1. Từ người học trò Trường Bưởi đến cán bộ chính trị
Đặng Vũ Hiệp sinh ngày 09/2/1928, quê quán xã Việt Hưng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên, theo thông báo tiểu sử chính thức được công bố khi ông từ trần. Tuổi thiếu thời, ông học ở Trường Bưởi, Hà Nội. Năm 1945, cuộc Cách mạng Tháng Tám đã đưa người học trò mười bảy tuổi bước vào một lựa chọn lớn: tham gia cách mạng, làm cán bộ thông tin tuyên truyền ở Phú Thọ. Tháng 01/1946, ông vào quân đội; tháng 4 cùng năm được kết nạp vào Đảng.
Sự trưởng thành của thế hệ ấy diễn ra rất nhanh. Đất nước vừa giành độc lập đã phải đối diện những thử thách đòi hỏi người trẻ nhận lấy trách nhiệm. Bút nghiên không mất đi ý nghĩa khi người học trò khoác quân phục. Những điều học được ở nhà trường trở thành vốn liếng để đọc, để hiểu tình hình, để nói với đồng đội bằng một ngôn ngữ rõ ràng, có sức thuyết phục. Trong công việc của Đặng Vũ Hiệp về sau, nền tảng văn hóa ấy luôn là một yếu tố đáng chú ý.
Ông trưởng thành qua công tác chính trị ở các đơn vị chiến đấu. Sau năm 1954, ông công tác tại Trung đoàn 86 pháo cao xạ. Năm 1956, ông học ở Học viện Quân chính Lênin, Liên Xô. Trở về nước, năm 1961, ông làm chủ nhiệm khoa tại cơ sở đào tạo cán bộ chính trị quân đội.
Đi từ đơn vị chiến đấu đến môi trường đào tạo rồi trở lại chiến trường, ông có điều kiện gặp cả hai mặt của nghề làm công tác chính trị: lý luận và con người cụ thể. Một vấn đề trong sách có thể được trình bày mạch lạc, nhưng khi đứng trước những người lính vừa trải qua tổn thất, người cán bộ phải biết bắt đầu từ điều họ đang nghĩ, đang lo. Muốn làm được như vậy, cần tri thức và cả kinh nghiệm cùng sống, cùng chịu đựng.
Tháng 9/1964, ông vào miền Nam làm Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 5; sau đó được điều lên Tây Nguyên. Từ đây, một chặng đường dài của ông gắn với những tên đất, tên làng trên cao nguyên.
Tây Nguyên đã trở thành phần ký ức sâu đậm nhất của ông. Khi chiến tranh qua đi, ông vẫn trở lại với những năm tháng ấy bằng các trang ghi chép và cuộc gặp đồng đội. Một người chỉ huy có thể nhận nhiều nhiệm vụ ở nhiều nơi, nhưng có những chiến trường giữ lại trong họ một cách nhìn cuộc sống. Với Đặng Vũ Hiệp, đó là nơi trách nhiệm trước trận đánh luôn đi cùng trách nhiệm trước từng người lính.
2. Gây dựng lòng tin giữa những thử thách
Năm 1965, quân chiến đấu Mỹ trực tiếp tham chiến với những phương tiện và cách tác chiến mới. Trên chiến trường Tây Nguyên, cán bộ, chiến sĩ phải trả lời câu hỏi có thể đánh thắng quân Mỹ hay không, và đánh bằng cách nào. Theo tư liệu Báo Gia Lai ghi lại, Đặng Vũ Hiệp đã tham mưu mở sinh hoạt chính trị trong toàn Mặt trận, gắn việc quán triệt nhiệm vụ với cách đánh cụ thể.
Đây là một công việc khó. Lòng tin không thể chỉ được hình thành bằng lời khẳng định thắng lợi. Người lính cần hiểu đối phương, hiểu những điều đơn vị mình có thể làm, biết nhiệm vụ và biết cách phối hợp. Sự chuẩn bị về tư tưởng phải gắn với huấn luyện, tổ chức, bảo đảm và những kết quả thực tế. Khi các mặt ấy thống nhất, quyết tâm mới có chỗ dựa để bền vững trước hỏa lực và thương vong.
