Những vườn sâm trên đại ngàn Ngọc Linh                          

Nằm sâu giữa đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ, núi Ngọc Linh từ lâu đã được mệnh danh là “thánh địa” của loài sâm quý hiếm hàng đầu thế giới chứa hàm lượng saponin cao. Giữa không gian trập trùng mây núi ấy, hành trình xây dựng và phát triển những vườn sâm của Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum, nay là Quảng Ngãi là một câu chuyện bền bỉ về tình yêu dược liệu Việt, tinh thần vượt khó và gắn bó sắt son với sinh kế của cộng đồng dân tộc thiểu số địa phương.
1a-nhung-nha-mang-trong-sam-ngoc-linh-cua-cong-ty-cp-sam-ngoc-linh-tu-mo-rong-duoi-tan-rung-gia-o-do-cao-1800-met-1794918197.jpg
Những nhà màng trồng sâm Ngọc Linh của công ty CP Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông dưới tán rừng già ở độ cao 1.800 mét. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

 

Từ mảnh vườn nhỏ đến thương hiệu uy tín

Đối với việc phát triển của Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum (Công ty) là một hành trình tiếp nối qua nhiều thế hệ. Đặt những gạch nối đầu tiên từ năm 2005 với mô hình mua bán sâm nhỏ lẻ của quy mô gia đình, đến năm 2009, doanh nghiệp chính thức bắt tay vào công việc gieo trồng những gốc sâm đầu tiên, thuê chính bà con dân tộc thiểu số Xơ Đăng tại địa phương cùng trồng, chăm sóc.

 

20a-duong-tu-lang-ko-xia-2-xa-mang-ri-vao-nui-ngoc-linh-noi-nhieu-nguoi-dan-doanh-nghiep-trong-sam-1794918197.jpg
Đường từ Làng Ko Xía 2, Xã Măng Ri vào núi Ngọc Linh nơi nhiều người dân, doanh nghiệp trồng sâm. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

Năm 2019 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Công ty quyết định chuyển trụ sở từ huyện Đăk Tô ra mảnh đất Tu Mơ Rông - nơi được xem là thủ phủ gốc của loài sâm quý. Từ những ngày đầu gánh vác dưới sự điều hành của bà Nguyễn Thị Duyên, Giám đốc quản lý sau đó được trao lại cho con trai bà là ông Trần Đức An. Bằng tư duy trẻ trung, nhạy bén và khát vọng vươn xa, ông Trần Đức An hiện đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc, đưa doanh nghiệp bước vào giai đoạn phát triển bứt phá và chuyên nghiệp.

 

12a-vuon-cay-me-sam-ngoc-linh-trong-trong-nha-mang-o-do-cao-1800-met-1794918197.jpg

Vườn cây mẹ sâm Ngọc Linh trồng trong nhà màng ở độ cao 1.800 mét. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

Đến nay, Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum đang sở hữu  những vườn sâm lớn nằm trọn trên đỉnh núi Ngọc Linh với tổng diện tích lên tới 48 ha. Với các độ tuổi sâm đan xen từ 1 đến 12 năm tuổi, Công ty tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác tự nhiên: sâm chỉ được thu hoạch và đưa vào thương mại khi đạt đủ từ 8 năm tuổi trở lên là thời điểm hàm lượng saponin đạt độ chín tối ưu.

Không chỉ dừng lại ở bài toán kinh doanh, mỗi năm Công ty còn gieo ươm và cung cấp cho người dân trong vùng từ 20.000 đến 30.000 cây giống một năm tuổi chất lượng cao, giúp nâng cao năng lực tự canh tác cho cộng đồng. Hiện tại, công ty đang tạo việc làm ổn định cho 30 lao động thường xuyên hầu hết là bà con dân tộc Xơ Đăng địa phương và từ 50 đến 70 lao động thời vụ, giúp hàng chục hộ gia đình vùng cao có nguồn thu nhập ổn định.

 

6a-ong-trinh-van-thai-va-lao-dong-trai-sam-thu-hoach-hoa-giong-sam-ngoc-linh-tai-vuon-sam-cua-cong-ty-1794918197.jpg
Ông Trịnh Văn Thái và lao động trại sâm thu hoạch hoa giống sâm Ngọc Linh tại vườn sâm của Công ty. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

Ông Trịnh Văn Thái, 71 tuổi- người có mặt ngay từ những ngày đầu của Công ty cho rằng khi mới đặt chân lên thực hiện trồng các vườn sâm trên núi Ngọc Linh này rất vất vả, từ việc mở đường, tìm chọn địa điểm, không điện, không nước… và thất bại ở giai đoạn đầu, nhưng với quyết tâm, vượt mọi khó khăn của gia đình, của Công ty nên đến nay qua hơn 10 năm mới tạo đựng được các vườn sâm Ngọc Linh rất quý giá này.

