Thiêng liêng cội nguồn - nơi lịch sử hóa thành niềm tin bất diệt
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã trở thành điểm tựa tinh thần bền vững, gắn kết cộng đồng người Việt qua bao thế hệ. Không phải ngẫu nhiên mà mỗi người Việt, dù ở bất cứ nơi đâu, vẫn luôn thuộc lòng câu ca: “Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba”. Đó không chỉ là lời nhắc, mà là lời thề thiêng liêng với nguồn cội.
Chính bởi giá trị đặc biệt ấy, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là sự khẳng định mạnh mẽ rằng, trong kho tàng di sản văn hóa thế giới, Việt Nam có một biểu tượng độc đáo – nơi lịch sử không chỉ được ghi chép mà còn được sống, được thực hành, được truyền trao bằng niềm tin và lòng thành kính.
Không gian văn hóa của tín ngưỡng này trải rộng trên khắp vùng đất Phú Thọ với hàng trăm di tích, đình, đền, miếu thờ gắn với thời đại Hùng Vương . Nhưng trung tâm linh thiêng nhất vẫn là Khu di tích Đền Hùng – nơi mỗi bậc đá, mỗi tán rừng, mỗi mái đền đều thấm đẫm dấu tích thời gian và ký ức dân tộc.
Quốc lễ Giỗ Tổ năm nay tiếp tục được tổ chức trang nghiêm, thành kính với hệ thống nghi lễ truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa Việt. Chuỗi nghi lễ bắt đầu từ lễ dâng hương của các xã, phường trong tỉnh, diễn ra từ ngày 07/4 đến 21/4, được tổ chức theo 18 cụm – một cách làm mới nhằm tăng cường tính liên kết cộng đồng, tạo nên không gian lễ hội lan tỏa rộng khắp.
Tiếp đó là Lễ Giỗ Lạc Long Quân và dâng hương tưởng niệm Âu Cơ – những nhân vật huyền thoại gắn với truyền thuyết “con Rồng cháu Tiên”, biểu tượng của nguồn gốc dân tộc. Lễ rước kiệu truyền thống diễn ra trong không khí trang trọng, rực rỡ sắc màu, tái hiện không gian văn hóa cổ truyền sống động, thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia.
Đỉnh cao của phần lễ là Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10/3 âm lịch (26/4/2026). Trong không khí linh thiêng, các đoàn đại biểu Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương, các địa phương cùng hàng triệu người dân cả nước dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời hứa tiếp nối truyền thống, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh.
Song hành với đó là lễ dâng hoa tại bức phù điêu “Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sỹ Đại đoàn quân Tiên Phong” - một điểm nhấn giàu ý nghĩa, kết nối quá khứ với hiện tại, nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm kế thừa và phát huy di sản cha ông.
Trong không gian ấy, lịch sử không còn là những trang sách khô khan, mà trở thành dòng chảy sống động, thấm vào từng bước chân, từng nhịp thở của mỗi người hành hương. Đó là nơi mà mỗi người Việt, dù lần đầu hay đã nhiều lần trở về, đều cảm nhận được sự thiêng liêng và niềm tự hào sâu sắc về nguồn cội.
Sắc màu hội tụ – bức tranh sống động của văn hóa Đất Tổ
Nếu phần lễ là khúc trầm thiêng liêng thì phần hội chính là bản hòa ca rực rỡ sắc màu của văn hóa Đất Tổ. Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 được tổ chức với chuỗi hoạt động đa dạng, phong phú, trải dài từ Khu di tích Đền Hùng đến các địa phương trong tỉnh, tạo nên một không gian lễ hội rộng mở, hấp dẫn.
Mở đầu là chương trình nghệ thuật khai mạc tại Quảng trường Hùng Vương vào tối 17/4 – nơi nghệ thuật hiện đại hòa quyện với chất liệu dân gian, tái hiện không gian văn hóa thời đại Hùng Vương bằng những ngôn ngữ biểu đạt mới mẻ, giàu cảm xúc.
