UBND xã Thiên Nhẫn, việc tổ chức tổ chức Lễ hội đình Trung Cần năm 2026 nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời giáo dục lòng yêu quê hương đất nước, truyền thống uống nước nhớ nguồn cho mọi tầng lớp nhân dân.
Bên cạnh đó còn quảng bá hình ảnh, giá trị của di tích đến người dân, du khách và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh và tạo điều kiện giao lưu văn hóa giữa nhân dân địa phương với du khách.
Ông Nguyễn Văn Chính, Chủ tịch UBND xã Thiên Nhẫn cho hay, đây là lễ hội đầu tiên của xã từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm, đúng quy định, phù hợp với phong tục tập quán và điều kiện thực tế của địa phương gắn với công tác xã hội hóa các hoạt động lễ hội.
Bên cạnh đó, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn, tiết kiệm, thực hiện nghiêm quy chế lễ hội của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và quy chế tổ chức các hoạt động lễ hội gắn với di tích lịch sử trên địa bàn xã.
Trải qua nhiều thế hệ, đình không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng, góp phần gìn giữ bản sắc truyền thống của quê hương Thiên Nhẫn. Hàng năm, tại đình diễn ra nhiều kỳ lễ quan trọng: lễ Kỳ phúc vào rằm tháng 2, lễ rước sắc vào rằm tháng 6 âm lịch... Lễ chính của đình được tổ chức vào ngày 10 tháng 3 (âm lịch), thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương về chiêm bái, tưởng nhớ tổ tiên.
Phần lễ gồm lễ khai quang, lễ yết cáo, lễ đại tế và lễ tạ. Phần hội gồm các trò chơi dân gian như đẩy gậy, cờ tướng...
Năm nay, trong khuôn khổ lễ hội đình Trung Cần, giải cờ tướng diễn ra thu hút đông đảo các kỳ thủ và bà con Nhân dân đến cổ vũ, tham dự. Các kỳ thủ ở nhiều lứa tuổi, từ các bậc cao niên giàu kinh nghiệm đến những tay cờ trẻ đầy nhiệt huyết, đều mang đến những ván đấu đẹp mắt, thể hiện tinh thần thể thao lành mạnh và tình đoàn kết gắn bó trong cộng đồng.
Giải đấu không chỉ là sân chơi trí tuệ bổ ích mà còn là dịp để bà con gặp gỡ, giao lưu, cùng nhau gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống của quê hương.
Đình Trung Cần là một trong những ngôi đình có niên đại xây dựng khá sớm và được liệt vào những ngôi đình đẹp nhất Nghệ An. Đình được xây dựng ở vị trí cao ráo, trung tâm của làng, thuận lợi cho việc đi lại và hợp phong thủy, là nơi tụ linh, tụ phúc cho muôn dân. Dù đã trải qua hơn 3 thế kỷ nhưng đình Trung Cần vẫn sừng sững với thời gian.
Di tích đình Trung Cần và Lăng mộ Tống Tất Thắng được xếp hạng cấp quốc gia năm 1996. Theo nội dung hồ sơ di tích cho biết: Đình Trung Cần được xây dựng vào năm Tân Sửu (1781), hoàn thành vào năm Nhâm Dần (1782) do ông Nguyễn Trọng Đường công đức và chỉ đạo việc xây dựng để làm nơi sinh hoạt văn hóa của làng xã và thờ phụng Tiến sỹ Tống Tất Thắng.
Tiến sĩ Tống Tất Thắng (1487-?) quê làng Nam Hoa Thượng, huyện Thanh Chương (nay là xã Thiên Nhẫn). Ông nổi tiếng là người thông minh, ham học và có chí khí nên được mệnh danh là thần đồng. Năm 15 tuổi ông thi đỗ Hương Cống. Năm 18 tuổi, ông đỗ Tiến sĩ. Sách Khoa bảng Nghệ An (1075-1919) cho biết: “Tống Tất Thắng người xã Hoa Nam, 18 tuổi đậu Đệ tam giáp Tiến sĩ, khoa Ất Sửu - Đoan Khánh thứ 1 (1505), đời Lê Uy Mục”. Làm quan thăng đến chức Lại bộ Thượng thư, Nhập Nội Hành khiển kiêm Đông các Đại học sĩ, phong tước Nghĩa Quận công.
Tống Tất Thắng tính cương trực, thông minh, văn võ song toàn nên luôn được triều đình Hậu Lê tin dùng. Mỗi khi có giặc Ai Lao, Chiêm Thành và Bồn Man quấy nhiễu biên thùy, nhà vua thường cử ông thống lĩnh ba quân vào trấn giữ vùng biên cương xứ Nghệ. Trong một lần ông thống lĩnh quân chinh phạt giặc Ai Lao, hi sinh trong trận, thi hài ông được đưa về an táng tại quê nhà, gần đình Trung Cần. Về sau được truy tặng Thái Bảo Lộc Quận công.
Cảm phục trước tài năng, đức độ và công trạng của một người con quê hương, Nhân dân làng Nam Hoa Thượng đã lập đền thờ gọi là đền Thống Chinh (nay thuộc xã Vạn An) để thờ phụng và được các triều đại sắc phong Thượng đẳng thần. Tại đình Trung Cần ông được phong làm thành hoàng của làng. Nhân dân quanh năm hương khói thờ phụng. Ngoài ra, tại đình còn phối thờ Tam Tòa Đại Vương, Tứ Vị Đại Vương, Cao Sơn Cao Các.
Đình Trung Cần hiện nay gồm các hạng mục: Bái đình, Hậu cung, Nghi môn... và được đánh giá là một trong những công trình kiến trúc nghệ thuật đặc sắc của tỉnh Nghệ An. Nghệ thuật chạm khắc tại đây đạt đến trình độ tinh xảo, đề tài phong phú, đa dạng. Ngoài hình tượng "tứ linh", "tứ quý" còn xuất hiện nhiều điển tích như "Vua Thuấn đi cày ở núi Lịch Sơn", "Vua Nghiêu truyền ngôi cho vua Thuấn",... Đặc biệt, trong khi các đề tài dân dã hầu như không còn ở thế kỷ XVIII thì tại di tích này, các hình tượng đó vẫn phổ biến và được thể hiện rất sinh động như "mục đồng thổi sáo", "giã gạo", "đánh cờ"...
Không chỉ là kiệt tác kiến trúc, đình Trung Cần còn gắn liền với dòng chảy lịch sử dân tộc. Giai đoạn 1930 – 1931, tiếng trống đình đã thúc giục nhân dân tập hợp, tham gia phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Năm 1945, đình là nơi chứng kiến cuộc bàn giao chính quyền giữa chế độ phong kiến và Ủy ban cách mạng. Trong kháng chiến chống Mỹ, đình trở thành trạm giao liên quan trọng đón tiếp cán bộ, bộ đội trên đường vào Nam ra Bắc. Mãi sau này, đình vẫn được sử dụng vào các việc phục vụ cho kháng chiến và quốc tế dân sinh.
Năm 2025, đình đã được trùng tu quy mô nhưng vẫn giữ trọn nét cổ kính nguyên bản. Việc bảo tồn và phát huy giá trị ngôi đình không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là nghĩa vụ của mỗi người dân Thiên Nhẫn, để di sản quý báu của cha ông mãi mãi trường tồn cùng hậu thế.
