An Giang tôn vinh di sản - Kiến tạo tương lai

Festival “Dòng xanh An Giang” lần thứ I năm 2026 còn mở ra cơ hội để vùng đất An Giang nhìn lại chiều sâu di sản, khẳng định bản sắc văn hóa sông nước và định vị những giá trị riêng trong không gian phát triển mới, giàu sức sống và khát vọng vươn xa.
8-an-giang-1794884317.jpg
Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Phước, phát biểu tại buổi họp báo chiều 16/11 tại Ủy ban nhân dân tỉnh

 An Giang là vùng đất hội tụ nhiều tiềm năng, lợi thế và bản sắc văn hóa đặc trưng, từ đồng bằng, sông nước đến biển đảo. Cộng đồng các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm cùng chung sống, đoàn kết, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, tạo nên sự đa dạng, phong phú trong đời sống văn hóa địa phương.

Đúng vậy, An Giang hôm nay mang trong mình một không gian địa lý, văn hóa và kinh tế rộng lớn, được hình thành từ sự hội tụ những vùng đất giàu truyền thống của An Giang và Kiên Giang trước sáp nhập. Đây không đơn thuần là sự mở rộng về địa giới hành chính, mà còn là sự kết nối những không gian văn hóa có lịch sử hình thành, điều kiện tự nhiên và đặc trưng sinh thái khác nhau, cùng tạo nên một chỉnh thể phát triển đa dạng.

Nếu vùng An Giang phía thượng nguồn Mekong nổi bật với hệ thống sông ngòi, kênh rạch, núi non, đồng bằng phù sa và văn hóa mùa nước nổi, thì vùng Kiên Giang trước đây lại mang đậm dấu ấn của biển đảo, cửa sông, vùng ven biển và những cộng đồng cư dân gắn bó với nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản. Hai không gian ấy gặp nhau trong một chỉnh thể văn hóa sông nước – biển đảo đặc sắc, tạo nên lợi thế riêng mà không phải địa phương nào cũng có được.

Dòng Mekong khi chảy vào địa phận An Giang không chỉ mang theo nguồn nước và phù sa, mà còn chuyên chở những lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và ký ức cộng đồng. Qua bao thế hệ, cư dân nơi đây đã biết dựa vào dòng sông để khai phá đất đai, phát triển sản xuất, hình thành làng mạc, chợ búa, bến nước, nghề truyền thống và những tập quán sinh hoạt đặc trưng.

Ở vùng đầu nguồn, mùa nước nổi từng là một phần không thể thiếu trong nhịp sống của người dân. Nước lên mang theo phù sa, cá tôm, sản vật đồng ruộng, tạo nên những sinh kế đặc trưng như đánh bắt thủy sản, khai thác bông súng, điên điển, làm mắm, chế biến khô và các món ăn dân dã. Những chiếc xuồng ba lá, ghe chở hàng, chợ ven sông, những chuyến đò ngang không chỉ phục vụ đời sống thường nhật mà còn trở thành hình ảnh biểu tượng của văn hóa miền Tây Nam Bộ.

Ở vùng biển Tây, dòng chảy văn hóa lại được nối dài bằng những câu chuyện về nghề biển, nghề làm nước mắm, khai thác thủy sản, tín ngưỡng thờ cá Ông, lễ hội dân gian và đời sống cư dân trên các đảo. Từ Rạch Giá, Hà Tiên đến Phú Quốc, Kiên Hải, Thổ Châu, biển không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là không gian văn hóa, nơi kết tinh kinh nghiệm ứng xử với thiên nhiên, tinh thần đoàn kết và ý chí bám biển của nhiều thế hệ.

Chính sự giao thoa giữa văn hóa sông nước và văn hóa biển đảo đã tạo nên bản sắc đặc biệt của An Giang mới. Đây là nền tảng quan trọng để Festival “Dòng xanh An Giang” trở thành một sự kiện có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ hoạt động lễ hội thông thường.

Trong bối cảnh tỉnh An Giang đang triển khai các định hướng phát triển mới sau sáp nhập, việc tổ chức Festival “Dòng xanh An Giang” lần thứ I năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt. Festival diễn ra từ ngày 22 đến 24/11/2026 tại phường Rạch Giá, hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Đây là lần đầu tiên tỉnh tổ chức một sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch có quy mô tổng hợp, hướng đến xây dựng thương hiệu văn hóa đặc trưng của địa phương.

Điều đáng chú ý là tên gọi “Dòng xanh An Giang” không chỉ gợi lên hình ảnh những dòng sông hiền hòa, những cánh đồng xanh mướt hay vùng biển trong lành, mà còn hàm chứa thông điệp về sự kết nối, tiếp nối và phát triển. Dòng xanh ấy là dòng chảy của thiên nhiên, lịch sử, văn hóa, con người và khát vọng tương lai. Festival vì thế không đơn thuần là dịp tổ chức những chương trình biểu diễn nghệ thuật, hội chợ hay hoạt động thể thao, mà còn là cơ hội để An Giang giới thiệu với bạn bè trong nước và quốc tế một diện mạo văn hóa mới: đa dạng nhưng thống nhất, giàu truyền thống nhưng năng động, đậm đà bản sắc địa phương nhưng luôn rộng mở với quá trình Hội nhập.

