Quốc Tử Giám (Hà Nội), trường quốc học đầu tiên của Việt Nam, từ lâu đã trở thành biểu tượng của truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và khát vọng tri thức của dân tộc. Trải qua gần một nghìn năm, kiến trúc, cảnh quan cùng giá trị văn hóa nơi đây đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nghệ sĩ trong và ngoài nước.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, ông Nguyễn Văn Tú cho biết: triển lãm không chỉ là sự giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật, mà còn là hành trình nhìn lại gần một thế kỷ hình ảnh Quốc Tử Giám qua góc nhìn của các họa sĩ, kiến trúc sư, nhiếp ảnh gia và nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ. Theo ông, nghệ thuật chính là nhịp cầu quan trọng để kết nối công chúng với di sản, giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn và các giá trị văn hóa được lan tỏa bằng ngôn ngữ của cảm xúc và sáng tạo.
Triển lãm giới thiệu hơn 60 tác phẩm của 34 tác giả, thể hiện qua nhiều loại hình nghệ thuật đa dạng. Từ những bức ảnh tư liệu, ký họa của các kiến trúc sư và nhiếp ảnh gia người Pháp đầu thế kỷ XX, tranh hội họa của danh họa Bùi Xuân Phái trong những năm 1980, cho đến ký họa màu nước của các họa sĩ đương đại và các sáng tác mới trên chất liệu lụa, sơn mài, sơn khắc, inox, composite, nhiếp ảnh cùng sắp đặt đa phương tiện của các nghệ sĩ trẻ. Không gian trưng bày được thiết kế mở, kết hợp giữa tường và hệ kết cấu gỗ, tạo nên hành trình thị giác sinh động, giúp người xem khám phá những lớp lang lịch sử, nghệ thuật và cảm xúc đan xen. Sự đối thoại giữa các tác phẩm thuộc nhiều thời kỳ và chất liệu khác nhau mang lại trải nghiệm đa chiều, nâng cao nhận thức về giá trị của Quốc Tử Giám – không chỉ là di tích lịch sử mà còn là biểu tượng văn hóa giàu sức truyền cảm hứng.
Giám tuyển Nguyễn Thế Sơn chia sẻ: triển lãm được hình thành từ ý tưởng khi không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám trở thành nguồn cảm hứng xuyên suốt trong sáng tác của nhiều thế hệ nghệ sĩ. Những tác phẩm nghệ thuật sớm nhất về di tích này là tranh ký họa và tranh sơn dầu trực họa của các họa sĩ người Pháp đầu thế kỷ XX. Sau đó, khi Trường Mỹ thuật Đông Dương ra đời, nhiều giảng viên và sinh viên mỹ thuật thời kỳ này cũng thường xuyên sáng tác hội họa, đồ họa lấy cảm hứng trực tiếp từ không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
Thông qua triển lãm, Ban Tổ chức mong muốn lan tỏa giá trị đặc sắc của Quốc Tử Giám – biểu tượng truyền thống hiếu học và văn hiến Việt Nam; đồng thời khẳng định vai trò của nghệ thuật trong việc gìn giữ, diễn giải và làm mới di sản, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế, đặc biệt nhân sự kiện kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám. Triển lãm là cơ hội để công chúng hiểu sâu sắc hơn về giá trị lịch sử, văn hóa và sức sống nghệ thuật của Quốc Tử Giám – di sản quý báu của dân tộc. Sự kiện diễn ra từ ngày 5/7 đến ngày 5/8/2026.
