1. Phía sau mặt trận chẳng bình yên
Một chiều, tôi nhận được cuộc điện thoại từ anh Trần Minh Thiệt. Giọng anh nghe có vẻ không vui:
– Vừa họp Thường vụ xong! Có người nói về mày... nhưng tao nghe thấy vô lý nên gạt đi. Thế rốt cuộc là có chuyện gì vậy?
Tôi ngạc nhiên đáp:
– Làm gì có chuyện đó đâu anh!
Anh Thiệt dứt khoát:
– Vậy thì mày bố trí thời gian về Sư đoàn ngay đi nhé! Cứ nói là tao bảo mày về như vậy, không cần phải úp mở gì cả!
Đúng là bản chất của một anh hùng, tư cách của một cấp trên mẫu mực và của một người anh đáng kính.
Tôi lập tức về Sư đoàn và người tôi gặp đầu tiên là Sư trưởng. Ông vốn là người rất gần gũi, vừa thấy tôi đã vui vẻ kéo vào nhà rồi hỏi han chuyện đơn vị, chuyện riêng tư. Tôi cũng không úp mở mà hỏi thẳng vụ việc như anh Thiệt đã báo. Sư trưởng không cần hỏi sao tôi biết chuyện, ông thẳng tính nói luôn:
– Mày cứ lên hỏi thẳng thằng mặt đỏ như... phải phát ấy! Chính nó nói đấy! Cứ bảo là tao nói vậy, lên ngay đi rồi về đây ăn cơm!
Trong lòng rất bực mình, trên đường đi đến nhà ông Phó Chính trị này, tôi tự hỏi tại sao lão ta lại làm như vậy. Tôi và lão từng có thời gian gắn bó hồi chiến dịch Minh Long – Quảng Ngãi thời kháng chiến chống Mỹ. Chính tôi là người dẫn anh Quý (Tiểu đoàn trưởng) cùng đi, lúc đó lão đang là Chính trị viên Tiểu đoàn 7 thuộc Lữ đoàn 52.
Khi gặp mặt, tôi giữ thái độ rất nghiêm túc, lễ phép chào hỏi rồi báo cáo tình hình chính trị phía trước của đơn vị. Sau đó, tôi chủ động đặt thẳng vấn đề về việc tại sao Thủ trưởng lại phát biểu như vậy ở hội nghị Thường vụ Sư đoàn. Ông ta lúng túng chống chế:
– Sao cậu lại nghe ở đâu nói thế...?
Tôi đáp luôn:
– Chính hai ông anh lớn bảo tôi lên đây hỏi anh đấy!
Đến lúc này, ông ta không thể chối cãi được nữa, đành lấp liếm:
– Thì tôi cũng chỉ nghe anh em phản ánh lại vậy thôi...
Tôi gằn giọng:
– Sinh mệnh chính trị của một cán bộ mà Thủ trưởng lại chỉ nghe lỏm đâu đâu, không cần kiểm tra xác minh đã vội đưa ra đánh giá kết luận trước Thường vụ Sư đoàn. Nếu việc này không được giải quyết thỏa đáng, tôi sẽ báo cáo toàn bộ vụ việc về Mặt trận và Quân khu.
Thấy tôi làm căng, ông ta lập tức hạ giọng:
– Nếu cậu đã nói rõ ràng như vậy thì tôi sẽ báo cáo lại với Thường vụ là không phải như thế nữa...
Thực tâm tôi cũng chẳng cần gì ngoài việc bác bỏ những thông tin truyền tai thất thiệt, vốn đã bị biến thành vũ khí của định kiến cá nhân. Trên đường trở về đơn vị, tôi cứ suy nghĩ mãi: Tại sao họ lại muốn tìm cách hại mình? Rồi dần dần tôi cũng tìm ra nguyên nhân.
