Lắng nghe – nguồn động lực lớn của người lính
Trong đời sống quân ngũ, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều có những hoàn cảnh, suy nghĩ và tâm tư riêng. Đặc biệt, với những chiến sĩ trẻ lần đầu xa gia đình, bước vào môi trường quân đội với tính tổ chức, kỷ luật cao, sự quan tâm, động viên kịp thời của cán bộ, đồng đội có ý nghĩa rất lớn.
Mô hình “Cà phê sáng đồng đội” được Trung đoàn 3 triển khai chính từ yêu cầu thực tiễn ấy. Vào sáng Chủ nhật hằng tuần, sau một tuần học tập, huấn luyện và công tác, cán bộ, chiến sĩ có dịp ngồi bên nhau trong không khí thân tình, cởi mở. Không có khoảng cách của những mệnh lệnh, nhiệm vụ thường nhật, câu chuyện bắt đầu từ những điều rất đỗi đời thường.
Đồng chí Thượng tá Bùi Chí Thành, Chính ủy Trung đoàn 3, cho biết việc thực hiện mô hình nhằm tạo không gian gần gũi để cán bộ và chiến sĩ gặp gỡ, trao đổi, lắng nghe, chia sẻ những tâm tư, nguyện vọng, khó khăn sau mỗi tuần học tập, huấn luyện, công tác.
Theo Thượng tá Bùi Chí Thành, thông qua những cuộc trò chuyện chân tình, cán bộ có điều kiện nắm chắc hơn tâm tư, tình cảm, nguyện vọng và hoàn cảnh của bộ đội; từ đó có biện pháp quan tâm, giúp đỡ, giải quyết kịp thời những vấn đề nảy sinh. Mô hình cũng góp phần cụ thể hóa yêu cầu cán bộ phải gần gũi bộ đội, hiểu bộ đội, tôn trọng bộ đội và có trách nhiệm với bộ đội. Đây chính là chiều sâu văn hóa của mô hình. Bởi trong môi trường quân đội, xây dựng chính quy, duy trì kỷ luật luôn đi cùng với xây dựng mối quan hệ đồng chí, đồng đội trên cơ sở dân chủ, đoàn kết, thương yêu và trách nhiệm.
Khi cán bộ thực sự lắng nghe, chiến sĩ sẽ thêm tin tưởng. Khi chiến sĩ mạnh dạn chia sẻ, cán bộ có thêm cơ sở để thấu hiểu. Khi những khó khăn được phát hiện và tháo gỡ ngay từ cơ sở, tập thể sẽ giữ vững đoàn kết, thống nhất, tạo nền tảng để mỗi quân nhân yên tâm công tác. Có thể nói, “Cà phê sáng đồng đội” không đơn thuần là một buổi uống nước thư giãn. Đó là khoảng thời gian để con người đến gần nhau hơn, để những người cùng chung màu áo thêm hiểu nhau và cùng chia sẻ trách nhiệm với tập thể.
Tại những buổi “Cà phê sáng đồng đội”, câu chuyện có thể bắt đầu bằng những điều rất nhỏ. Một chiến sĩ mới chia sẻ sự bỡ ngỡ trong những ngày đầu quân ngũ. Một quân nhân tâm sự về hoàn cảnh gia đình. Một cán bộ hỏi thăm sức khỏe, việc học tập, rèn luyện của chiến sĩ. Có khi, câu chuyện chỉ đơn giản là những kỷ niệm vui trong tuần huấn luyện. Chúng ta thấy, chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại tạo nên giá trị lớn, bởi khi cán bộ ngồi cùng chiến sĩ, lắng nghe những câu chuyện phía sau nhiệm vụ, người chỉ huy có thể hiểu hơn về từng quân nhân. Còn chiến sĩ cảm nhận được sự quan tâm không chỉ qua những mệnh lệnh, yêu cầu công tác mà bằng sự chân thành của người cán bộ.
Trung úy Trần Trường Duy, Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 306, chia sẻ rằng, để hiểu bộ đội, không thể chỉ dựa vào giao ban, báo cáo hay kiểm tra thường xuyên. Điều quan trọng là cán bộ phải có những lúc thực sự gần gũi, trò chuyện và lắng nghe tâm tư của từng đồng chí.
Theo Trung úy Trần Trường Duy, mô hình này giúp cán bộ hiểu bộ đội hơn, từ đó công tác quản lý, giáo dục sát thực tế và phù hợp hơn. Những buổi gặp gỡ cũng nhắc nhở mỗi cán bộ phải thường xuyên rèn luyện phong cách gần gũi, sâu sát, trách nhiệm, coi bộ đội như những người em, người đồng chí trong một gia đình. Đó là cách xây dựng văn hóa quân sự từ những hành động cụ thể, vì, trong đời sống, đôi khi một người không cần những lời động viên lớn lao. Họ chỉ cần có người ngồi bên cạnh và hỏi: “Đồng chí có chuyện gì khó khăn không?”. Một lời nói “cố gắng lên, chúng ta cùng tháo gỡ”, một cái vỗ vai chân tình cũng có thể trở thành nguồn động lực giúp người lính vượt qua một thời điểm khó khăn. Chính vì vậy, lắng nghe cũng là một hình thức giáo dục. Quan tâm cũng là một phương pháp quản lý. Chia sẻ cũng là cách củng cố tình đoàn kết.