Trong chiến dịch Plei Me năm 1965, ông cùng Nguyễn Hữu An nhận nhiệm vụ ở sở chỉ huy tiền phương tại Chư Prông, tổ chức lực lượng đón đánh quân Mỹ. Trải nghiệm ấy tiếp tục theo ông trong các chiến dịch sau.
Nhìn vào nhiệm vụ ấy, có thể thấy cán bộ chính trị ở chiến trường phải hiểu rất sâu công việc quân sự. Một chủ trương sẽ tác động thế nào đến người thực hiện, lực lượng có thể chịu đựng đến đâu, sau một trận đánh phải củng cố ra sao: đó đều là những vấn đề gắn chặt với diễn biến tác chiến. Người chính ủy cùng tập thể lãnh đạo, chỉ huy góp phần giữ cho đơn vị thống nhất từ nhận thức đến hành động.
Lê Hải Triều, người về sau chấp bút hồi ký của ông, nhớ cuộc gặp năm 1968 khi cùng đoàn Dũng sĩ diệt Mỹ đến Mặt trận. Đặng Vũ Hiệp xuất hiện với dáng vẻ thư sinh, cao dong dỏng, nói chuyện gần gũi, có những câu pha trò hóm hỉnh. Khoảng cách giữa người cán bộ cấp cao với chiến sĩ được thu hẹp trong cuộc gặp ngắn ấy.
Một cuộc nói chuyện không dài vẫn có thể để lại ảnh hưởng lâu bền. Khi cảm thấy mình được tôn trọng, người lính sẽ cởi mở hơn; khi người chỉ huy biết nghe, những điều chưa rõ ở đơn vị có cơ hội được giải quyết. Sự gần gũi như thế thuộc về năng lực lãnh đạo. Nó giúp người cán bộ hiểu đúng thực tế trước khi ra quyết định, đồng thời khiến lời động viên có thêm sức nặng.
Ở Đặng Vũ Hiệp, dáng vẻ của một trí thức và trải nghiệm trận mạc cùng hiện diện. Ông có khả năng diễn đạt, có vốn học tập, nhưng điều khiến đồng đội nhớ lâu còn là cách ông đến với họ. Chân dung người làm công tác chính trị vì thế hiện ra qua quan hệ giữa những con người: một bên gánh trách nhiệm lãnh đạo, một bên trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, cùng chia sẻ mục tiêu và sự hiểm nguy.
3. Cùng người lính giữ lấy chiến trường
Tư liệu về Đặng Vũ Hiệp lưu lại những chi tiết cho thấy sự quan tâm ấy được thực hiện bằng việc làm. Theo bài viết trên Báo Công an nhân dân năm 2008, ông thường dành phần đường, sữa bồi dưỡng của mình cho những người lính đau ốm, sốt rét hoặc bị thương. Trong một trận đánh giữ chốt năm 1973, ông ra tận trận địa và ở lại một đêm với bộ đội.
Những chi tiết này cần được đặt vào hoàn cảnh chiến tranh. Một phần thức ăn bồi dưỡng ở nơi thiếu thốn có giá trị rất cụ thể. Một người chỉ huy đến chốt có thể hiểu thêm điều những báo cáo chưa nói hết: đường tiếp tế, chỗ ngủ, tình trạng sức khỏe, tâm lý của người phải ở lại. Sự có mặt ấy cũng đem đến cho chiến sĩ cảm giác nhiệm vụ của mình được người lãnh đạo hiểu và chia sẻ.
Tình thương trong quân đội luôn đi cùng yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ. Thương bộ đội đòi hỏi sử dụng lực lượng có trách nhiệm, chuẩn bị chu đáo, tìm cách hạn chế tổn thất, chăm lo người bị thương và giữ sự công bằng trong điều kiện thiếu thốn. Nếu chỉ nói lời thân tình mà không giải quyết những việc ấy, lòng tin sẽ khó được gìn giữ. Các hồi ức về ông giúp nhận ra mối quan hệ giữa sự ân cần và tác phong sâu sát.
Qua công việc ở các chiến dịch, Đặng Vũ Hiệp lần lượt đảm nhiệm những cương vị quan trọng của Mặt trận Tây Nguyên. Ông là Chính ủy Sư đoàn 10 từ tháng 9/1972; sau đó giữ trọng trách Chính ủy Mặt trận.