Số là khi tôi làm chỉ huy ở Sở chỉ huy phía trước, dưới quyền tôi có một cậu em rất gắn bó và làm được rất nhiều việc. Ngoài công tác chuyên môn thường xuyên, cậu ấy còn tự mình biên soạn nội dung chương trình bồi dưỡng đối tượng Đảng, đơn thương độc mã giải quyết các công việc chuyên ngành của tất cả các đơn vị tuyến một. Vậy mà không hiểu sao cậu ấy lại bị giữ quân hàm, không chịu trao?
Tôi từng đến gặp trực tiếp ông Phó Chính trị này để hỏi nguyên nhân, tất nhiên lúc đó ông ta đổ lỗi là do "Trung đoàn đề nghị". Nhưng khi tôi về lại Sở chỉ huy cơ bản dưới Tà Beng để xác minh, cả Trung đoàn trưởng và Phó Chính trị Trung đoàn đều khẳng định chắc chắn không có chuyện đó. Thế là tôi đã cầm văn bản chính thức lên gặp ông ta để đòi lại quyết định chính đáng cho người cán bộ cấp dưới của mình. Chẳng lẽ bảo vệ lẽ phải như vậy lại là cái sai sao? Có lẽ đối với một kẻ nhỏ nhen, hành động thẳng thắn ấy của tôi đã bị coi là một sự xúc phạm đối với cá nhân ông ta.
Sau một thời gian, cấp trên có quyết định cho tôi bàn giao công việc để chuẩn bị đi học. Tôi vốn không định viết ra những chuyện không đẹp này vì sợ làm vấy bẩn môi trường cao đẹp của người lính Bộ đội Cụ Hồ. Nhưng vì có nhiều đồng đội từng chứng kiến và tỏ ra không vui trước sự việc đó, nên tôi nghĩ sự thật khách quan mới là bản chất của tính khoa học. Đây cũng là lời cảnh tỉnh cho hiện tại và tương lai: "Muốn không ai biết thì đừng làm!".
Cũng chính vì việc anh Thiệt báo trước cho tôi biết để kịp thời chấn chỉnh, mà sau này khi anh đi học để lên tướng, ông ta vẫn còn bịa chuyện để kiện cáo anh. Khi anh Thiệt trở về để làm rõ trắng đen, anh gặp tôi và bảo:
– Anh về để giải quyết việc của thằng mặt đỏ... Nó dám bịa chuyện kiện anh, nhưng anh giải quyết xong xuôi rồi. Thằng này sẽ không thể tồn tại được lâu nữa đâu! Ngày mai anh lại đi rồi...
Và rồi mọi chuyện sau đó diễn ra đúng như những gì anh Thiệt nói. Tôi thấy buồn và xót xa khi nghĩ lại những ký ức kiểu này, nó làm tổn thương đến truyền thống quân đội, tổn thương đến chế độ ta. Đúng là "con sâu làm rầu nồi canh"!
2. Rời Chùa về lại với Ba Biên
Chẳng biết trục trặc thế nào mà tôi với Mai Văn Y (Trung đoàn trưởng Trung đoàn 94) khi nhập trường thì hồ sơ Đảng lại bị thiếu mẫu số 2 (loại này do cấp trên cơ sở lưu giữ). Sau khi báo cáo sự việc về Quân khu, chúng tôi nhận được chỉ thị: Quay về đơn vị để chờ sang năm sau đi học lại!
Chúng tôi trở về Quân khu, anh Y tâm sự với tôi:
– Tôi bị sốt rét liên tục, sức khỏe giờ quá yếu rồi nên cấp trên bảo thôi cứ ở lại bên nước. Tôi cũng vừa nhận quyết định về làm Huyện đội trưởng huyện Đơn Dương, Lâm Đồng.
Còn đối với tôi, Phó Tư lệnh Quân khu Huỳnh Hữu Anh bảo:
– Cậu ở bên biên giới lâu ngày rồi, để tao nói với các anh bố trí cho cậu về Phòng Quân huấn cơ quan Quân khu nghỉ ngơi một thời gian rồi chờ năm sau đi học.
