Bằng góc nhìn thẳng thắn và kinh nghiệm thực tiễn của một người chỉ huy từng trực tiếp chiến đấu nơi tuyến đầu, Đại tá Nguyễn Tiến Dũng đã tái hiện chân thực sự khốc liệt của chiến trường, đồng thời khắc họa tinh thần chiến đấu dũng cảm, sẵn sàng hy sinh của những người lính đặc công. Đặc biệt, những trang viết về vai trò, trách nhiệm và bản lĩnh của người mũi trưởng đã làm nổi bật phẩm chất của người chỉ huy trực tiếp chiến đấu, luôn đứng mũi chịu sào trước mọi hiểm nguy. Đó cũng là những ký ức và suy ngẫm sâu sắc mà ông muốn gửi lại cho các thế hệ mai sau, để mỗi người thêm thấu hiểu và trân trọng cái giá của hòa bình hôm nay.
1. Nói về sự tàn khốc của hai cuộc chiến tranh
Rất nhiều bạn hỏi: “Sao các anh nói về việc vào sinh ra tử đơn giản vậy?”.
Đúng là không có cuộc chiến nào đơn giản! Chỉ có cách nhìn nhận và mục đích mà tác giả muốn thể hiện trong bài viết của mình mà thôi!
Đoạn video trên ghi lại chuyến tôi trở về Gò Ba Gia, nơi ghi dấu một chiến công lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Mỹ của quân và dân Quảng Ngãi anh hùng. Tôi về đây để viếng 1.500 liệt sĩ của Tiểu đoàn Đặc công 406 đã hy sinh trong kháng chiến mà đến nay vẫn chưa tìm được hài cốt. Chỉ chừng ấy thôi cũng đủ để chúng ta hiểu cái giá phải trả cho chiến thắng trong một cuộc chiến tranh!
Trên đường hành quân vào Nam, đến chiến trường B1, tức chiến trường Trung Trung Bộ (Liên khu 5), chúng tôi phải đi bộ suốt ba tháng trời ròng rã! Đêm nghỉ, ngày đi. Chưa kể, khi gặp những khu vực thường xuyên bị máy bay B52 đánh phá, chúng tôi phải hành quân liên tục, bất kể ngày đêm, không được nghỉ…
Nghĩa Đàn! Nơi đoàn chúng tôi bị máy bay B52 rải thảm. Trời sáng rực, đất rung chuyển, tiếng bom rền vang không ngớt, rừng tan, đất nhừ…!
Một tiểu đoàn nữ Thái Bình và một tiểu đoàn nữ Thanh Hóa cũng có mặt trong khu vực tọa độ bị máy bay B52 rải thảm. Sự hy sinh, mất mát là điều khó tránh khỏi! Tuy nhiên, nhờ có sự chuẩn bị và phương pháp ứng phó phù hợp, cùng bản lĩnh, kinh nghiệm của những người chỉ huy, việc tổ chức lực lượng tránh bom đã mang lại hiệu quả đáng kể.
Máy bay B52 thường đánh phá theo tọa độ, với đội hình ba chiếc, sáu chiếc… Chúng đánh theo từng lượt và thường không lặp lại đúng vị trí vừa đánh. Vì vậy, nếu loạt bom đầu tiên không trúng đội hình, người chỉ huy sẽ ra lệnh cho bộ đội, nếu ở gần, nhanh chóng cơ động đến những hố bom vừa nổ để trú ẩn, nhằm hạn chế thương vong trong các đợt đánh tiếp theo.
Tất nhiên, vẫn có trường hợp bom đánh trùng vào vị trí cũ! Nhưng theo kinh nghiệm của chúng tôi, điều đó thường xảy ra khi địch tập trung đánh phá những chốt khống chế quan trọng, nhất là sau nhiều lần tiến công không thành…
Trận Ba Tơ, Quảng Ngãi năm 1972 cũng là những trận ác liệt mà ta đã phải đánh trong bão lũ, có tổn thất không nhỏ...!
Có cần phải diễn tả sự khốc liệt của các trận đánh không?... Nếu viết dạng ấy thì biết bao cho đủ...! Mìn, rào thép gai hàng chục lớp... địch vòng trong, vòng ngoài... hệ thống tình báo, gián điệp... hệ thống ấp chiến lược và các chế độ kìm kẹp kiểu Mỹ – một kẻ chuyên nghiệp đối phó các thuộc địa...! Chất độc diệt rừng xanh (da cam); thám báo, biệt kích và với đủ các loại lính đánh thuê tay sai vô cùng tàn bạo... dùng chất độc đủ loại! Mà đặc biệt chúng tiêm vào đồ ăn, nước uống để bán lên cho quân ta... Nguồn lương thực, thực phẩm... chủ yếu nhờ vào mạng lưới cơ sở của ta mua cung cấp. Thuốc chữa bệnh, thuốc sốt rét có lúc địch vây hãm, ngăn chặn, thiếu rất nghiêm trọng... Có lúc đơn vị tôi phải thực hiện: trước khi vào nhà ăn, y tế đứng trước nồi nước đắng (dền rừng) và mọi người đều phải uống một bát trước khi ăn để chống sốt!..
