Những mô hình thiết thực này không chỉ giúp người lao động dễ tiếp cận thông tin mà còn từng bước hình thành văn hóa thượng tôn pháp luật trong doanh nghiệp và cộng đồng công nhân.
Những mô hình sáng tạo
Sự phát triển nhanh của các khu công nghiệp cùng lực lượng lao động ngày càng trẻ, năng động đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách thức tuyên truyền pháp luật. Theo Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Thu Thủy, người lao động hiện nay có nhu cầu tiếp cận thông tin nhanh, ngắn gọn và có thể áp dụng ngay vào thực tế.
“Nếu vẫn duy trì cách tuyên truyền bằng những hội nghị kéo dài hay các văn bản nhiều trang thì hiệu quả sẽ không cao. Muốn công nhân hiểu và làm theo pháp luật thì trước hết phải đưa pháp luật đến gần họ bằng những cách dễ tiếp cận nhất”, bà Nguyễn Thị Thu Thủy nhấn mạnh.
Xuất phát từ thực tiễn đó, các cấp Công đoàn Thủ đô đã triển khai nhiều mô hình tuyên truyền mới như: Tủ sách pháp luật, Góc thư giãn Công đoàn, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, Điểm sinh hoạt văn hóa công nhân, Tổ tự quản khu nhà trọ công nhân, các hoạt động đối thoại, tư vấn pháp luật trực tiếp và trực tuyến…
Điểm chung của các mô hình là đều hướng tới nhu cầu thực tế của người lao động. Thay vì phổ biến dàn trải các quy định pháp luật, nội dung tuyên truyền tập trung vào những vấn đề công nhân quan tâm hằng ngày như tiền lương, bảo hiểm xã hội, thời giờ làm thêm, an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm thất nghiệp, kỹ năng phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng hay ứng xử trong quan hệ lao động.
Nhờ đó, pháp luật không còn là những điều khoản khô cứng mà trở thành những kiến thức thiết thực giúp người lao động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Hướng tới xây dựng văn hóa pháp luật trong doanh nghiệp
Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Nghị quyết Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam và Nghị quyết Đại hội XVIII Công đoàn Thủ đô đã xác định nhiều mục tiêu cụ thể nhằm đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục công nhân lao động.
Trong đó, phấn đấu ít nhất 90% công nhân lao động tại doanh nghiệp được tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến lao động và công đoàn; đồng thời có 75% công nhân được học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, phấn đấu 100% công đoàn cơ sở khu vực nhà nước và 85% công đoàn cơ sở ngoài khu vực nhà nước tham gia với người sử dụng lao động ban hành quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở; 85% doanh nghiệp có tổ chức công đoàn thương lượng, ký kết và giám sát thực hiện thỏa ước lao động tập thể theo quy định.
.jpg)
Theo lãnh đạo Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội, đây không chỉ là những chỉ tiêu về số lượng mà còn đòi hỏi nâng cao chất lượng, chiều sâu và hiệu quả thực chất của công tác tuyên truyền. Muốn đạt được mục tiêu này, tổ chức Công đoàn phải tiếp tục đổi mới phương thức để chủ trương, chính sách và pháp luật đến đúng đối tượng, giúp người lao động dễ tiếp cận, dễ hiểu, dễ nhớ và có thể vận dụng trong công việc cũng như cuộc sống.
Tại Công ty Sumitomo Heavy (Khu công nghiệp Thăng Long), “Góc thư giãn Công đoàn” đã trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều công nhân trong giờ nghỉ. Bên cạnh việc nghỉ ngơi, người lao động có thể đọc tài liệu về Bộ luật Lao động, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động, tìm hiểu các chính sách mới hoặc cập nhật kiến thức phòng, chống lừa đảo trên môi trường mạng.
Không chỉ trong doanh nghiệp, việc tuyên truyền pháp luật còn được mở rộng đến các khu nhà trọ - nơi tập trung đông công nhân sinh sống. Một trong những mô hình được đánh giá hiệu quả tại hội thảo là Tổ tự quản khu nhà trọ công nhân ở xã Phúc Thịnh.
Thiếu tá Ngô Văn Dũng, Phó Trưởng Công an xã Phúc Thịnh cho biết, địa phương có Cụm công nghiệp vừa và nhỏ Nguyên Khê với 82 doanh nghiệp, thu hút khoảng 2.500 công nhân làm việc. Sự phát triển của các khu nhà trọ tạo điều kiện giải quyết chỗ ở cho người lao động nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an ninh trật tự, nhất là tội phạm công nghệ cao và các hình thức lừa đảo trên mạng.
Trong bối cảnh đó, việc phát huy vai trò của Tổ tự quản không chỉ dừng lại ở các biện pháp tuần tra, kiểm soát vật lý truyền thống mà cần mở rộng ra không gian mạng, nhằm bảo vệ người lao động trước các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao và tệ nạn xã hội. Nắm được đặc điểm công nhân chỉ có mặt tại nơi ở vào buổi tối, lực lượng Công an xã đã chủ động xuống tận các khu trọ vận động công nhân tham gia các tổ tự quản, hướng dẫn kỹ năng nhận diện các thủ đoạn lừa đảo mới.
Thời gian đầu nhiều công nhân còn e ngại khi tham gia các tổ tự quản. Tuy nhiên, sau khi thấy những lợi ích thiết thực như được hỗ trợ thông tin pháp luật, cảnh báo lừa đảo, giúp đỡ khi gặp khó khăn và tạo môi trường sống an toàn hơn, ngày càng nhiều người chủ động tham gia.
Đến nay, toàn xã đã thành lập 6 Tổ công nhân tự quản tại khu nhà trọ với 336 thành viên. Mô hình không chỉ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật mà còn tăng cường sự gắn kết giữa công nhân với chủ nhà trọ, người dân địa phương và chính quyền cơ sở.
Theo Thiếu tá Ngô Văn Dũng, để các mô hình phát huy hiệu quả bền vững, việc xây dựng văn hóa pháp luật cho công nhân không thể chỉ là nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn hay lực lượng Công an mà cần sự phối hợp của doanh nghiệp, chính quyền địa phương, chủ nhà trọ và chính người lao động.
“Khi pháp luật trở thành kiến thức gần gũi trong từng ca làm việc, từng khu nhà trọ và trên từng chiếc điện thoại thông minh, ý thức thượng tôn pháp luật sẽ dần trở thành một phần trong đời sống của công nhân. Đây cũng là nền tảng để xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và bền vững”, Thiếu tá Ngô Văn Dũng chia sẻ.