Từ trước đến nay tôi chưa từng làm việc ở cơ quan bao giờ nên cũng không thiết tha lắm. Tôi thẳng thắn trình bày:
– Báo cáo Thủ trưởng, em muốn được tiếp tục về lại bên kia chiến trường, chứ tính em không phù hợp làm ở cơ quan đâu ạ.
Thế rồi khi làm việc trực tiếp với cơ quan tổ chức, tôi chủ động đề nghị:
– Xin cho tôi được điều về Sư đoàn 315.
Khi được hỏi tại sao lại muốn đi Sư đoàn 315 mà không quay về Sư đoàn 307 cũ, tôi đã trả lời một cách thẳng thắn:
– Tôi muốn dồn toàn bộ tâm trí và sức lực của mình để đánh giặc, chứ không muốn vừa ra trận lại vừa phải dành một phần tâm trí để đối phó với người mình!
Cơ quan tổng hợp báo cáo lên trên, và cuối cùng tôi nhận quyết định điều động về Sư đoàn 315, giữ chức vụ Trung đoàn phó kiêm Tham mưu trưởng Trung đoàn 143 (e143). Lúc này, trung đoàn chúng tôi vừa nhận lệnh lên thay phiên cho Trung đoàn 733 – đơn vị vừa trải qua một thời gian dài chiến đấu ác liệt với quân Pôn Pốt và quân Thái Lan, cần phải rút về tuyến sau để củng cố lực lượng.
Đặc điểm của khu vực chiến sự này vô cùng khắc nghiệt: Toàn bộ tuyến biên giới đều là những dãy núi cao nằm bên đất Thái Lan, trong khi phía Campuchia thì thấp hẳn xuống dưới vực sâu. Chính vì vậy, kẻ địch chủ yếu chiếm giữ các điểm cao có lợi. Việc quân ta tổ chức phòng ngự trong thế trận bị địch đè trên đầu là một bất lợi cực kỳ lớn. Hơn nữa, ở hướng Ngã ba biên giới này có cả quân đội Thái Lan trực tiếp tham gia chiến đấu, nên máy bay và pháo binh của địch hoạt động rất mạnh, khiến chiến trường trở nên vô cùng ác liệt.
Khi quân của Trung đoàn 143 vào thay phiên hoàn chỉnh, anh Leo (Trung đoàn trưởng) đi nghỉ phép. Lúc anh trở lên, anh làm thủ tục bàn giao lại toàn bộ công việc cho tôi rồi chuyển về Trung đoàn 733. Anh Đinh Quốc Trọng lúc đó là Trung đoàn phó về Chính trị. Anh vốn là giáo viên cấp 3 nhập ngũ năm 1972 nhưng tuổi đời lớn hơn tôi.
Tiếp xúc và làm việc chung với tôi được mấy ngày, anh Trọng vui vẻ bảo:
– Tôi cứ tưởng ông "Dũng lửa" Đặc công thì chỉ là dân võ biền thôi, hóa ra ông nói chuyện cũng lý luận lắm nhỉ!
Tôi cười đáp:
– Có vẻ như anh quen xem thường cán bộ quân sự rồi thì phải? – Nói rồi tôi cười.
Anh Trọng cũng cười giải thích:
– Bởi vì tôi từng chứng kiến nhiều rồi mà... Chân lý luôn là những cái cụ thể!
Từ những trao đổi thẳng thắn ban đầu đó, anh em chúng tôi dần dần hiểu nhau hơn, sống với nhau rất vui vẻ và hòa hợp trong cả công việc lẫn sinh hoạt hàng ngày.
