Nhà thờ họ Hoàng và nhà thờ Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn (xã Cổ Đô, Hà Nội) vừa được UBND thành phố Hà Nội xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố theo Quyết định số 1458/QĐ-UBND ngày 31 tháng 3 năm 2026. Việc được công nhận không chỉ là sự ghi nhận giá trị lịch sử, văn hóa, mà còn góp phần giữ lại một không gian sinh hoạt tín ngưỡng gắn bó lâu dài với cộng đồng địa phương.
Trong ngày chính lễ, các nghi thức dâng hương, tưởng niệm được tổ chức trang nghiêm tại Từ đường họ Hoàng. Con cháu trong dòng họ từ nhiều nơi trở về, cùng tụ hội trước án thờ tổ, thành kính tri ân và tưởng nhớ công đức tiền nhân. Với mỗi thành viên, đó không chỉ là một nghi lễ quen thuộc, mà còn là cách thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, nhớ về thế hệ đi trước để biết trân trọng những gì mình đang có hôm nay.
Trong khuôn khổ chương trình, Hội đồng Hoàng tộc đã trao Bằng vinh danh cho một số cá nhân có nhiều đóng góp trong việc cung tiến, xây dựng “Hoàng tộc từ đường”, cũng như có những thành tựu nổi bật trong quá trình công tác, được trao tặng các danh hiệu cao quý; qua đó góp phần gìn giữ truyền thống tổ tiên và vun bồi nghĩa tình dòng họ.
Phát biểu tại buổi lễ, nghệ nhân Hoàng Xuân Mai - Thủ nhang Đền Rừng (Bồ Đề, Hà Nội), thuộc Chi 3 - Phái 2 - Đời thứ 14 của dòng họ Hoàng - chia sẻ: “Giữ được từ đường là giữ được gốc. Mỗi nén hương hôm nay không chỉ là tưởng nhớ tiền nhân, mà còn là lời nhắc để con cháu biết mình từ đâu mà có, để sống cho tử tế hơn, gắn bó với nhau hơn.”
Trước đó, chiều ngày 02/4/2026 (15 tháng 02 âm lịch), dòng họ tổ chức dâng hương tại Gò Bề (La Xuyên), nơi an táng Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.
Tối cùng ngày, chương trình biểu diễn văn nghệ với nhiều tiết mục dân gian, thu hút đông đảo con cháu trong họ, người dân và du khách tham dự, tạo không khí đầm ấm, gắn kết trước ngày chính lễ.
Ở góc nhìn văn hoá, một ngày giỗ không chỉ là nghi lễ. Đó là dịp để con cháu trở về, dâng nén tâm hương, thành kính tưởng nhớ các bậc tiền nhân. Những việc tưởng như giản dị ấy, lặp lại qua từng năm, lại chính là cách mà truyền thống “uống nước nhớ nguồn” được gìn giữ một cách tự nhiên, và vẫn thấm.
Trong bối cảnh nhiều giá trị văn hoá làng quê đang dần thay đổi, những không gian như nhà thờ họ và những dịp giỗ tổ vẫn lặng lẽ giữ vai trò riêng. Không ồn ào, không phô trương, nhưng đủ bền để níu con cháu trở về. Ở đó, ký ức không chỉ nằm trên gia phả, mà sống lại trong mỗi lần tụ họp, nối dài từ năm này qua năm khác.
Có lẽ vì thế, một ngày giỗ không chỉ để tưởng nhớ người đã khuất. Nó còn để người đang sống nhận ra mình thuộc về đâu, và sẽ tiếp tục gìn giữ, phát huyền thống vẻ vang của dòng tộc, góp phần xây dựng quê hương, đất nước giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.
Theo “Hoàng tộc gia phả” (2010), dòng họ Hoàng hiện có khoảng 1.000 đinh, phát triển qua 18 đời, sinh sống tại nhiều thôn thuộc xã Cổ Đô và được chia thành 5 chi, mỗi chi đều có nhà thờ riêng.
Ông Hoàng Viết Bàn (1723-1785), đời thứ 6, từng giữ chức Công bộ Viên ngoại lang dưới triều Lê (1751), là nhân vật tiêu biểu của dòng họ. Sau khi mất, ông được an táng tại Gò Bề (La Xuyên).
Dòng họ lấy ngày 16 tháng 2 âm lịch - ngày mất của ông làm ngày giỗ Tổ chung. Từ năm 1966, chi thứ hai giữ vai trò thế trưởng và là nơi đặt Từ đường họ Hoàng. Việc trông nom hương khói trước đây do ông Hoàng Văn Sắc đảm nhiệm (1966-2019), hiện do ông Hoàng Việt Hùng tiếp nối.
Trải qua nhiều thế hệ, dòng họ Hoàng không chỉ phát triển về quy mô mà còn giữ được sự gắn kết, góp phần duy trì các giá trị truyền thống trong đời sống cộng đồng.
