Danh mục các công trình được Hải Phòng đồng loạt khởi công, khánh thành lần này chủ yếu tập trung vào giao thông chiến lược, hạ tầng công nghiệp, logistics, điện lực, nhà ở xã hội và các công trình văn hóa quy mô lớn. Nhưng phía sau những cây cầu, tuyến đường hay khu công nghiệp mới không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng. Thành phố Cảng đang cho thấy một chuyển động rõ hơn: chuyển từ tư duy xây dựng từng công trình riêng lẻ sang kiến tạo một cấu trúc phát triển đô thị dài hạn.
Hải phòng đã chọn hướng phát triển hạ tầng để dẫn dắt quy hoạch và mở không gian phát triển mới. Tuyến đường nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10, cầu Văn Úc 2 thuộc tuyến cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, các dự án điện lực, cụm công nghiệp mới… không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông trước mắt, mà đang từng bước tạo nên “khung xương phát triển” mới cho cấu trúc đô thị Hải Phòng trong nhiều năm tới.
Khi các trục kết nối liên vùng được mở rộng, công nghiệp, logistics, dịch vụ và dân cư sẽ không còn dồn nén quanh lõi đô thị cũ. Các khu vực ven đô, ven sông, ven biển sẽ hình thành những cực phát triển mới theo hướng đa trung tâm và lan tỏa. Đó là cách nhiều đô thị cảng lớn trên thế giới từng lựa chọn để mở dư địa tăng trưởng dài hạn. Một thành phố muốn hướng tới vai trò dẫn dắt vùng không thể tiếp tục phát triển bằng tư duy hạ tầng manh mún hay quy hoạch ngắn hạn.
Nghị quyết số 45-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố đi đầu cả nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; là động lực phát triển của vùng Bắc Bộ và của cả nước. Trong Quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng và Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Hải Phòng tiếp tục được định vị là trung tâm logistics, cảng biển quốc tế và cực tăng trưởng quan trọng của hành lang kinh tế ven biển phía Bắc.
Hải phòng lần này lấy điểm cầu trung tâm đặt tại quần thể di tích bến K15 - nơi xuất phát của những “con tàu không số” trên tuyến Đường Hồ Chí Minh trên biển thời kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Giữa thời điểm thành phố đang tăng tốc đầu tư hạ tầng và công nghiệp, Hải Phòng vẫn chọn một không gian địa danh lịch sử làm trung tâm cho sự kiện phát triển lớn.
Từ bến K15 ở Đồ Sơn, Công viên Tượng đài Chiến thắng Cát Bi đến các không gian ven sông Cấm, khu Bắc sông Cấm, Đình Vũ - Cát Hải, Hải Phòng đang từng bước đưa ký ức lịch sử, cảnh quan sông nước và không gian công cộng vào cấu trúc phát triển đô thị mới.
Hải Phòng đang định hình rõ hơn mô hình phát triển “ven sông - hướng biển”. Sông Cấm, sông Văn Úc cùng không gian Đồ Sơn, Cát Hải, Lạch Huyện không chỉ là lợi thế giao thông, cảng biển hay logistics, là trục cảnh quan, dịch vụ, du lịch và văn hóa đô thị.
Đây là hướng đi không dễ, bởi nó đòi hỏi Hải Phòng vừa phát triển hiện đại, vừa giữ được bản sắc của đô thị biển lâu đời, không sao chép mô hình đô thị công nghiệp khô cứng, mà xây dựng một đô thị cảng biển hiện đại, xanh hơn, mở hơn và có chiều sâu văn hóa hơn.
Những công trình được Hải Phòng đồng loạt triển khai hôm nay vì thế không chỉ mở thêm những tuyến đường mới hay tạo thêm dư địa phát triển công nghiệp. Xa hơn, thành phố đang cho thấy nỗ lực chuyển từ tư duy “xây dựng công trình” sang tư duy “kiến tạo đô thị” - nơi hạ tầng mở đường cho phát triển, văn hóa giữ chiều sâu cho đô thị và chất lượng sống của người dân trở thành thước đo của tăng trưởng bền vững.