Để nắm chắc tình hình, tôi trực tiếp đi kiểm tra tất cả các điểm tựa nhằm chấn chỉnh lại công tác bố phòng và tuần tra đường biên. Vấn đề tuần tra đường biên là nhiệm vụ tối quan trọng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và triệt hạ các toán địch có ý đồ đột nhập vào nội địa, cho dù hệ thống hàng rào K5 của ta đã hoàn thành. Theo quy định nghiêm ngặt, các chốt tuần tra khi gặp nhau phải truyền tay nhau ký vào sổ xác nhận và báo cáo tình hình về Sở chỉ huy (SCH) từng ngày.
Khi đi kiểm tra các chốt, tôi chủ động chọn đường đi vòng từ phía sau lên. Lúc kiểm tra đến Tiểu đoàn 2, tôi phát hiện ra những dấu hiệu không bình thường. Tôi liền nói với Ban chỉ huy Tiểu đoàn:
– Ăn cơm xong, các cậu trong thành phần dự giao ban chiều nay đi theo tôi lối đường biên cho gần! Chúng ta đi dọc theo đường tuần tra để kiểm tra xem quân mình ra sao luôn.
Nghe tôi nói vậy, tôi để ý thấy anh chỉ huy và Phó Chính trị nháy mắt ra hiệu cho nhau rồi đi vào phòng riêng. Lát sau, khi ăn cơm, họ mới ái ngại bảo tôi:
– Thủ trưởng đi lối này nguy hiểm lắm... Chúng em sợ mìn địch gài dày đặc và có các tổ phục kích của chúng nên không bảo đảm an toàn đâu ạ.
Tôi nói thẳng luôn:
– Mình là dân Đặc công, vào ra đất địch còn như đi chợ. Có mìn thì gỡ mìn, địch phục kích thì nổ súng đánh luôn! Chứ làm cán bộ chỉ huy mà sợ cả cái đường biên do chính quân mình tuần tra hàng ngày thì ra kiểu cán bộ gì?
Thấy các vị cứng họng không biết nói sao, tôi bồi thêm một câu:
– Nếu các cậu sợ thì cứ đi ở phía sau! Chỉ cần cho một tổ trinh sát đi trước dẫn đường là được, còn lại để tôi trực tiếp chỉ huy cho!
Nhận thấy vẻ không thể chối cãi được nữa, tôi nhìn thẳng vào họ và hỏi:
– Có phải chắc chắn lâu nay các cậu không hề cho bộ đội đi tuần biên, mà chỉ cho quân đi vòng lối đường mòn phía sau để truyền tay nhau ký sổ đối phó đúng không?
Lúc này, hai anh em Bình và Lệ mới cúi đầu thừa nhận:
– Chúng em xin nhận khuyết điểm với Thủ trưởng... Đúng là có chuyện như vậy ạ.
Có lỗi thì nhận, nên người chỉ huy như tôi cũng vơi đi nỗi bực bội phần nào. Qua sự việc này, trong buổi giao ban sau đó, tôi và anh Trọng đã rất quyết liệt chấn chỉnh, đưa công tác tuần tra biên giới trở lại nề nếp nghiêm túc. Đúng là đã làm cấp trên thì phải có cái đầu của những cái đầu, có như vậy thì những mẹo vặt luồn lách, né tránh của cấp dưới mới không bao giờ có đất tồn tại, và kỷ luật quân đội mới thực sự nghiêm minh!
Thời gian này, máy bay trinh sát của quân đội Thái Lan hoạt động ngày càng nhiều hơn. Tôi phát lệnh cho Chủ nhiệm chỉ huy hỏa lực: Cho phép nổ súng đánh trả ngay khi phát hiện máy bay địch vượt qua đường biên giới.
Chiếc máy bay trinh sát của địch bay vòng thứ nhất, rồi vòng thứ hai, nhưng chúng vẫn khôn ngoan chỉ lượn sát đến đường biên. Đến vòng thứ ba, nó bất ngờ lao sâu vào khu vực trận địa của ta. Ngay lập tức, hai đại đội súng máy 12ly8 của trung đoàn (trong đó có một đại đội được tăng cường) đồng loạt nổ súng đánh trả. Tuy nhiên, tiếng súng nghe rất lẹt đẹt, hỏa lực không đủ tập trung nên chiếc máy bay địch đã kịp thời chạy thoát.