Mỗi cấp công tác mở ra một phạm vi trách nhiệm lớn hơn. Ở đơn vị nhỏ, người cán bộ có thể biết rõ từng chiến sĩ. Ở cấp sư đoàn, mặt trận, điều cần giữ là một hệ thống lãnh đạo và tổ chức đủ sức nắm tình hình, chăm lo lực lượng, đưa chủ trương đến tận nơi thực hiện. Kinh nghiệm ở cơ sở giúp người lãnh đạo hiểu rằng phía sau một con số quân số là những người có sức khỏe, hoàn cảnh và khả năng chịu đựng khác nhau.
Một nét trong cách nhìn của ông được Báo Công an nhân dân dẫn lại từ hồi ký: chiến thắng được làm nên trực tiếp bởi những người lính và cán bộ phân đội, dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng. Nhận thức ấy giúp giải thích sự trân trọng mà ông dành cho bộ đội.
Đó cũng là một cách nhìn lịch sử có ý nghĩa. Khi đọc về chiến dịch, người ta thường nhớ những quyết định lớn và tên người chỉ huy. Nhưng quyết định chỉ trở thành kết quả qua việc làm của từng đơn vị, từng chiến sĩ. Ghi nhận họ đầy đủ khiến câu chuyện chiến tranh gần hơn với sự thật của đời sống, đồng thời nhắc người lãnh đạo về trách nhiệm sử dụng sức người được giao cho mình.
4. Người chính ủy trong mùa xuân năm 1975
Trong Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975, Đặng Vũ Hiệp được chỉ định làm Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Chiến dịch. Ông cùng tập thể lãnh đạo, chỉ huy góp phần chuẩn bị và thực hiện chiến dịch mở đầu cuộc tiến công chiến lược mùa xuân. Sau thắng lợi ở Tây Nguyên, ngày 26/3/1975, Quân đoàn 3 được thành lập; ông giữ cương vị Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân đoàn
Sự chuyển biến nhanh của chiến trường đặt ra yêu cầu đặc biệt đối với cả chỉ huy quân sự và công tác chính trị. Một lực lượng vừa trải qua chiến đấu phải được tổ chức để tiếp tục hành quân, nhận nhiệm vụ mới, phối hợp trên phạm vi rộng hơn. Niềm phấn khởi cần đi cùng sự tỉnh táo. Thời cơ lớn chỉ có thể được tận dụng khi đơn vị giữ được kỷ luật, sự thống nhất và khả năng thực hiện mệnh lệnh.
Theo tư liệu công bố về các tướng lĩnh Tây Nguyên, Đặng Vũ Hiệp tham mưu để Ban Thường vụ Đảng ủy Quân đoàn ra chỉ thị về công tác chính trị trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, đồng thời cùng Bộ Tư lệnh chỉ đạo công tác chuẩn bị.
Trong một chiến dịch lớn, công tác ấy phải đi theo nhịp vận động của bộ đội. Người lính cần biết nhiệm vụ, hiểu yêu cầu phối hợp, giữ tinh thần chiến đấu và chấp hành những quy định khi tiến vào vùng đông dân. Lãnh đạo đơn vị còn phải nắm tình hình sau hành quân, sau chiến đấu, củng cố những bộ phận đã tiêu hao. Những việc không xuất hiện rõ trên bản đồ tác chiến ấy vẫn có vai trò trong kết quả chung.
Quân đoàn 3 tiến công trên hướng Tây Bắc Sài Gòn, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Cùng Tư lệnh Vũ Lăng và tập thể lãnh đạo, chỉ huy, Đặng Vũ Hiệp hoàn thành trọng trách trong chặng đường cuối cuộc kháng chiến.
Khi viết về đóng góp của ông, cần nhìn chiến thắng trong sức mạnh của tập thể. Người chính ủy có phần việc riêng, đồng thời cùng tư lệnh và cơ quan chỉ huy chịu trách nhiệm trước lực lượng. Chính sự phối hợp ấy làm rõ vai trò của công tác chính trị: góp phần biến quyết tâm chung thành hành động có tổ chức, giữ mối liên hệ giữa mục tiêu chiến dịch với người thực hiện trên từng hướng tiến công.
