Xây dựng thế trận an ninh từ cơ sở
Phú Thọ sau sáp nhập có diện tích rộng, dân số đông với 148 đơn vị hành chính cấp xã. Thực tế này đòi hỏi công tác chỉ đạo, quản lý và triển khai các phong trào toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc phải có những điều chỉnh, thích ứng kịp thời, khoa học và hiệu quả. Xuất phát từ yêu cầu ấy, nhiều mô hình tự quản, tự hòa giải về an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã ra đời, hoạt động phù hợp với đặc điểm của từng địa phương; kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm của các đối tượng.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đang duy trì hiệu quả 38 loại mô hình với trên 33.100 điểm và 75 điển hình tiên tiến Phong trào Toàn dân bảo vệ An ninh tổ quốc. Nhiều mô hình mang tính xã hội hóa cao, phát huy tốt vai trò tự quản của cộng đồng dân cư, được Bộ Công an ghi nhận, nhân rộng toàn quốc như: Mô hình “Giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hoà nhập cộng đồng góp phần xây dựng nông thôn mới” tại xã Tam Dương Bắc; “Tổ dân cư tự quản về ANTT” tại xã Yên Thuỷ; “Mỗi người dân là một tuyên truyền viên về xuất, nhập cảnh” tại xã Sơn Lương; “Phối hợp quản lý thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật” tại xã Đạo Trù; “Bản Mông bình yên” tại khu Mỹ Á, xã Thu Cúc...
Phong trào xây dựng khu dân cư, xã, phường, cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục an toàn về an ninh trật tự đạt tỷ lệ cao; với khoảng 95% khu dân cư, 100% cơ quan, doanh nghiệp và gần 100% cơ sở giáo dục được công nhận.
Tổ 9, phường Thống Nhất (Phú Thọ) là nơi người dân quen gọi là bản đồng bào Dao, hiện có 258 hộ với 955 nhân khẩu, trong đó trên 95% là đồng bào dân tộc Dao, chủ yếu thuộc ngành Dao quần chẹt. Đây là khu dân cư có nhiều dòng họ cùng sinh sống lâu đời, luôn giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, phát huy tinh thần đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng.
Xuất phát từ đặc điểm địa bàn và yêu cầu thực tiễn trong công tác bảo đảm ANTT, từ năm 2020, Công an phường đã xây dựng và triển khai mô hình “Bản đồng bào Dao giữ gìn ANTT”. Mục tiêu của mô hình là nâng cao ý thức cảnh giác, tinh thần tự phòng, tự quản, tự bảo vệ trong nhân dân; chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật, không để phát sinh điểm nóng, vụ việc phức tạp về ANTT ngay từ cơ sở.
Trong quá trình triển khai, lực lượng Công an phường đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương, người có uy tín, già làng, trưởng bản đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện nghiêm hương ước, quy ước khu dân cư; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm giữ gìn ANTT trong từng gia đình, từng dòng họ.
Từ năm 2020 đến nay, trên địa bàn Tổ 9 đã hòa giải thành công trên 20 vụ mâu thuẫn phát sinh trong Nhân dân; tiếp nhận và xử lý hàng chục tin báo, tố giác tội phạm có giá trị, giúp lực lượng Công an kịp thời ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật ngay từ cơ sở. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an với người dân và những người có uy tín trong cộng đồng, nhiều năm liên tục trên địa bàn không xảy ra vụ việc phức tạp về ANTT; không phát sinh điểm nóng, không có khiếu kiện đông người kéo dài; không để các đối tượng xấu lợi dụng kích động gây mất đoàn kết trong cộng đồng dân cư.
Cùng với công tác tuyên truyền, việc nắm tình hình, giải quyết các vụ việc phát sinh ngay tại cơ sở luôn được chú trọng. Với phương châm xử lý “từ sớm, từ xa”, các mâu thuẫn trong Nhân dân đều được hòa giải kịp thời, góp phần hạn chế phát sinh vụ việc phức tạp về ANTT.
Trong năm 2025, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở tại Phú Thọ đã cung cấp trên 3.810 tin báo, hỗ trợ giải quyết trên 1.630 vụ việc liên quan đến ANTT; phối hợp tổ chức trên 1.870 lượt tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật; tham gia 4.885 lượt tuần tra Nhân dân; hỗ trợ khoảng 8.480 lượt hướng dẫn phân luồng, bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Đồng thời, tham gia nhiều hoạt động cứu nạn, cứu hộ và quản lý, giáo dục hàng nghìn trường hợp chấp hành án tại địa phương.