Chỉ khái lược một phần nhỏ của sự tàn bạo của kẻ thù với sự tàn khốc của cuộc chiến... thì các bạn cũng hiểu được quân và dân ta đã phải đương đầu như thế nào để có hòa bình và độc lập...!
Có bạn lại nghĩ rằng: "Gian khổ hy sinh nhất là bộ binh chúng tôi..."! Tôi đã là lính, là cán bộ từ tiểu đội đến trung đoàn; gốc là Đặc công và khi lên trung đoàn mới về bộ binh, liên tục ở vị trí trực tiếp chỉ huy chiến đấu (không ở cơ quan)... nên tôi thấu hiểu rất rõ!
Đặc công có thể nói là đội quân cảm tử! Nếu như tương quan lực lượng giữa bên tiến công và bên phòng ngự, từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây là: bên phòng ngự một thì trung bình bên tiến công phải ba (binh ba hỏa bảy). Có nghĩa nếu địch phòng ngự một mà ta muốn tiến công thì phải gấp ba lần lực lượng địch (kể cả lực lượng, phương tiện binh khí kỹ thuật...). Nhưng nếu Đặc công thì một tiến công sẽ phải đánh ít nhất là ba phòng ngự đối phương... đó còn chưa nói đến đánh tự bảo đảm lấy... đánh không cần chiến dịch hay mùa khô hoặc mưa...! Nếu bộ binh tiến công chỉ có thể vào mùa khô thì Đặc công phải đánh trong mọi điều kiện địa hình thời tiết!
Cái nguy hiểm nhất là luồn vào sâu trong khu vực phòng thủ của đối phương để đánh; trong nhiều phòng tuyến lại không được hỏa lực cấp trên chi viện, ngay cả mình cũng chỉ có vũ khí cầm tay... Đó còn chưa nói đến bảo đảm từ lương thực, vũ khí, cứu thương... phải tự giải quyết... Nếu phải tính đến bảo đảm an toàn...? Ai có thể làm kế hoạch nổi nếu không có giải pháp bắt buộc CHẤP NHẬN HY SINH!
Nói như vậy không phải hơn thua! Mà muốn chúng ta phải có cách xem xét toàn diện... để trân trọng, gắn bó, đoàn kết, thương yêu đồng chí đồng đội trong sự nghiệp chung. Mỗi binh chủng đều có những gian khổ hy sinh khác nhau để cùng hoàn thành nhiệm vụ...!
Nói đến sự cảm tử của cách đánh đặc công, phải nói đến tình huống phải cường tập (đánh cưỡng hành)! Có nghĩa là khi đội hình đang đột nhập mà bị lộ, được lệnh, tất cả đội hình vượt rào, lăn xả vào mục tiêu theo nhiệm vụ…
Không thể kể ra đây những bí mật quân sự! Mà chỉ nói đến yếu tố tinh thần và sự dũng mãnh: mình trần, chân đất, đạp lên tất cả, bay qua các loại rào để lao vào mục tiêu đã được phân công… Chỉ từng ấy thôi, nếu không có khí phách anh hùng, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ thì sao có thể làm được…!
2. Những điều cần nói
Nếu không nói rõ, thế hệ không trực tiếp tham gia chiến đấu sẽ nghĩ về sự tổn thất và chiến thắng ra sao!
Đặc công “lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ thắng lớn”… Điều đó đã được đề cập ngay cả trong tài liệu “Chống đặc công” của Mỹ, dành cho cán bộ cao cấp nghiên cứu để đối phó, mà ta đã thu được…
Tài liệu đã liệt kê các trận đánh điển hình như đánh sân bay Chu Lai của Tiểu đoàn 409, đánh kho xăng, đánh tàu của Tiểu đoàn 407… và thừa nhận “tổn thất rất nặng nề, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần và cục diện…”.