13a-tran-quang-tuan-phu-trach-cac-vuon-sam-cham-soc-vuon-sam-o-do-cao-1800-met-1794918197.jpg
Anh Trần Quang Tuấn, phụ trách các vườn sâm chăm sóc vườn sâm ở độ cao 1800 mét. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

Còn anh Trần Quang Tuấn, người quản lý chung các vườn sâm của Công ty chia sẻ: Cái quý nhất là chúng tôi tin tưởng tiếp nhận người dân Xơ Đăng địa phương vào làm cho Công ty, họ luôn gắn bó, đoàn kết với Công ty, họ làm hết mình công việc được giao, họ biết vượt qua khó khăn, nhất là mùa mưa, lạnh ở độ cao này, họ bảo vệ vườn sâm của Công ty như bảo vệ tài sản của gia đình mình…

Anh Trần Đức An, Chủ tịch HĐQT- Tổng Giám đốc khẳng định vai trò của đồng bào Xơ Đăng và cộng đồng địa phương trong hành trình phát triển, họ chính là “những người giữ hồn” cho cây sâm. Không ai hiểu rừng, hiểu núi bằng họ. Bà con đồng bào vừa là lực lượng lao động nòng cốt, vừa là người bảo vệ từng gốc sâm, bảo vệ những khu rừng nguyên sinh Ngọc Linh. Nhờ vậy, chúng tôi có thể xây dựng mô hình “cộng đồng cùng phát triển”, gắn sản xuất với bảo tồn văn hóa bản địa. Đây chính là giá trị bền vững nhất- doanh nghiệp phát triển, cộng đồng cũng đi lên. Xây dựng và đưa thương hiệu Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum lên hàng đầu trong tương lai gần.

 

11a-thu-hoach-la-sam-1794918197.jpg
Lao động địa phương làm tại công ty thu hoạch lá sâm. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

 

Song hành cùng hoạt động sản xuất kinh doanh, tinh thần sẻ chia luôn là kim chỉ nam trong văn hóa doanh nghiệp. Hằng năm, Công ty trích ngân sách ủng hộ Quỹ Vì người nghèo, thực hiện các chương trình an sinh xã hội và trao tặng những phần quà ý nghĩa đến các cháu học sinh nghèo và các gia đình chính sách tại địa phương.

Đa dạng hóa hệ sinh thái sản phẩm, trách nhiệm xã hội

Nhằm đưa thương hiệu Sâm Ngọc Linh “báu vật đại ngàn” đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước, Công ty Cổ phần sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum đã không ngừng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ hiện đại để cho ra đời hệ sinh thái sản phẩm phong phú gồm các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp: Nước chiết xuất sâm Ngọc Linh, Thạch collagen sâm Ngọc Linh, Mật ong sâm Ngọc Linh; Sản phẩm thưởng thức hằng ngày: Cà phê sâm Ngọc Linh, Trà sâm Ngọc Linh, các dòng Rượu sâm Ngọc Linh cao cấp, Sâm dây...

5a-san-xuat-tra-tui-loc-tu-sam-ngoc-linh-tai-nha-may-che-bien-o-xa-mang-ri-1794918197.jpg
Sản xuất trà túi lọc từ sâm Ngọc Linh tại Nhà máy chế biến ở xã Măng Ri. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm
4a-anh-nguyen-thanh-khanh-cong-nhan-cong-ty-kiem-tra-nhung-chum-ruou-sam-tai-co-so-san-xuat-lang-ko-xia-2-xa-mang-ri-1794918197.jpg
Anh Nguyễn Thành Khánh, công nhân Công ty kiểm tra những chum rượu sâm tại cơ sở sản xuất Làng Ko Xía 2, Xã Măng Ri. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

Hệ thống cửa hàng giới thiệu và phân phối sản phẩm của công ty đã “phủ sóng” tại Thành phố Kon Tum cũ, tại TP Hồ Chí Minh cùng nhiều tỉnh, thành phố lớn trên cả nước, khẳng định vị thế thương hiệu Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông uy tín.