Nhờ sự tham gia tích cực của các tầng lớp Nhân dân trong thực hiện phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, đến nay, toàn tỉnh đã thành lập và duy trì hoạt động khoảng 5.050 tổ bảo vệ ANTT ở cơ sở với trên 15.420 thành viên, 100% được trang cấp trang phục và hưởng phụ cấp theo quy định. Lực lượng này thực sự trở thành “cánh tay nối dài” của Công an cấp xã trong giữ gìn ANTT.
Ngoài ra, các tổ dân cư tự quản, tổ liên gia, dòng họ tự quản, đội tuyên truyền bằng tiếng dân tộc... trên địa bản tỉnh cũng đã phát huy vai trò “mắt xích” trong phát hiện, cung cấp thông tin; nhiều vụ việc nhỏ được giải quyết kịp thời, nhiều điểm nóng được xóa bỏ. Việc kết nối dữ liệu camera, nhóm Zalo cảnh báo và cơ chế phối hợp với cơ quan chuyên môn rút ngắn thời gian xử lý vụ việc, góp phần kéo giảm nguy cơ phức tạp về ANTT.
Phát huy vai trò người có uy tín
Tỉnh Phú Thọ hiện có 33 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số có trên 1 triệu người, chiếm khoảng 25% dân số toàn tỉnh, chủ yếu là các dân tộc Mường, Dao, Cao Lan, Tày, Mông, Sán Dìu, Thái… Trong bức tranh đa sắc của vùng đất Phú Thọ sau hợp nhất, nơi hội tụ 33 dân tộc anh em cùng sinh sống, có một lực lượng đặc biệt đang ngày đêm lặng thầm góp phần giữ gìn sự bình yên từ cơ sở, đó là đội ngũ người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Với lợi thế “nói dân tin, làm dân theo”, họ không chỉ là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân mà còn là “cánh tay nối dài” của lực lượng Công an trong công tác bảo đảm an ninh trật tự, phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm và tệ nạn xã hội.
Người có uy tín là những cá nhân tiêu biểu, có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng, am hiểu phong tục, tập quán và tiếng nói của đồng bào. Họ đã trực tiếp tham gia tuyên truyền, giải thích pháp luật bằng hình thức gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với trình độ nhận thức của người dân ở cơ sở. Thông qua các buổi họp thôn, sinh hoạt cộng đồng, người uy tín tuyên truyền các quy định của pháp luật liên quan đến hôn nhân gia đình, đất đai, bảo vệ rừng, phòng chống tệ nạn xã hội, an toàn giao thông… góp phần hạn chế vi phạm pháp luật, xây dựng nếp sống văn minh ở khu dân cư.
Đặc biệt, khi xảy ra mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng, người uy tín thường là người đứng ra hòa giải, vận động các bên giải quyết trên tinh thần thượng tôn pháp luật, giữ gìn tình làng nghĩa xóm, hạn chế đơn thư khiếu kiện kéo dài. Vai trò này có ý nghĩa rất lớn trong việc củng cố niềm tin của Nhân dân đối với pháp luật và chính quyền cơ sở.
Xã Đạo Trù là xã miền núi của tỉnh Phú Thọ, có diện tích tự nhiên trên 8.732 ha, dân số khoảng 24.700 nhân khẩu, gồm 21 thôn bản. Toàn xã có 10 thành phần dân tộc cùng sinh sống hòa thuận, trong đó dân tộc Sán Dìu chiếm khoảng 73%, dân tộc Kinh chiếm 24%, các dân tộc khác chiếm 3%. Với đặc thù là địa bàn rộng, dân cư phân tán, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số luôn đóng vai trò nòng cốt, là “điểm tựa” của chính quyền cơ sở trong việc củng cố khối đoàn kết, giữ gìn ANTT và phát triển kinh tế - xã hội.
Từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Công an xã Đạo Trù đã xác định công tác vận động quần chúng, đặc biệt trong vùng đồng bào dân tộc Sán Dìu, là nhiệm vụ trọng tâm nhằm giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn. Lực lượng công an đã phát huy hiệu quả vai trò của 21 người có uy tín tại các thôn dân cư trong hòa giải mâu thuẫn, tuyên truyền pháp luật, vận động người dân không tin theo các đối tượng xấu, không tham gia các hoạt động xuất cảnh trái phép hay hội, nhóm tín ngưỡng, tôn giáo trái phép.
Từ những mô hình tự quản hiệu quả đến vai trò nòng cốt của đội ngũ người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đang tiếp tục khẳng định sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân.
Khi mỗi người dân trở thành một “tai mắt”, mỗi khu dân cư là một điểm tựa giữ gìn bình yên, thế trận an ninh nhân dân ngày càng được củng cố vững chắc, góp phần giữ ổn định an ninh, trật tự, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân.