Nếu khi huấn luyện, các trận đánh đều có các rổ “khắc phục vật cản”, thì ở chiến trường, bộ đội sẽ được huấn luyện: Mũi trưởng (Trung đội trưởng) là người luôn đi đầu dò, gỡ mìn, cắt rào… Khi đến hàng rào trong cùng mới dẫn hai chiến sĩ hỏa lực triển khai hai bên, ngắm vào mục tiêu (có thể là lỗ châu mai của lô cốt hoặc tên gác hai bên cửa mở). Sau đó, mũi trưởng đưa lượng nổ phá rào cài vào hàng rào cuối cùng, sẵn sàng… rồi mới cắt hàng rào cuối cùng.
Nếu khi cắt hàng rào cuối cùng bị lộ!… Mũi trưởng dùng AK tiêu diệt lập tức tên gác gần nhất phát hiện ra ta và giật bộc phá, phá hàng rào cuối cùng. Đó cũng là lệnh cho hai chiến sĩ hai bên tiêu diệt mục tiêu, để toàn đội hình tức tốc lao vào, phát triển chiến đấu theo hướng và mục tiêu cụ thể đã được phân công, đã được luyện tập điêu luyện trong quá trình chuẩn bị trên thao trường mô phỏng theo mục tiêu của địch!
Gần như tất cả các trận đánh giữ được bí mật đều tiêu diệt gọn quân địch, và ta có thể không có thương vong hoặc rất ít thương vong!
Còn những trận bị lộ: Nếu chỉ còn một lớp rào thì cơ bản vẫn có thể giành chiến thắng, nhưng có thể không tiêu diệt gọn được quân địch hoặc phải chấp nhận thương vong ở mức độ thấp!
Còn nếu bị lộ từ ngoài nhiều hàng rào thì sẽ gặp khó khăn rất lớn, thương vong, tổn thất rất cao… Và gần như, nếu đã không thắng thì không thể giải quyết được tử sĩ!
Giải quyết thương binh cũng là một vấn đề lớn! Ai bị thương phải tự báo cho tổ chiến đấu hoặc tự bò ra cửa mở!
Khi đánh vào, mũi trưởng đi đầu thì khi rút ra, mũi trưởng sẽ ra trước cửa mở! Tổ nào rút qua cũng đều được kiểm soát và xử trí… Đến tổ cuối cùng, mũi trưởng mới đi sau, quản lý, chỉ huy đội hình rút theo kế hoạch của cấp trên…!
Tôi muốn nói kỹ đến vai trò của mũi trưởng, vì đây là một chức vụ gian khổ nhất, hy sinh nhiều nhất trong tác chiến đặc công!
Chứ không phải như một anh bạn gà mờ lại dám nói: “Cán bộ từ xa… chỉ có người lính chúng tôi…”!
Nói chung, cán bộ đặc công vừa phải đi chuẩn bị chiến trường, vừa trực tiếp chỉ huy khi vào trận. Họ cũng là những người đứng đầu, chịu mọi mũi tên, hòn đạn, đối mặt với tình thế một mất một còn, gánh vác toàn bộ trách nhiệm và sự tồn vong của đơn vị…!
Đoàn chúng tôi vào chiến trường Quân khu 5, cho đến khi giải phóng (sau ba năm), số mũi trưởng đã hy sinh khoảng hai phần ba…!
Đúng là:
“Ra đi không hẹn ngày về!
Đánh tan giặc Mỹ mới về quê hương”…
Tính khốc liệt của tác chiến đặc công thể hiện ngay cả khi đã đánh thắng và rút quân…! Chỉ chậm khoảng hai, ba mươi phút sau khi tiêu diệt hoàn toàn mục tiêu, pháo các loại của địch có thể bắn trùm lên toàn bộ căn cứ, sẵn sàng hủy diệt tất cả… Vì vậy, sau khi đánh thắng, việc giải quyết thương binh, tử sĩ phải được tiến hành hết sức khẩn trương…!
Người bị thương sẽ được anh em trong tổ dìu ra hoặc tự bò ra cửa mở…! Những người ra trước sẽ xốc thương binh lên vai, vác chạy theo cửa mở. Chỉ khi ra khỏi khu vực chiến đấu mới có lực lượng cứu thương hỗ trợ (có thể là lính vận tải hoặc du kích trong các trận đánh lớn…!).
Chính vì tính chất đặc thù và sự khốc liệt của tác chiến đặc công như vậy nên mọi người cũng sẽ hiểu được tại sao quy định về giải quyết thương binh, tử sĩ của ta rất nghiêm ngặt! Và cũng vì sao có nhiều đồng đội hy sinh mà không thể đưa được thi hài ra khỏi trận địa đến thế!…
(Còn tiếp)
