Tại cuộc họp, đại diện Ban Quan hệ Lao động Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất hai phương án tăng lương tối thiểu vùng năm 2027, gồm tăng 9,8% và tăng 8,5% so với mức hiện hành.
Về điều chỉnh lương tối thiểu theo giờ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị xác định mức lương tối thiểu giờ trên cơ sở quy đổi từ lương tối thiểu tháng và áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp.
Để có căn cứ đề xuất tăng lương tối thiểu vùng theo hai phương án nêu trên, trong tháng 3 và tháng 4/2026, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã thực hiện khảo sát tại 7 tỉnh, thành phố với 196 doanh nghiệp và gần 2.000 người lao động tham gia trả lời phiếu khảo sát.
Về chi tiêu cơ bản, có 54,3% người lao động cho biết tiền lương, thu nhập của họ vừa đủ chi tiêu cơ bản của gia đình (năm 2025 là 54,9%); 17,2% phải tằn tiện, chi tiêu kham khổ (năm 2025 là 26,3%); 20,6% không đủ sống, phải làm thêm giờ (năm 2025 là 7,9%); 7,9% có cuộc sống cơ bản dư dật và có tích lũy (năm 2025 là 10,9%).
Đánh giá chung cho thấy, điều kiện chi tiêu cơ bản của người lao động năm 2026 có xu hướng khó khăn hơn so với năm 2025. Phần lớn người lao động chỉ đủ trang trải cuộc sống, trong khi khả năng tích lũy còn hạn chế.
Về việc bù đắp thiếu hụt chi tiêu, nhiều người lao động phải vay mượn để đáp ứng các nhu cầu phát sinh đột xuất. Kết quả khảo sát cho thấy có 26,8% người lao động thường xuyên (hằng tháng) phải vay mượn tiền để ổn định cuộc sống (năm 2025 là 12,5%); 32,7% người lao động thỉnh thoảng (3 - 4 tháng/lần) phải vay mượn tiền (năm 2025 là 29,9%).
So với kết quả khảo sát năm 2025, tần suất vay mượn của người lao động trong năm 2026 tăng lên rõ rệt, phản ánh áp lực tài chính ngày càng gia tăng. Xu hướng này cho thấy chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn thu nhập thực tế, làm giảm khả năng tích lũy và gia tăng rủi ro tài chính cá nhân.
Về dinh dưỡng, chỉ có 52,2% người lao động có điều kiện ăn thịt, cá trong tất cả các bữa ăn chính (không kể bữa ăn ca tại doanh nghiệp), thấp hơn mức 55,5% của năm 2025. Điều này cho thấy vẫn còn một bộ phận không nhỏ người lao động chưa được bảo đảm chế độ dinh dưỡng đầy đủ và ổn định, ảnh hưởng đến sức khỏe, hiệu quả làm việc, năng suất lao động cũng như chất lượng cuộc sống của bản thân và gia đình.
Về chi phí giáo dục, hơn 55,5% người lao động cho biết tiền lương chỉ đáp ứng được một phần (trên 50%) nhu cầu chi cho việc học tập của con cái (năm 2025 là 53,3%). Điều này cho thấy chi phí giáo dục vẫn là gánh nặng tài chính đối với đa số người lao động, buộc họ phải dựa vào các nguồn hỗ trợ khác như vay mượn, tiết kiệm hoặc sự hỗ trợ từ gia đình để trang trải.
Về chi phí khám, chữa bệnh, có 39,8% người lao động cho biết thu nhập của họ chỉ đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe và khám, chữa bệnh ở mức cơ bản (năm 2025 là 44,1%); 46,1% chỉ đủ khả năng mua một số loại thuốc thông thường (năm 2025 là 38%); 2,9% hoàn toàn không đủ khả năng mua thuốc và chi trả chi phí khám, chữa bệnh (năm 2025 là 5,6%).
Kết quả khảo sát cho thấy đa số người lao động chưa có đủ khả năng tài chính để chủ động chăm sóc sức khỏe toàn diện, đặc biệt khi gặp các vấn đề y tế nghiêm trọng hoặc phải điều trị dài hạn. Tình hình năm 2026 chưa có nhiều cải thiện so với năm trước, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài của người lao động.
Về nhà ở, có 32,1% người lao động phải thuê nhà trọ tư nhân (năm 2025 là 20,8%); 0,9% ở nhà tập thể do doanh nghiệp bố trí (năm 2025 là 3%). Diện tích nhà ở bình quân đạt 23,56 m², trong khi số người cùng sinh sống trung bình là 3,08 người. Năm 2025, các con số tương ứng là 24,9 m² và 2,8 người. Như vậy, diện tích nhà ở bình quân đầu người hiện chỉ đạt khoảng 7,6 m²/người.
So với năm 2025, số lao động phải thuê nhà trọ tư nhân tăng đáng kể, trong khi diện tích ở bình quân đầu người giảm. Mức diện tích này thấp hơn đáng kể so với tiêu chuẩn nhà ở bình quân của cư dân đô thị hiện nay, cho thấy nhiều người lao động vẫn đang sống trong điều kiện nhà ở chật hẹp.
Về việc lập gia đình, có 55,3% số người chưa kết hôn cho biết tiền lương là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến quyết định lập gia đình của họ (năm 2025 là 72,6%). Người lao động cho rằng mức thu nhập hiện nay chưa đủ bảo đảm một cuộc sống ổn định khi bắt đầu xây dựng gia đình, đặc biệt trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và nuôi dạy con cái ngày càng tăng.
Mức lương không chỉ ảnh hưởng đến chi tiêu hằng ngày mà còn tác động đến khả năng mua nhà, tích lũy cho tương lai và đáp ứng các nhu cầu cơ bản của một gia đình mới.
Về sinh con, có 72,9% người lao động đã lập gia đình cho biết tiền lương, thu nhập hiện tại ảnh hưởng đến quyết định sinh thêm con (năm 2025 là 72,5%). Mức thu nhập chỉ đủ đáp ứng nhu cầu cơ bản khiến nhiều cặp vợ chồng lo ngại về khả năng tài chính để nuôi dạy con cái. Trong bối cảnh chi phí giáo dục, chăm sóc sức khỏe và nuôi con ngày càng tăng, nhiều gia đình lựa chọn trì hoãn việc sinh thêm con nhằm bảo đảm chất lượng cuộc sống cho bản thân và gia đình.