Theo kế hoạch, Festival có nhiều hoạt động nổi bật, như: chương trình nghệ thuật khai mạc và bế mạc, không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, biểu diễn âm nhạc đường phố, giải chạy bộ, giải bơi biển, trò chơi dân gian; chương trình nghệ thuật cải lương Tiếng trống Mê Linh; hội chợ triển lãm nông nghiệp - du lịch kết hợp không gian ẩm thực, mua sắm dự kiến có quy mô từ 250 - 300 gian hàng, hội thảo về nhận diện và phát huy giá trị văn hóa, con người An Giang, Hội nghị xúc tiến, kêu gọi đầu tư vào 66 dự án đủ điều kiện và giới thiệu 188 dự án tiềm năng, diễu hành trang phục các dân tộc Kinh, Khmer, Chăm, Hoa thu hút khoảng 800 người biểu diễn. Đặc biệt sẽ có đêm pháo hoa, trình diễn 1.000 drone với những hình ảnh đặc trưng mang đậm văn hóa, du lịch đất và con người An Giang,...

Mỗi hoạt động là một lát cắt văn hóa, góp phần tái hiện đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng cư dân An Giang tạo điều kiện để thế hệ trẻ hiểu, trân trọng và tiếp tục gìn giữ di sản của quê hương.

Với chủ đề “Tôn vinh di sản – Kiến tạo tương lai”, Festival “Dòng xanh An Giang” lần thứ I năm 2026 gửi gắm thông điệp về sự tiếp nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, bởi, trong chiến lược phát triển văn hóa của một địa phương, di sản không đơn thuần là những giá trị thuộc về quá khứ, mà còn là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực thúc đẩy sự phát triển trong hiện tại và tương lai. Chính vì vậy, thông điệp “Tôn vinh di sản – Kiến tạo tương lai” mang ý nghĩa sâu sắc, thể hiện mối quan hệ hữu cơ giữa bảo tồn các giá trị truyền thống với đổi mới, sáng tạo và phát triển bền vững. Đây không chỉ là một khẩu hiệu mang tính cổ động cho hoạt động lễ hội, mà còn hàm chứa một triết lý phát triển văn hóa: Muốn kiến tạo tương lai phải biết trân trọng quá khứ; muốn phát triển bền vững phải biết kế thừa, phát huy những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ đi trước đã dày công vun đắp.

10-an-giang-1794885007.jpg
Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Trung Hồ (người đứng thứ 4, từ trái qua phải) cùng các đại biểu tham quan gian hàng ẩm thực trưng bày tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại xã Vĩnh Bình, ngày 14/11/2026

Trước hết, “Tôn vinh di sản” là sự ghi nhận, trân trọng và khẳng định những giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, kiến trúc, phong tục, tập quán và tri thức dân gian được hình thành, lưu truyền qua nhiều thế hệ. Di sản chính là ký ức của cộng đồng, là bằng chứng về quá trình hình thành và phát triển của một vùng đất, một dân tộc. Trong mỗi di sản đều chứa đựng câu chuyện về lịch sử, con người, lối sống, tín ngưỡng, tâm hồn và bản sắc văn hóa.

Tôn vinh di sản không chỉ dừng lại ở việc tổ chức lễ hội, trưng bày hiện vật, giới thiệu các công trình kiến trúc hay tái hiện những phong tục truyền thống. Quan trọng hơn, đó là đánh thức niềm tự hào về cội nguồn, nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị văn hóa và khơi dậy trách nhiệm bảo tồn, trao truyền di sản cho thế hệ mai sau. Đối với An Giang, ý nghĩa này càng trở nên rõ nét khi vùng đất hội tụ nhiều tầng văn hóa đặc sắc. Từ những dấu tích của nền văn minh Óc Eo, không gian văn hóa tâm linh, lễ hội truyền thống, nghệ thuật dân gian của các dân tộc Kinh, Khmer, Chăm, Hoa đến văn hóa sông nước, biển đảo, tất cả tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng, giàu bản sắc. Mỗi di sản không chỉ có giá trị riêng mà còn góp phần tạo nên căn cước văn hóa  của vùng đất. Vì vậy, tôn vinh di sản chính là tôn vinh lịch sử, tôn vinh con người và những giá trị đã làm nên bản sắc của An Giang. Đó cũng là cách để một địa phương khẳng định vị thế văn hóa của mình trong quá trình giao lưu, hội nhập và phát triển.