Hội trại văn hóa và khu trưng bày sản phẩm địa phương tại Đồi Phú Bùng trở thành điểm đến thu hút, nơi du khách có thể khám phá tinh hoa ẩm thực, sản phẩm OCOP, nghề truyền thống của các vùng miền. Đây không chỉ là hoạt động quảng bá mà còn là dịp để các địa phương giao lưu, kết nối, lan tỏa giá trị văn hóa.
Liên hoan văn nghệ quần chúng, hội thi gói bánh chưng – giã bánh giầy, các hoạt động trình diễn dân gian… mang đến không khí vui tươi, gần gũi, gợi nhớ về những giá trị truyền thống giản dị mà sâu sắc. Đặc biệt, lễ hội văn hóa dân gian đường phố được khôi phục đã tạo nên một điểm nhấn ấn tượng, kết nối với chương trình “Sắc màu Du lịch Đất Tổ”, hình thành chuỗi hoạt động liên hoàn, thu hút đông đảo người dân và du khách.
Các hoạt động trưng bày, triển lãm cũng được đầu tư công phu với nhiều chủ đề hấp dẫn. Tại Bảo tàng Hùng Vương và hệ thống thiết chế văn hóa, các không gian trưng bày như “Văn hóa thời đại Hùng Vương – Tinh hoa hội tụ”, “Phú Thọ – Hội tụ truyền thống, lan tỏa tương lai”… giúp công chúng tiếp cận sâu hơn với lịch sử và di sản văn hóa.
Đáng chú ý, năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên tổ chức triển lãm mỹ thuật quốc tế tại Phú Thọ. Đây là bước đi quan trọng trong việc mở rộng giao lưu văn hóa, đưa hình ảnh Đất Tổ ra thế giới, đồng thời tiếp nhận những giá trị nghệ thuật mới, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa địa phương.
Những làn điệu hát Xoan vang lên tại các đình cổ như An Thái, Hùng Lô… vẫn giữ nguyên sức sống bền bỉ qua thời gian. Trong không gian cổ kính, tiếng trống, tiếng phách, lời ca như đưa người nghe trở về với quá khứ, cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của di sản văn hóa phi vật thể đã được thế giới vinh danh.
Không chỉ dừng lại ở các hoạt động văn hóa, Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ còn là sân chơi thể thao sôi động với hàng loạt sự kiện hấp dẫn như Giải bóng chuyền Cúp Hùng Vương, giải bơi chải truyền thống, Marathon “Về nguồn”, Golf Cúp Hùng Vương… Những hoạt động này không chỉ nâng cao sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Phú Thọ năng động, thân thiện.
Đặc biệt, chương trình du lịch đêm “Đền Hùng linh thiêng nguồn cội” mang đến trải nghiệm hoàn toàn mới, khi du khách được khám phá di tích trong không gian ánh sáng huyền ảo, kết hợp nghệ thuật trình diễn hiện đại. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách.Song song với đó là các hoạt động trải nghiệm, giáo dục di sản dành cho học sinh, các chương trình biểu diễn múa rối nước, nhạc cụ dân tộc, trò chơi dân gian… tạo nên môi trường học tập sinh động, giúp thế hệ trẻ hiểu và yêu hơn văn hóa truyền thống. Một điểm nhấn không thể thiếu là màn bắn pháo hoa tầm cao tại Công viên Văn Lang, khép lại chuỗi sự kiện bằng những khoảnh khắc rực rỡ, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người tham dự.
Những năm gần đây, du lịch Phú Thọ đã có bước phát triển mạnh mẽ, thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế địa phương . Hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng chính là “thương hiệu” đặc biệt, tạo sức hút lớn, góp phần đưa hình ảnh Đất Tổ lan tỏa rộng rãi. Đây không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà còn là một hành trình kết nối quá khứ với hiện tại, kết nối truyền thống với hiện đại, kết nối con người với cội nguồn. Từ nơi núi Nghĩa Lĩnh linh thiêng, một thông điệp được lan tỏa: Dù đi đâu, về đâu, mỗi người Việt Nam vẫn luôn có chung một cội nguồn, một niềm tin và một khát vọng.
Và chính từ cội nguồn ấy, sức mạnh tinh thần của dân tộc được bồi đắp, trở thành động lực để Việt Nam vững bước trên con đường phát triển, Hội nhập, hướng tới tương lai phồn vinh, hạnh phúc.