1a-cay-sam-ngoc-linh-8-nam-tuoi-tai-vuon-sam-ngoc-linh-tu-mo-rong-kon-tum-1794919843.jpg
Cây sâm Ngọc Linh 8 năm tuổi tại vườn sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum. ↵

Anh Trần Đức An chia sẻ: Sau hơn 10 năm xây dựng và phát triển, chỉ là giai đoạn khởi đầu. Hành trình phía trước không chỉ là con đường phát triển của một doanh nghiệp, mà đã trở thành sứ mệnh chung - nâng tầm dược liệu Việt, kiến tạo di sản cho thế hệ tương lai. Bài học lớn nhất của chúng tôi là: Thành công bền vững không đến từ một dự án, mà từ một mô hình. Dấu ấn quan trọng nhất không chỉ là vùng nguyên liệu sâm quy mô tại Tu Mơ Rông, mà là việc chúng tôi đã chứng minh được tính hiệu quả của mô hình liên kết “ba nhà”. Đây chính là “bộ gen” cho sự phát triển: Khoa học tạo ra chất lượng, Doanh nghiệp tạo ra thị trường và Cộng đồng tạo ra sự bền vững về văn hóa và xã hội. Sự tin tưởng từ xã hội chính là hệ quả tất yếu của một mô hình đúng đắn, giúp vị thế tiên phong của chúng tôi ngày càng được vững chắc, xứng đáng là sản phẩm sâm Ngọc Linh tại Tu Mơ Rông - một trong những địa phương đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tháng 6/2025.

15a-chu-tich-ubnd-tinh-quang-ngai-nguyen-duc-tam-trao-bang-khen-cho-ong-tran-duc-an-gd-cong-ty-cp-sam-ngoc-linh-tu-mo-rong-kon-tum-nhan-ngay-doanh-nhan-vn-2026-1794918197.jpg
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm trao Bằng khen cho ông Trần Đức An, TGĐ Công ty CP Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum nhân Ngày Doanh nhân VN 2026.

Chính từ việc xây dựng và phát triển tại vùng sâm, những đóng góp tích cực để ủng hộ bà con Xơ Đăng địa phương này đã giúp Công ty vinh dự nhận Bằng khen từ UBND tỉnh Kon Tum (cũ) và mới đây nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm trao tặng Bằng khen cho Công ty. Bên cạnh đó, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc, anh Trần Đức An đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) trao Bằng xác lập kỷ lục cho Củ sâm Ngọc Linh dài nhất Việt Nam và Bình rượu sâm Ngọc Linh cao nhất Việt Nam (2,4 mét) là những cột mốc tôn vinh giá trị độc bản của nguồn sâm Việt.

Hướng tới tương lai

Việc kế thừa và đổi mới phát triển, anh Trần Đức An quan niệm: Giữ lấy cái cốt, thay đổi cái cách. Cái cốt chính là sứ mệnh ban đầu, kinh doanh Sâm Ngọc Linh trước hết là để bảo tồn và phát huy “quốc bảo” của Việt Nam, lợi nhuận là hệ quả tất yếu đi sau. Cái cách thì phải linh hoạt, chúng tôi đầu tư mạnh vào công nghệ để nâng cao chất lượng từ khâu trồng đến khâu chế biến. Chúng tôi đổi mới tư duy quản trị, cách tiếp thị và xây dựng thương hiệu để không chỉ bắt kịp, mà còn dẫn dắt, phát triển thị trường.

14a-lao-dong-cua-cong-ty-uom-cay-giong-tai-vuon-sam-tren-nui-ngoc-linh-o-do-cao-1800-met-1794918197.jpg

Lao động của Công ty ươm cây giống tại vườn sâm trên núi Ngọc Linh ở độ cao 1.800 mét. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

 Về chiến lược đưa sâm Ngọc Linh thành thương hiệu quốc gia, vươn ra thế giới anh Trần Đức An cho rằng, chúng tôi đang chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế. Song song đó, Công ty đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, công bố quốc tế để chứng minh giá trị dược liệu. Một chiến lược quan trọng là xây dựng thương hiệu quốc gia - định vị sâm Ngọc Linh như biểu tượng mới của ngành dược liệu Việt Nam. Chúng tôi mở rộng hợp tác quốc tế, tham gia hội chợ dược liệu toàn cầu, đầu tư vào bao bì hiện đại, minh bạch nguồn gốc để đáp ứng thị hiếu toàn cầu.