Tôi lập tức yêu cầu cơ quan kiểm tra ngay trận địa: Tại sao hỏa lực của cả hai đại đội phòng không phối hợp mà lúc bắn lại lẹt đẹt như vậy? Kết quả kiểm tra cho thấy: Do công tác bảo dưỡng vũ khí kém, súng bị hóc đạn đến gần một nửa. Vũ khí trang bị như thế thì còn gì mà chẳng như vậy!
Sau trận đó, máy bay địch vẫn tiếp tục lao vào trinh sát. Tôi phát lệnh cho phép phân đội tên lửa vác vai A72 (lực lượng được tăng cường) được phép nổ súng trong tầm bắn hiệu quả khi chúng xâm nhập vào trận địa của ta. Nhưng phi công địch vốn đã có kinh nghiệm thực chiến với Trung đoàn 733 từ trước, nên khi bay vào, chúng khôn ngoan bay rất cao, vượt ngoài tầm bắn hiệu quả của súng máy 12ly8. Đến khi bay ra, bị hỏa lực tên lửa A72 của ta bắn đuổi, phi công địch liền lập tức tắt máy, cho máy bay chao đảo chòng chành như một chiếc lá rụng rồi nương theo đà lao về phía đất Thái Lan. Theo nguyên lý tầm nhiệt, tên lửa A72 bị mất phương hướng khi nguồn nhiệt từ động cơ máy bay đột ngột giảm xuống. Trong khi đó, trận địa pháo cao xạ 37mm của cấp trên bố trí ở phía sau lại nằm ngoài vùng hỏa lực, nên cuối cùng chiếc máy bay địch đã chạy thoát.
Chúng tôi được nhận thêm 500 quân tân binh mới từ trong nước sang tăng cường! Tôi trực tiếp xuống kiểm tra để chỉ đạo biên chế số anh em này về các đơn vị sao cho thật phù hợp. Khi xem danh sách và nhìn vào cọc học vấn, tôi chủ động tìm những người có trình độ văn hóa cao để ưu tiên đưa về các phân đội chuyên môn kỹ thuật – nơi rất cần đến kiến thức khoa học. Tôi quyết tâm làm chặt chẽ, không để xảy ra tình trạng như các lần trước: Nhiều người khai học vấn cao để được giữ lại các đơn vị phía sau, né tránh các đơn vị bộ binh trực tiếp chiến đấu ác liệt.
Tôi trực tiếp kiểm tra từng người khai có "văn hóa" cao. Ai khai học hết cấp 3, tôi đều hỏi trực tiếp về đạo hàm, hóa học hữu cơ, vi phân và tích phân. Nhờ cách làm kỹ lưỡng này, tôi đã chọn lọc ra được lực lượng đầy đủ và chính xác cho các đơn vị chuyên môn.
Anh Trọng là người vốn tính kỹ càng và khó tính, thấy vậy liền bảo tôi:
– Để tôi tự chọn chiến sĩ công vụ cho!
Thế rồi ông tự tay chọn ra hai chú tân binh trông rất đẹp trai, nhanh nhẹn. Anh Trọng tỏ vẻ tâm đắc lắm, hồ hởi khoe với tôi:
– Ông xem tôi chọn người đấy, chuẩn chưa!
Cũng phải kể thêm về câu chuyện chọn người và dùng người này. Hai chú công vụ được chọn trông rất sáng sủa, nhanh nhẹn, nhưng khi bắt tay vào việc nấu nướng, dọn dẹp nhà cửa thì lại tỏ ra vô cùng vụng về. Bản thân tôi thì cảm thấy điều đó hết sức bình thường, vì bất cứ ai khi mới bước vào cuộc sống chiến trường cũng đều cần có thời gian để làm quen. Nhưng anh Trọng thì rất khó chịu và không ngớt lời phàn nàn.
