Những ngày đầu mùa mưa, tìm về Khu du lịch sinh thái – Di tích lịch sử Xẻo Quýt tại số 458, ấp 4, xã Mỹ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, du khách sẽ cảm nhận rõ khu rừng như được đánh thức sau những tháng ngày nắng hạn. Màu xanh phủ kín khu rừng tràm rộng khoảng 50 ha, trong đó có hơn 20 ha rừng nguyên sinh. Những thân tràm cao vút soi bóng xuống mặt nước, dây leo quấn quanh các gốc cây và những thảm thực vật thủy sinh trải dài theo các con rạch nhỏ tạo nên khung cảnh đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười.
Không chỉ là một khu rừng sinh thái, Xẻo Quýt còn là nơi lưu giữ một phần lịch sử hào hùng của vùng đất Sen Hồng. Trong giai đoạn từ năm 1960 đến năm 1975, nơi đây từng là căn cứ của Tỉnh ủy Kiến Phong, sau là Tỉnh ủy Đồng Tháp. Địa hình rừng tràm rậm rạp cùng hệ thống kênh rạch chằng chịt đã trở thành lớp lá chắn tự nhiên, che chở cho các hoạt động cách mạng giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Đến nay, nhiều dấu tích vẫn còn hiện diện dưới những tán cây xanh. Hầm bí mật chữ L, hầm tránh bom chữ A, công sự chiến đấu hình chữ Z, nhà hội họp và khu làm việc của cán bộ kháng chiến được bảo tồn như những chứng nhân của một thời kỳ lịch sử. Giữa không gian yên tĩnh của khu rừng, những công trình giản dị ấy khiến câu chuyện về quá khứ trở nên gần gũi và chân thực hơn, giúp du khách hiểu thêm về ý chí kiên cường của quân và dân Đồng Tháp trong những năm tháng kháng chiến.
Xẻo Quýt cũng là một trong những nơi còn lưu giữ khá nguyên vẹn diện mạo của Đồng Tháp Mười. Nơi đây hiện ghi nhận hơn 170 loài thực vật cùng gần 200 loài động vật sinh sống, tạo nên hệ sinh thái đất ngập nước phong phú và đa dạng. Tiếng chim gọi nhau trên những tán tràm, tiếng gió xào xạc qua rừng cây hay mặt nước gợn sóng dưới những con rạch nhỏ khiến nơi đây luôn mang một nhịp sống riêng, bình yên nhưng đầy sức sống.
Một trong những hình ảnh đặc trưng nhất của Xẻo Quýt là những chiếc xuồng ba lá lặng lẽ len lỏi qua các con kênh hẹp dưới tán tràm. Có những đoạn rạch nhỏ đến mức các nhánh cây gần như giao nhau phía trên đầu, tạo thành một mái vòm xanh tự nhiên. Ánh nắng xuyên qua kẽ lá, phản chiếu xuống mặt nước thành những mảng sáng tối đan xen, tạo nên khung cảnh vừa thơ mộng vừa đậm chất miền Tây.
Không gian ấy cũng gợi nhắc về những nét văn hóa quen thuộc của vùng sông nước Nam Bộ. Từ chiếc xuồng ba lá, cây cầu khỉ, những căn chòi lá ven kênh cho đến chiếc khăn rằn mộc mạc, tất cả đều phản ánh nếp sống gắn bó với thiên nhiên của cư dân Đồng Tháp Mười qua nhiều thế hệ. Những hình ảnh bình dị ấy góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Xẻo Quýt bên cạnh các giá trị lịch sử và sinh thái đặc sắc.
Bên cạnh việc tham quan di tích và trải nghiệm xuồng ba lá xuyên rừng tràm, du khách còn có cơ hội tham gia nhiều hoạt động mang đậm bản sắc địa phương như đan lát thủ công từ cây lục bình, thưởng thức các món ăn dân dã miền Tây hay tìm hiểu đời sống sinh hoạt của cư dân vùng đất ngập nước. Những trải nghiệm gần gũi ấy góp phần làm cho hành trình khám phá Xẻo Quýt trở nên sinh động và đáng nhớ hơn.
Khi mặt trời dần khuất sau những tán tràm, ánh hoàng hôn nhuộm vàng mặt nước, phản chiếu lung linh giữa không gian xanh mát của khu rừng. Trong khoảnh khắc ấy, Xẻo Quýt hiện lên không chỉ như một khu rừng tràm giữa Đồng Tháp Mười mà còn là nơi hội tụ hài hòa giữa thiên nhiên, lịch sử và văn hóa. Chính sự hòa quyện ấy đã giúp Xẻo Quýt trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của Đồng Tháp Mười, đồng thời là điểm đến hấp dẫn đối với những ai muốn khám phá vẻ đẹp riêng có của miền Tây Nam Bộ.