Mùa xuân ấy khép lại một thời kỳ chiến tranh, nhưng những người sống qua nó còn mang theo ký ức rất lâu. Với Đặng Vũ Hiệp, Tây Nguyên và Quân đoàn 3 trở thành những phần đời không thể tách rời. Nhiều năm sau, ông tiếp tục quan tâm đến đơn vị cũ, đến truyền thống và những con người đã cùng đi qua chiến trường. Sự gắn bó không dừng ở ngày hoàn thành một nhiệm vụ.
5. Từ chiến trường đến trách nhiệm xây dựng quân đội
Tháng 11/1977, Đặng Vũ Hiệp được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và được phong quân hàm Thiếu tướng. Ông được thăng quân hàm Trung tướng tháng 6/1981, Thượng tướng tháng 6/1988. Ông là Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa IV, Ủy viên Trung ương Đảng khóa V, đại biểu Quốc hội khóa VII.
Từ một chiến trường cụ thể, công việc của ông mở rộng ra nhiều mặt của đời sống quân đội. Theo hồi ức của Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu, các lĩnh vực ông chỉ đạo có cán bộ, tuyên huấn, báo chí, xuất bản, kiểm tra, văn phòng và chính sách. Người từng làm việc dưới quyền cũng nhắc đến nền tảng văn hóa, quá trình đào tạo và kinh nghiệm từ cơ sở của ông.
Trong thời bình, sức mạnh của một quân đội tiếp tục được xây dựng qua con người. Đào tạo và bố trí cán bộ, giáo dục, kỷ luật, chăm lo đời sống, giải quyết chính sách đều có quan hệ với chất lượng đơn vị. Những việc ấy thường ít gây chú ý như một trận đánh, nhưng cần sự bền bỉ và khả năng nhìn xa. Một thiếu sót trong công tác cán bộ hay chính sách có thể kéo dài ảnh hưởng qua nhiều năm.
Kinh nghiệm chiến tranh giúp người lãnh đạo có những căn cứ thực tế, nhưng điều kiện mới cũng đòi hỏi tiếp tục học và điều chỉnh cách làm. Đặng Vũ Hiệp đã đi qua cả môi trường đào tạo, chiến đấu và cơ quan lãnh đạo. Chính sự kết hợp ấy giúp chúng ta hiểu vì sao đồng đội thường nhắc đến ông như một người có tư duy sắc sảo, gần gũi mà nghiêm túc trong công việc.
Năm 1992, cán bộ đơn vị cũ ra Hà Nội xin ý kiến chuẩn bị kỷ niệm ngày truyền thống. Ông tiếp đón thân tình, hỏi chuyện chiến trường, hướng dẫn công việc. Kỷ niệm Hùng Tấn kể trên Báo Gia Lai cho thấy ông vẫn quan tâm sát sao đến đơn vị.
Người lãnh đạo có thể tạo ảnh hưởng bằng những chỉ thị lớn, nhưng cũng bằng cách giải quyết một vướng mắc nhỏ đúng lúc. Cấp dưới cảm thấy dễ trình bày khi được nghe nghiêm túc; một vấn đề được làm rõ sẽ giúp công việc tiếp tục. Qua hồi ức ấy, tác phong của Đặng Vũ Hiệp hiện ra ở những cuộc gặp bình thường, nơi chức vụ gắn với trách nhiệm giúp người khác làm tốt phần việc của họ.
6. Lời mẹ dặn và công việc tri ân
Trong đời riêng, Đặng Vũ Hiệp có một nỗi day dứt: người em út, liệt sĩ Đặng Vũ Tân, chưa tìm thấy hài cốt. Tư liệu của Báo Nhân Dân ghi lại lời người mẹ nói với con trai: “Anh làm tướng mà không đưa được em về cho mẹ là không được”.
Câu nói ngắn ấy đặt người mang quân hàm cao trở lại vị trí của một người con, một người anh. Đối với mẹ, sau chiến thắng, điều còn thiếu vẫn là đứa con chưa trở về. Không chức vụ nào có thể làm sự chờ đợi ấy nhẹ đi. Người tướng hiểu nỗi đau của những gia đình liệt sĩ bằng trải nghiệm ngay trong gia đình mình.
Lời mẹ cũng giúp người đọc nhận ra một phần việc còn tiếp diễn sau chiến tranh. Những gia đình mong biết nơi con hy sinh, nơi an táng; những người đồng đội muốn tìm lại nhau; những người mẹ già cần được chăm sóc. Chiến thắng đem đến hòa bình, còn việc khắc phục mất mát đòi hỏi những hành động lâu dài. Ở đó, trách nhiệm của người cán bộ chính trị tiếp tục có nội dung rất cụ thể.