Thấy vậy, tôi liền bảo anh:
– Anh thích anh em trông sáng sủa thì không sai. Nhưng anh phải hiểu, con nhà lao động thường nhìn không được sáng sủa, bóng bẩy vì họ phải dầm mưa dãi nắng, gian khổ từ nhỏ nên mới quen việc tay chân. Còn mấy đứa anh chọn chắc chắn ở nhà chỉ chủ yếu được gia đình nuôi cho ăn học, thì làm sao chúng nó biết làm những việc thế này được. Thôi, để đó tôi huấn luyện cho!
Nói là làm, tôi tự tay viết một bản "cẩm nang" ngắn gọn cho các em đọc và treo ngay tại gian bếp ăn: "... Luộc rau sắn phải luộc thật nhừ... Lấy nước luộc cho thêm mì chính và chút muối làm canh. Lấy quả cà gai dại bổ đôi, bóp kỹ với muối và mì chính... Rau tàu bay rửa sạch, vò nhẹ rồi trộn với muối và mì chính... Rau môn thục, môn dóc bóp muối, mì chính... Rau lang rừng..."
Đúng ngày đầu tiên hai chú công vụ dọn cơm ra ăn theo đúng công thức trong bản cẩm nang của tôi, anh Trọng vừa nếm thử đã cáu sườn, quát lớn:
– Ai bảo chúng mày làm kiểu này hả?!
Các em sợ hãi, vội vàng lí nhí thưa:
– Dạ, Thủ trưởng Dũng dạy tụi em làm ạ! – Nói rồi các em còn run rẩy chỉ tay lên tờ cẩm nang tôi dán trên vách.
Tôi ngồi bên cạnh nhìn anh Trọng, chỉ cười mà không lên tiếng. Anh Trọng nhìn tôi cằn nhằn:
– Đúng là cái ông dân Đặc công này! Chuyên ăn bẩn rồi nghĩ ra cái kiểu này thì thằng nào mà nuốt cho nổi!
Tôi thản nhiên cười đáp:
– Ngon mà anh...
Từ hôm đó, anh Trọng đầu hàng bảo tôi:
– Thôi, ông để tôi tự lo chứ ông dạy kiểu này thì có ngày anh em mình thành heo luôn!
Thời gian sau, Sư đoàn có lệnh cho quân ta rút khỏi điểm cao 555. Tôi chủ động đề xuất với Sư trưởng:
– Xin phép để tôi trực tiếp chỉ huy bộ đội gài mìn bẫy tại đây. Tránh trường hợp khi ta vừa rút đi, địch lại nghênh ngang lên chiếm chốt rồi đứng ngay trên đầu ta!
Nhưng Sư trưởng gạt đi:
– Công binh của Sư đoàn nó cũng biết gài mìn chứ, cậu không phải lo việc đó.
Kết quả đúng như tôi lo ngại, ta vừa rút quân ngày hôm trước thì ngay ngày hôm sau, quân địch đã nhẹ nhàng kéo lên chiếm lĩnh điểm cao 555 mà không gặp bất kỳ trở ngại nào. Trước thực tế đó, tôi cũng chẳng biết nói gì hơn khi trách nhiệm và quyền hạn của mình ở trung đoàn chỉ có giới hạn đến thế.
Đến lúc Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước ta sang thăm Thái Lan, phía bạn đưa ra ý kiến phản đối việc ta đóng quân sát biên giới. Lệnh từ trên dội xuống bắt trung đoàn tôi phải bỏ cả điểm chốt 694 rồi đến chốt 600. Có điều, lệnh bỏ chốt thì thực hiện rất dễ, nhưng với đặc điểm địa hình ở đây, nếu ta bỏ mà để địch chiếm lại thì chúng sẽ đứng ngay trên đầu mình, khống chế toàn bộ tuyến dưới.