Thắt chặt tình đồng chí
Điểm đáng ghi nhận là nội dung của “Cà phê sáng đồng đội” không chỉ xoay quanh chuyện đời sống. Đây còn là không gian để cán bộ, chiến sĩ trao đổi những vấn đề thiết thực liên quan đến nhiệm vụ xây dựng đơn vị. Các nội dung, như: xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật, bảo đảm an toàn trong huấn luyện, sử dụng mạng xã hội an toàn, xây dựng mối quan hệ đồng chí, đồng đội, giữ gìn đoàn kết nội bộ,… được trao đổi một cách nhẹ nhàng, gần gũi. Thông qua đó, những nội dung chính trị, tư tưởng và yêu cầu nhiệm vụ được chuyển tải bằng phương thức mềm mại hơn. Người chiến sĩ không chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà có thể trao đổi, đặt câu hỏi, nêu suy nghĩ và đề xuất những vấn đề từ thực tiễn. Đây là điểm có ý nghĩa đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong tình hình mới. Bởi hiệu quả giáo dục không chỉ phụ thuộc vào nội dung mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền đạt và khả năng tạo dựng niềm tin.
Mô hình “Cà phê sáng đồng đội” góp phần hình thành môi trường văn hóa lành mạnh trong đơn vị, nơi mỗi quân nhân được tôn trọng, được lắng nghe và có trách nhiệm với tập thể. Người cán bộ không chỉ là người giao nhiệm vụ mà còn là người đồng hành. Người chiến sĩ không chỉ chấp hành mệnh lệnh mà còn có thể chủ động đóng góp ý kiến chính đáng để xây dựng đơn vị. Từ những cuộc trò chuyện bên ly cà phê, những giá trị cao đẹp của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được bồi đắp: sống có tình, có nghĩa; chân thành, trách nhiệm; đoàn kết, kỷ luật; đặt lợi ích của tập thể lên trên hết, trước hết. Đó cũng chính là sức mạnh mềm của văn hóa quân đội.
Chiến sĩ Mã Kim Trấn, Đại đội 2, Tiểu đoàn 306, chia sẻ rằng, mô hình không chỉ giúp cán bộ hiểu chiến sĩ hơn mà còn giúp chiến sĩ thêm yêu quý, tin tưởng cán bộ và ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình. Đối với người chiến sĩ, một buổi cà phê có thể rất giản dị, nhưng điều còn lại sau đó chính là sự thấu hiểu. Cảm nhận rằng mình không đơn độc trong cuộc sống quân ngũ bởi luôn có cán bộ, đồng đội bên cạnh sẻ chia chính là động lực để mỗi quân nhân nỗ lực rèn luyện và hoàn thành nhiệm vụ.
Câu chuyện ấy cho thấy giá trị của một mô hình không nằm ở hình thức cầu kỳ mà nằm ở những chuyển biến tích cực trong nhận thức, tình cảm và hành động của mỗi người. Một tách cà phê có thể nhỏ, nhưng nếu được trao bằng sự chân thành, nó mang theo sự cảm thông. Một cuộc trò chuyện có thể ngắn, nhưng nếu có sự lắng nghe, nó có thể mở ra niềm tin. Một lời động viên đúng lúc có thể tiếp thêm sức mạnh để người lính vượt qua khó khăn.
Chúng ta thấy rằng, mô hình “Cà phê sáng đồng đội” đã góp phần xây dựng văn hóa ứng xử trong đơn vị quân đội. Văn hóa ấy không phải những quy định khô cứng mà được thể hiện qua cách cán bộ đối xử với chiến sĩ, cách đồng đội quan tâm đến nhau, cách mỗi quân nhân biết chia sẻ trách nhiệm và cùng nhau giữ gìn sự đoàn kết.
Để “Cà phê sáng đồng đội” tiếp tục phát huy hiệu quả, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự chân thành. Cán bộ phải thực sự muốn nghe và biết nghe; chiến sĩ phải mạnh dạn chia sẻ những tâm tư chính đáng. Nội dung sinh hoạt cần xuất phát từ thực tế đời sống, học tập, huấn luyện, công tác của bộ đội; những vấn đề được nêu ra cần được quan tâm giải quyết đến nơi đến chốn. Nếu chỉ tổ chức theo hình thức, mô hình sẽ khó tạo ra giá trị bền vững. Ngược lại, nếu mỗi buổi gặp gỡ thực sự là một lần cán bộ hiểu bộ đội hơn, chiến sĩ tin tưởng cán bộ hơn, đồng đội gắn bó với nhau hơn thì “Cà phê sáng đồng đội” sẽ trở thành một nét đẹp văn hóa của đơn vị.
Trong bối cảnh Trung đoàn 3, Sư đoàn 330 hướng tới xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, những mô hình gần gũi, thiết thực như “Cà phê sáng đồng đội” càng có ý nghĩa. Bởi xây dựng đơn vị vững mạnh không chỉ bắt đầu từ thao trường, bãi tập, từ vũ khí, trang bị hay những quy định về chính quy, kỷ luật, mà còn bắt đầu từ con người và mối quan hệ giữa con người với con người.
Hướng tới chào mừng 50 năm Ngày truyền thống Sư đoàn 330 anh hùng (21/9/1976 - 21/9/2026), những việc làm cụ thể góp phần xây dựng tình đồng chí, đồng đội càng mang ý nghĩa thiết thực. Đó là sự tiếp nối truyền thống đoàn kết, gắn bó của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ qua những chặng đường xây dựng, chiến đấu và trưởng thành. “Cà phê sáng đồng đội” vì thế càng trở nên có ý nghĩa thiết thực trong môi trường quân đội nhằm thắt chặt tình đồng chí trong trái tim mỗi người lính để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng với truyền thống vẻ vang của Sư đoàn 330 anh hùng.
