷ lệ hao hụt, tiết kiệm chi phí và chủ động tiếp nhận các đơn hàng lớn.
Theo các doanh nghiệp, máy móc không thay thế người làm nghề mà trở thành công cụ hỗ trợ, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất. Chính sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống với công nghệ hiện đại đã tạo nên lợi thế cạnh tranh cho bánh tráng Phú Hòa Đông trên thị trường.
Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, các doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn cần được tháo gỡ.
Theo anh Lê Duy Toàn, những biến động của kinh tế thế giới cùng các cuộc xung đột tại một số khu vực, đặc biệt ở Đông Âu và Trung Đông, đã ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu khi nhiều đơn hàng bị chậm tiến độ hoặc giảm sản lượng.
Một khó khăn khác là địa phương hiện chưa hình thành được vùng nguyên liệu ổn định. Phần lớn nguyên liệu phục vụ sản xuất vẫn phải thu mua từ các tỉnh, thành khác, làm tăng chi phí đầu vào và giảm lợi thế cạnh tranh về giá.
Chị Trần Thị Thanh Huyền kiến nghị các cơ quan chức năng tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua các chương trình tập huấn về an toàn thực phẩm, chuyển đổi số, chính sách thuế, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường, đồng thời có thêm cơ chế ưu đãi để hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Theo các doanh nghiệp, nếu được hỗ trợ đồng bộ về hạ tầng, vùng nguyên liệu, quảng bá thương hiệu và kết nối tiêu thụ, làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông sẽ có thêm điều kiện để phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.
Đồng hành để làng nghề phát triển bền vững
Làng nghề truyền thống không chỉ tạo ra những sản phẩm phục vụ tiêu dùng mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương. Vì vậy, phát triển làng nghề theo hướng hiện đại cần gắn với bảo tồn kỹ thuật truyền thống, xây dựng thương hiệu và kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.
Hành trình đổi mới của làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông cho thấy sự năng động, chủ động thích ứng của các doanh nghiệp trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc mạnh dạn đầu tư máy móc hiện đại đã góp phần nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu, đồng thời tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động địa phương.
Để làng nghề tiếp tục phát triển bền vững, bên cạnh nỗ lực đổi mới của doanh nghiệp, rất cần sự đồng hành của các cấp chính quyền trong việc quy hoạch vùng nguyên liệu, hỗ trợ chuyển đổi số, xúc tiến thương mại, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng các chính sách khuyến khích phù hợp. Khi công nghệ được ứng dụng đúng hướng, song hành với việc gìn giữ tinh hoa nghề truyền thống, bánh tráng Phú Hòa Đông sẽ tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế, góp phần phát triển kinh tế địa phương gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.