Tình thế cấp bách, tôi buộc phải tiếp tục đề nghị lên Sư đoàn:
– Xin cho tôi được gài mìn bẫy tại các điểm này. Ta chấp hành lệnh bỏ chốt nhưng phải bảo đảm địch không thể lên chiếm đóng được!
Lần này, Sư đoàn đã đồng ý. Ngay lập tức, tôi tập trung Đại đội Trinh sát và phân đội Công binh của trung đoàn lại để tổ chức huấn luyện kỹ thuật gài bẫy, rồi trực tiếp ra trận địa chỉ huy anh em bố trí mìn bẫy. Đúng như dự kiến của tôi, khi ta rút đi, quân địch vừa mò vào chiếm chốt đã vấp mìn nổ liên tiếp ba quả ngay trong một buổi sáng. Bị đòn đau, chúng hoảng sợ bỏ chạy và từ đó không bao giờ dám bén mảng lên đỉnh chốt đó nữa. Có thể người ngoài đọc những dòng này sẽ nghĩ tôi nói sạo, nhưng những người lính của tôi năm xưa hiện vẫn đang xem bài viết này đấy, có ai dám bảo là không đúng không?
Một vụ việc xảy ra ngay trong đơn vị mà dù không muốn, tôi vẫn phải thẳng thắn nhắc lại ở đây.
Khi tình hình ngoại giao giữa ta và Thái Lan đang diễn ra vô cùng căng thẳng – đỉnh điểm là vụ việc phức tạp liên quan đến khẩu hiệu "đả đảo quân ăn thịt chó" – buộc quân ta phải nhượng bộ rút chốt trên đầu mình nhường cho đối phương trong lúc họ đang nóng máu. Vậy mà giữa tình hình nhạy cảm ấy, Đại đội trưởng Đại đội súng không giật DKZ 106mm (đơn vị tăng cường cho trung đoàn) lại tự ý đem pháo ra bắn thẳng vào đoàn xe của phía Thái Lan đang di chuyển ra đập nước của họ.
Nhận được tin báo, lệnh từ cấp trên dội xuống kiểm tra vô cùng gắt gao. Tôi bảo anh Trọng trực tiếp lên trận địa của đại đội này để chấn chỉnh kỷ luật ngay lập tức. Đến khi anh Trọng kiểm tra xong trở về, anh bức xúc kể lại:
– Thằng Đại đội trưởng nó ngang ngược lắm! Nó dám tuyên bố trước anh em là cứ bắn vung xuýt chó cho tụi nó sợ!
Không chỉ dừng lại ở hành động vô kỷ luật đó, qua kiểm tra, chúng tôi còn phát hiện đơn vị này đã tự ý bóc hết toàn bộ niêm phong bảo quản của cơ số đạn pháo 106mm – một điều tối kỵ và bị cấm tuyệt đối khi chưa có mệnh lệnh chính thức từ cấp trên.
Trước tình hình nghiêm trọng đó, một mặt chúng tôi lập tức báo cáo sự việc về Sư đoàn, mặt khác, căn cứ theo quyền hạn của Ban chỉ huy trung đoàn, tôi ra lệnh đình chỉ chức vụ ngay tại chỗ đối với viên Đại đội trưởng này, đồng thời điều động đồng chí Trợ lý Tác chiến của trung đoàn lên thay thế để điều hành đơn vị.
Đúng lúc đó, Thường vụ Đảng ủy Sư đoàn đang họp khẩn. Sư đoàn phát lệnh yêu cầu hai trung đoàn (trung đoàn chúng tôi và trung đoàn của đơn vị tăng cường) phải tổ chức một hội nghị liên tịch để kiểm tra xử lý vụ việc và báo cáo gấp. Rất đáng tiếc là khi vào cuộc họp, đồng chí Phó Chính trị của trung đoàn bạn (đại diện cho đơn vị tăng cường) dẫn quân đến họp nhưng lại liên tục tìm cách bao biện, che giấu khuyết điểm cho cấp dưới. Ông ta đưa ra lý do: Đây là quân tăng cường chứ không phải quân phối thuộc, nên Trung đoàn 143 không có quyền ra lệnh đình chỉ công tác đối với cán bộ của họ!