Tháng 4/1994, Đặng Vũ Hiệp cùng Nguyễn Mạnh Đẩu lên Điện Biên Phủ kiểm tra việc chuẩn bị về chính sách cho dịp kỷ niệm bốn mươi năm chiến thắng. Ông đến các nghĩa trang, bia kỷ niệm, xem việc tu bổ những khu mộ. Theo lời người cùng đi, ông cũng dành thời gian thăm các đối tượng chính sách và cán bộ làm công việc ấy ở cơ sở.
Một nghĩa trang được chăm sóc chu đáo là nơi người đã khuất được tưởng nhớ và thân nhân có thể tìm đến. Một tấm bia có tên giúp một người được nhận diện trong ký ức cộng đồng. Những việc này cần sự chính xác trong hồ sơ, sự phối hợp của nhiều cơ quan, và cả thái độ trân trọng của người thực hiện. Sự có mặt của ông ở những nơi ấy cho thấy chính sách được đặt vào đời sống, vào những người cụ thể đang mang nỗi đau.
Đặng Vũ Hiệp có đóng góp trong quá trình nghiên cứu, đề xuất chính sách tôn vinh các Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Theo hồi ức của Nguyễn Mạnh Đẩu được Dân trí ghi lại, năm 1994, ông thay mặt Tổng cục Chính trị báo cáo với Ban Bí thư về công tác chính sách. Sau chỉ đạo của Tổng Bí thư Đỗ Mười, các cơ quan phối hợp khảo sát, xây dựng đề án, xác định đối tượng và hình thức tôn vinh.
Đó là một quá trình có sự tham gia của nhiều người, nhiều cơ quan. Ghi nhận đóng góp của ông trong quá trình ấy cũng là ghi nhận khả năng đưa những day dứt trước sự hy sinh thành công việc có thể triển khai. Từ một lời mẹ dặn đến một chính sách cần có khảo sát, hồ sơ, đề án và quyết định của cấp có thẩm quyền. Tình cảm thôi thúc, còn trách nhiệm buộc người cán bộ theo việc đến cùng.
7. Những cuốn sổ tay còn giữ người lính
Sau chiến tranh, Đặng Vũ Hiệp trao cho Lê Hải Triều bốn mươi cuốn sổ tay ghi chép từ năm 1965 đến năm 1975. Người chấp bút hồi ký đã tiếp cận những trang ghi việc làm, sự kiện và suy nghĩ trong mười năm chiến trường. Từ những tư liệu ấy cùng ký ức của ông, cuốn “Ký ức Tây Nguyên” được hình thành; sách được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản năm 2000.
Những cuốn sổ tay có một giá trị riêng. Chúng giữ lại điều được ghi gần với thời điểm xảy ra, giúp người viết hồi ký có căn cứ để nhớ và đối chiếu. Chiến tranh thường khiến con người phải sống gấp; việc ghi chép đều đặn vì thế còn thể hiện một ý thức giữ tư liệu. Người sau có thể tìm được ở đó những chi tiết mà bản tổng kết không đủ chỗ trình bày.
Một cuốn hồi ký của người chỉ huy vừa kể đời riêng, vừa mở ra đời sống của nhiều người khác. Người viết cần có trách nhiệm với ký ức đã nhận: người đang sống có thể góp thêm, còn người đã hy sinh không thể trở lại để kể phần của mình. Sự thận trọng trước từng chi tiết làm cho trang sách có sức bền, giúp người đọc hiểu những điều kiện trong đó các quyết định và hành động đã diễn ra.
Theo người từng làm việc với ông, Đặng Vũ Hiệp có vốn ngoại ngữ và sự hiểu biết văn hóa sâu rộng. Tuy vậy, những trang viết về ông thường trở lại với điều giản dị hơn: cách ông thương và trân trọng người lính.
Chính cách nhìn ấy đem đến ý nghĩa cho việc lưu giữ ký ức. Lịch sử một chiến trường cần những mốc chiến dịch, nhưng cũng cần đời sống của người đi qua nó: sự thiếu thốn, cách tổ chức lực lượng, quan hệ với nhân dân, những cố gắng duy trì sức chiến đấu. Khi các phần ấy được đặt cạnh nhau, người đọc hiểu thêm cái giá của thắng lợi và nguồn lực đã làm nên thắng lợi.
