Từ tình yêu nguồn cội đến hành trình giữ gìn bản sắc xứ Mường
Sinh ra trên quê hương Hưng Yên nhưng gắn bó với thôn Lão Ngoại, xã Phú Lão tỉnh Hòa Bình (nay là xã An Nghĩa, tỉnh Phú Thọ), bà Vũ Thị Thuận luôn đau đáu với việc phụng dựng và giữ gìn không gian văn hóa đặc trưng của đồng bào Mường – những giá trị đang dần bị mai một theo thời gian.
Với mong muốn Bảo tồn và phát triển Văn hóa Hội nhập trong các khu dân cư, những làn điệu dân gian, phong tục, nghi lễ và đặc biệt là âm thanh cồng chiêng đã trở thành một phần máu thịt trong đời sống tinh thần của bà.
Với bà, văn hóa không chỉ là ký ức mà còn là “mạch sống” nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng. Từ nhận thức đó, bà dành nhiều năm nghiên cứu, gìn giữ và trực tiếp tham gia lan tỏa các giá trị văn hóa Mường đến đời sống đương đại.
Dấu ấn nổi bật là việc Trung ương Hội Di sản Văn hóa Việt Nam thành lập Câu lạc bộ Di sản văn hóa quê hương xứ Mường (tháng 1/2020) do bà Vũ Thị Thuận đảm nhiệm vai trò Chủ nhiệm câu lạc bộ. Bà đã hỗ trợ trang bị hơn 50 bộ chiêng cho câu lạc bộ, trực tiếp hướng dẫn người dân luyện tập, đưa văn hóa cồng chiêng trở lại sinh hoạt cộng đồng tại nhiều thôn, xóm trong và ngoài địa phương.
Lan tỏa di sản gắn với trách nhiệm cộng đồng
Không tách rời văn hóa với đời sống,nghệ nhân Vũ Thị Thuận luôn gắn hoạt động bảo tồn di sản với trách nhiệm xã hội. Bà tích cực tham gia nhiều chương trình xã hội cùng Trung ương Hội Cưu chiến binh Việt Nam, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Cục Trẻ em miền núi, Học viện Cảnh sát nhân dân...nhằm hỗ trợ trẻ em khó khăn, gia đình chính sách, người yếu thế trong xã hội.
Trong giai đoạn dịch Covid-19, bà đã ủng hộ 1 tấn gạo thông qua Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện Lạc Thủy, góp phần chia sẻ khó khăn với người dân địa phương. Những việc làm ấy không chỉ mang giá trị vật chất mà còn lan tỏa tinh thần tương thân tương ái.
Trong công tác xã hội, bà liên tục 18 năm là Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phú Lão huyện Lạc Thủy, nay là Ủy viên MTTQ Việt Nam xã An Nghĩa – tỉnh Phú Thọ. Hơn 20 năm cống hiến đã mang lại cho bà nhiều ghi nhận và tôn vinh từ các tổ chức, cơ quan trung ương và địa phương.
Đến nay, bà đã được trao tặng nhiều bằng khen và kỷ niệm chương về những đóng góp bền bỉ của bà trong lĩnh vực văn hóa và các hoạt động xã hội.
Bà cũng vinh dự gặp gỡ nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước qua các thời kỳ như: Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh, Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Chủ tịch nước Trần Đại Quang, Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh, và hai lần gặp Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân (năm 2022)…
“ Giữ lửa” di sản cho thế hệ mai sau
Ở người nghệ nhân ấy hội tụ một điều giản dị mà bền vững: làm văn hóa bằng trái tim và sự kiên trì. Không ồn ào, không phô trương, bà chọn cách đi từng thôn, dạy từng nhịp chiêng, truyền từng giá trị để văn hóa Mường không chỉ được “giữ” mà còn “sống” trong đời sống hôm nay.
Hành trình của nghệ nhân Vũ Thị Thuận không chỉ là câu chuyện về bảo tồn di sản, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của tình yêu văn hóa, tinh thần trách nhiệm và sự bền bỉ cống hiến vì cộng đồng.
Trong bức tranh văn hóa Việt Nam đương đại, những con người như bà chính là “mạch ngầm” giữ cho bản sắc dân tộc luôn được tiếp nối và lan tỏa qua từng thế hệ.
Hồng Nhung.