Nhận thấy bầu không khí cuộc họp có dấu hiệu chuyển sang tranh cãi bất phân thắng bại, tôi buộc phải bàn bạc nhanh với anh Trọng:
– Cho hội nghị tạm nghỉ để ăn cơm trưa, chiều vào họp tiếp. Nhưng chiều nay ta sẽ chủ động mở máy cát-xét để ghi âm toàn bộ diễn biến cuộc họp gửi thẳng về Sư đoàn!
Buổi chiều, khi bước vào nghị sự, vì trong phòng họp lúc đó chỉ có mình tôi mang quân hàm Thiếu tá là cao nhất, nên hội nghị đã bầu tôi làm Chủ tọa. Nhận nhiệm vụ, tôi tuyên bố dứt khoát:
– Đây là hội nghị liên tịch để giải quyết vụ việc nghiêm trọng, tất cả phải tuân thủ theo đúng quy chế làm việc do chúng ta thống nhất từ đầu, tránh tình trạng ai muốn nói sao thì nói, bao biện vô căn cứ. Mọi người đều có quyền phát biểu ý kiến của mình, nhưng đồng thời cũng phải chấp nhận bị chất vấn đến cùng đối với từng nội dung phát biểu!
Quy chế dứt khoát đó được hội nghị thống nhất thông qua. Trong quá trình chất vấn, tất cả những ý kiến lập luận bao biện, vô tội vạ của phía đơn vị bạn đã bị tôi dùng lý lẽ bẻ gãy hoàn toàn, khiến họ không thể nào chối cãi được nữa. Dù kết thúc cuộc họp, hai bên vẫn không đạt được sự đồng thuận tuyệt đối do định kiến cục bộ, nhưng thư ký trung thực và khách quan nhất chính là cuộn băng ghi âm.
Ngay sau khi bế mạc, cuộn băng ghi âm toàn bộ cuộc họp đã được gửi hỏa tốc về cho Thường vụ Đảng ủy Sư đoàn nghe trực tiếp để làm cơ sở kết luận, xử lý. Sau vụ việc này, anh Mai Phước Liệu – Phó Chính trị Sư đoàn – đã gọi điện trực tiếp cho chúng tôi khen ngợi:
– Các cậu làm rất bản lĩnh! Cuộc chất vấn đã dồn đơn vị bạn vào chân tường, khiến họ không thể nào bao biện được nữa.
Còn ông Sư trưởng thì lại nhận xét với một góc nhìn khác:
– Các cậu lập luận rất chặt chẽ, rõ ràng... Nhưng việc tự ý ghi âm cuộc họp mà không thông báo trước cho đối phương là một thủ đoạn, phía bạn họ có ý kiến trách móc là đúng đấy.
Tất nhiên, tôi hiểu tính chất phức tạp của vấn đề. Nhưng tôi cũng thầm nghĩ: Nếu trong tình huống ấy mà mình không dùng đến "biện pháp" đó, thì liệu các ngài có chịu ngồi yên nghe lý lẽ hay không? Và nếu không có bằng chứng khách quan đó, liệu các Thủ trưởng ở Sư đoàn có đủ điều kiện để nhìn nhận một cách rõ ràng, thấu đáo bản chất thực sự của cấp dưới hay không? Kết cục cuối cùng của sự việc là viên Phó Chính trị của trung đoàn bạn đã bị cách chức – một kết cục tất yếu dành cho những người không vì lợi ích đại cục của chiến trường, mà chỉ khăng khăng giữ tư duy cục bộ, che đỡ cho cái sai của đơn vị mình.
(Còn nữa)