3a-gioi-thieu-cac-san-pham-tu-sam-ngoc-linh-tu-mo-rong-cua-cong-ty-tai-cua-hang-phuong-kon-tum-1794918197.jpg
Nhân viên Công ty giới thiệu các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông của Công ty tại cửa hàng phường Kon Tum. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

 Gian nan hành trình về những vườn sâm trên núi Ngọc Linh

Có trực tiếp trải nghiệm chuyến đi thực tế đến những vườn sâm ở độ cao từ 1.600 m đến 1.800 mét so với mực nước biển mới cảm nhận trọn vẹn sự vượt qua khó khăn và tâm huyết của những người trồng, chăm sóc cây sâm nơi đây.

Xuất phát từ trung tâm tỉnh Quảng Ngãi, đoàn các nhà báo, Nghệ sĩ nhiếp ảnh chúng tôi phải vượt chặng đường gần 300 km qua hàng loạt tuyến đường huyết mạch Quốc lộ 24, Quốc lộ 14, 40B, băng qua trung tâm huyện Tu Mơ Rông cũ để đến xã Măng Ri - nơi đặt nhà máy chế biến và trụ sở Công ty. Từ nhà máy chế biến, rẽ theo hướng trường THCS Ngọc Lây, con đường tiếp diễn với muôn vàn dốc cao và suối sâu trơn trượt.

21-cac-nha-bao-di-xe-tho-len-vuon-sam-tren-nui-ngoc-linh-1794918197.jpg
Đoàn các nhà báo- NSNA vượt dốc cao lên những vườn sâm trên núi Ngọc Linh. Ảnh Nguyễn Đăng Lâm

Chúng tôi đến thăm những vườn sâm đúng vào dịp cuối mùa thu trong ngày trời mưa nhẹ. Để tiếp cận đến những vườn sâm trên núi Ngọc Linh, phương tiện duy nhất có thể sử dụng là những chiếc xe mô tô phân khối lớn được quấn xích quanh lốp nhằm tăng độ bám. Nhấn ga lên những con dốc dựng đứng, bùn lầy quánh dính, có những đoạn độ dốc quá lớn khiến xe không thể chở nổi, cả đoàn đành phải xuống xe đi bộ. Cơn mưa rừng làm không khí thêm ẩm ướt, cũng là lúc hàng trăm con vắt rừng chui ra khỏi thảm lá mục, bám chặt vào chân, quần áo, người ít thì bị vài ba con, người nhiều bị 5 đến 7 con vắt cắn anh em chúng tôi.

Khi xe mô tô gần đến vườn sâm cũng phải chịu "đầu hàng" vì địa hình quá hiểm trở, khó đi, chúng tôi đi bộ khoảng 400-500 mét cuối cùng để chạm chân vào những vườn sâm. Dù quãng đường ngắn nhưng do độ cao không khí loãng và dốc đứng, ai nấy đều mệt đứt hơi. Tuy nhiên, mọi mệt mỏi như tan biến khi hiện ra trước mắt là những vườn sâm, luống sâm Ngọc Linh của Công ty xanh tốt ẩn mình dưới tán rừng già phủ mây, thành quả của sự kiên trì và mồ hôi nước mắt của bao công nhân, nhân viên chăm sóc nơi gần đỉnh núi Ngọc Linh.

Hành trình trở về còn là một thử thách gian nan hơn gấp bội. Chiều xuống, cả đoàn chúng tôi phải đi bộ xuống dốc trơn trượt suốt 8 km vì xe mô tô không thể chở người xuống núi. Những đôi chân run rẩy vì quá sức, những cú trượt ngã liên tiếp trên bùn lầy khiến một số thành viên trong đoàn bị thương tích nhẹ. Nhưng chính sự khắc nghiệt ấy lại càng làm nổi bật hơn giá trị vô giá của từng củ sâm Ngọc Linh - nơi hội tụ tinh hoa của trời đất và nghị lực phi thường của con người.

Chuyến đi không chỉ mang lại những thước phim, những hình ảnh đắt giá mà còn giúp chúng tôi thấu hiểu sâu sắc hành trình gian khổ đằng sau mỗi sản phẩm của Công ty Cổ phần sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum. Với nền tảng vững chắc, chiến lược phát triển gắn liền với cộng đồng và tâm huyết của Ban lãnh đạo trẻ, Công ty đang tiếp tục khẳng định vị thế thương hiệu Sâm Việt, đưa "báu vật đại ngàn Ngọc Linh" vươn xa hơn nữa trên bản đồ Việt Nam và thế giới.