Bền bỉ giữ gìn nghề nón lá
“Muốn ăn cơm trắng cá trê, muốn đội nón tốt thì về làng Chuông”, câu ca dao quen thuộc từ lâu đã gắn liền với danh tiếng của nón làng Chuông, xã Thanh Oai, Hà Nội. Trải qua nhiều thế hệ, nghề làm nón không chỉ là công việc mưu sinh của người dân mà còn trở thành một nét văn hóa đặc trưng, góp phần lưu giữ vẻ đẹp truyền thống của vùng quê Bắc Bộ.
Từ những tàu lá đã được xử lý, người thợ lần lượt tạo nên phần khung, xếp từng lớp lá theo vành nón rồi cố định bằng những đường kim tỉ mỉ. Khi phần chóp, vành và quai nón được hoàn thiện, chiếc nón mới đạt độ chắc, nhẹ và cân đối. Mỗi thao tác đều cần sự chính xác, bởi chỉ một lớp lá đặt lệch hoặc một đường khâu không đều cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Tại cơ sở làm nón của nghệ nhân Tạ Thu Hương, làm nón không đơn thuần là công việc tạo ra một sản phẩm để sử dụng, mà còn là cách gìn giữ những giá trị được trao truyền từ các thế hệ trước. “Muốn giữ nghề, người thợ phải vừa bảo tồn kỹ thuật truyền thống, vừa tìm cách để sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu của công chúng”, nghệ nhân Tạ Thu Hương chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở việc làm nón truyền thống, bà còn tìm cách thay đổi mẫu mã để phù hợp với nhu cầu mới hiện nay của người tiêu dùng. Nón lá trên lụa, nón lá sen, nón quai thao, nón phục vụ biểu diễn, trưng bày và những chiếc nón vẽ phong cảnh Việt Nam đều là các sản phẩm tâm đắc nhất của nghệ nhân Tạ Thu Hương.
Mỗi sản phẩm đều mang một diện mạo riêng, song vẫn giữ được nét đặc trưng của nón lá làng Chuông. Từ những chiếc nón truyền thống gắn bó với đời sống thường nhật đã trở thành những món quà lưu niệm, vật phẩm trưng bày cho du khách.
Mở lối du lịch văn hóa trải nghiệm
Từ không gian làng quê truyền thống, những chiếc nón làng Chuông đã có mặt tại Hồ Văn thuộc Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Giữa không gian văn hóa giàu giá trị lịch sử của Thủ đô, những chiếc nón mang vẻ đẹp mộc mạc mà tinh tế của làng nghề truyền thống đến gần hơn với công chúng.
Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, giới thiệu sản phẩm hoàn chỉnh, việc đưa nón lá vào các không gian văn hóa còn mở ra cơ hội để du khách tìm hiểu về quá trình làm nón. Những chiếc nón không chỉ là vật dụng quen thuộc mà trở thành câu chuyện về sự khéo léo, tỉ mỉ và nét đẹp văn hóa được lưu giữ qua thời gian.
Đặc biệt, bà còn tổ chức các buổi workshop trải nghiệm nón lá Thu Hương, khám phá tinh hoa nghề truyền thống. Tại đây, du khách được tìm hiểu công đoạn để tạo nên một chiếc nón, tự tay làm và vẽ nón lá dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân Tạ Thu Hương.
Trong không gian trải nghiệm, du khách không chỉ được tìm hiểu qua lời giới thiệu mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình sáng tạo nón lá. Mỗi nét vẽ là thể hiện của sự sáng tạo của người tham gia mà còn mở ra một cách tiếp cận gần gũi với văn hóa truyền thống.
Bạn Huy Hoàn, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội, chia sẻ về trải nghiệm tại không gian trưng bày: “Trước đây, mình từng nghe nhiều về nón lá làng Chuông và muốn có dịp đến tận làng để tìm hiểu cách làm nón. Khi biết đến không gian này, mình có cơ hội quan sát, tìm hiểu về sản phẩm và cảm nhận rõ hơn nét đẹp của nghề truyền thống. Mình nghĩ những hoạt động trải nghiệm như vậy sẽ giúp người trẻ hiểu và quan tâm hơn đến các giá trị văn hóa dân tộc”.
Việc kết hợp giới thiệu sản phẩm với hoạt động trải nghiệm của nghệ nhân Tạ Thu Hương giúp lan tỏa rộng rãi nét đẹp truyền thống văn hóa của làng nghề nón lá. Mọi nỗ lực của bà đều góp phần nối dài câu chuyện về nón lá làng Chuông - sản phẩm bình dị mà chứa đựng giá trị văn hóa của người Việt.