Nếu “Tôn vinh di sản” hướng con người trở về với cội nguồn thì “Kiến tạo tương lai” lại mở ra một tư duy phát triển hướng về phía trước. Kiến tạo tương lai không có nghĩa là chỉ xây dựng những công trình mới, ứng dụng công nghệ hiện đại hay phát triển các hoạt động kinh tế. Sâu xa hơn, đó là quá trình chủ động tạo dựng những giá trị mới trên nền tảng những giá trị truyền thống.

Trong lĩnh vực văn hóa, điều này có nghĩa là không để di sản chỉ tồn tại trong bảo tàng, sách lịch sử hay những hoạt động tưởng niệm, mà phải đưa di sản tham gia tích cực vào đời sống đương đại. Chẳng hạn, những giá trị văn hóa truyền thống có thể trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo nghệ thuật, thiết kế, điện ảnh, âm nhạc, sản phẩm thủ công mỹ nghệ và các sản phẩm du lịch đặc trưng. Những lễ hội dân gian có thể được tổ chức theo hướng văn minh, chuyên nghiệp nhưng vẫn bảo đảm tính nguyên bản và giá trị truyền thống. Những làng nghề có thể kết hợp kỹ thuật thủ công với công nghệ mới để nâng cao chất lượng sản phẩm. Những di tích lịch sử có thể được số hóa, xây dựng không gian trải nghiệm thực tế ảo nhằm giúp công chúng, nhất là giới trẻ, tiếp cận di sản bằng phương thức sinh động hơn. Đặc biệt, di sản cần được chuyển hóa thành nguồn lực kinh tế thông qua phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng và công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, kiến tạo tương lai không đồng nghĩa với thương mại hóa di sản bằng mọi giá. Phát triển phải đi đôi với bảo tồn; khai thác phải gắn với trách nhiệm; đổi mới phải tôn trọng những giá trị cốt lõi của di sản. Một di sản chỉ thực sự có sức sống khi được cộng đồng trân trọng, thực hành, sáng tạo và tiếp nối trong đời sống hôm nay.

Xét ở chiều sâu văn hóa và triết lý phát triển, “Tôn vinh di sản – Kiến tạo tương lai” còn là lời nhắn gửi về trách nhiệm giữa các thế hệ. Thế hệ đi trước đã tạo dựng, gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa. Thế hệ hôm nay có trách nhiệm tiếp nhận, bảo vệ, làm giàu và phát huy những giá trị ấy. Thế hệ mai sau sẽ tiếp tục kế thừa, sáng tạo để di sản không ngừng được bồi đắp. Đó là một quá trình trao truyền liên tục, trong đó mỗi thế hệ vừa là người thừa hưởng, vừa là người gìn giữ và sáng tạo những giá trị văn hóa mới. Khi di sản được trân trọng, văn hóa được đánh thức và cộng đồng được đặt vào vị trí trung tâm sẽ trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần đưa An Giang vững bước trên hành trình phát triển xanh, bền vững và hội nhập.

Điểm đáng chú ý trong định hướng tổ chức Festival “Dòng xanh An Giang” là sự kỳ vọng hình thành một sản phẩm văn hóa, thể thao và du lịch có thương hiệu, được duy trì thường niên và luân phiên tại các địa điểm trọng điểm, gồm: Rạch Giá, Hà Tiên, Long Xuyên, Châu Đốc và Phú Quốc. Đây là hướng đi có ý nghĩa chiến lược, bởi mỗi địa phương đều có những lợi thế riêng, có thể đóng góp vào bức tranh văn hóa chung của tỉnh.

Rạch Giá với vị thế đô thị biển có thể là không gian tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật, thương mại và du lịch biển. Hà Tiên mang dấu ấn văn hóa lịch sử, văn học và cảnh quan núi non, biển đảo. Long Xuyên là trung tâm kết nối kinh tế, văn hóa vùng đầu nguồn. Châu Đốc nổi bật với tín ngưỡng dân gian, văn hóa cộng đồng và du lịch tâm linh. Phú Quốc có lợi thế về du lịch biển đảo, nghỉ dưỡng và khả năng kết nối quốc tế. Việc luân phiên tổ chức Festival tại các địa phương sẽ tạo điều kiện để mỗi vùng đất có cơ hội giới thiệu bản sắc, di sản và tiềm năng của mình. Đồng thời, hoạt động này góp phần tăng cường sự gắn kết giữa các địa phương, tránh tình trạng phát triển du lịch đơn lẻ, thiếu liên kết.

Có thể thấy rằng, Festival “Dòng xanh An Giang” : Tôn vinh di sản - Kiến tạo tương lai sẽ tạo cầu nối giữa bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế du lịch trong giai đoạn phát triển mới. Thông qua Festival, tỉnh mong muốn giới thiệu hình ảnh An Giang mới giàu bản sắc, năng động, thân thiện và có nhiều tiềm năng phát triển đến bạn bè trong nước, quốc tế. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Phước, nhấn mạnh.