“Ký ức Tây Nguyên” vì thế có vị trí trong di sản của Đặng Vũ Hiệp. Ông tiếp tục thực hiện trách nhiệm với đồng đội bằng một cách khác: để những năm tháng đã qua được kể lại, để người lính có mặt trong câu chuyện của chiến trường. Những cuốn sổ nhỏ đi từ căn cứ đến trang sách, giữ một phần trải nghiệm cho các thế hệ chưa từng sống trong chiến tranh.
8. Công việc cuối đời vì nạn nhân chất độc da cam
Khi Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam ra đời, Đặng Vũ Hiệp đảm nhiệm cương vị Chủ tịch đầu tiên. Đại hội thành lập Hội được tổ chức ngày 10/1/2004. Cùng các đồng sự, ông tham gia xây dựng hoạt động chăm sóc, giúp đỡ và bảo vệ quyền lợi của nạn nhân.
Nhiệm vụ ấy nối tiếp mối quan tâm lâu dài của ông đối với những người chịu hậu quả chiến tranh. Có những mất mát đã được ghi trong hồ sơ, có những khó khăn tiếp diễn trong đời sống hằng ngày của gia đình. Sự hỗ trợ cần đi đến nơi người cần giúp đang sống, dựa trên hiểu biết về hoàn cảnh và sự phối hợp giữa tổ chức, cộng đồng, người thân. Người từng lãnh đạo bộ đội lại nhận trách nhiệm trong một lĩnh vực nhiều gian khó.
Bài tưởng niệm trên Báo Nhân Dân ghi lại: tháng 10/2007, sau một buổi làm việc về việc chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam, ông phải vào bệnh viện. Trong những ngày điều trị, ông vẫn hỏi người cùng làm việc về bản dự thảo báo cáo đang chuẩn bị. Chi tiết ấy cho thấy sự gắn bó của ông với nhiệm vụ ngay khi sức khỏe suy giảm.
Một công việc được làm bằng ý thức trách nhiệm thường không rời người cán bộ ngay lúc họ trở về nhà. Nó ở trong những điều còn cần giải quyết, trong lời hẹn với đồng sự, trong mong muốn hoàn thành phần việc đã nhận. Với Đặng Vũ Hiệp, những năm cuối đời tiếp tục chứng tỏ rằng sự chăm lo con người là một mối quan tâm bền bỉ, xuyên suốt từ chiến trường đến hòa bình.
Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp từ trần ngày 11/4/2008 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Nhà nước tổ chức lễ tang theo nghi thức cấp Nhà nước. Ngày 17/10/2023, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng Thượng tướng Hoàng Minh Thảo và Thượng tướng Vũ Lăng.
Những phần thưởng ghi nhận một cuộc đời nhiều đóng góp. Còn trong ký ức người từng làm việc với ông, có hình ảnh người thủ trưởng gần gũi, người chính ủy đến với bộ đội, người tướng quan tâm đến nghĩa trang và những gia đình chịu mất mát. Các phương diện ấy cùng làm nên chân dung Đặng Vũ Hiệp: có tri thức, có bản lĩnh và giữ trách nhiệm với con người qua nhiều cương vị.
Trong bộ sách “Danh nhân họ Đặng Việt Nam xưa và nay”, cuộc đời ông giúp soi rõ một truyền thống được tiếp nối bằng việc làm. Người học trò Trường Bưởi đã đi vào quân đội, trưởng thành giữa chiến tranh, rồi đem trải nghiệm ấy vào công tác xây dựng quân đội và chính sách thời bình. Lời mẹ dặn còn vang trong câu chuyện đời ông, nhắc về những người chưa trở về và những gia đình vẫn chờ đợi. Từ lời dặn ấy, người đọc hiểu thêm chiều sâu nghĩa tình của một vị tướng.
Hà Nội, 07/10/2026
Đặng Vương Hưng
(Rút từ bộ sách "Danh nhân họ Đặng Việt Nam xưa và nay" đang tổ chức bản thảo. Kính mời bà con trong và ngoài họ Đặng: Ai có tâm thì tài trợ và đồng hành, để lưu danh mãi cùng con cháu mai sau).
