Trong quá trình xây dựng nền hành chính hiện đại, cải cách thủ tục hành chính hay chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng sự thay đổi trong tư duy và hành động của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Bởi sau mỗi quy trình, mỗi hồ sơ, mỗi dịch vụ công vẫn là sự tương tác trực tiếp giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp.
Nhận thức rõ điều đó, ngày 1/12/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ ban hành Quyết định số 1970/QĐ-UBND về Quy chế văn hóa công sở tại các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh. Quy chế áp dụng đối với các sở, ban, ngành, đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND tỉnh, UBND các xã, phường cùng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.
Mục tiêu được đặt ra không dừng ở việc xây dựng hình ảnh công sở văn minh, mà hướng tới hình thành phong cách ứng xử, lề lối làm việc chuẩn mực, chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch và hiệu quả; xây dựng đội ngũ có phẩm chất đạo đức tốt, tận tụy, trung thực, hoàn thành nhiệm vụ và đáp ứng yêu cầu phục vụ Nhân dân, xã hội. Quy chế đồng thời gắn văn hóa công sở với cải cách hành chính, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng chính quyền số. Đây chính là điểm cốt lõi của văn hóa công vụ trong giai đoạn mới: Chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “phục vụ”.
Theo đó, cán bộ, công chức, viên chức phải tôn trọng, tận tụy phục vụ Nhân dân; chủ động nhận nhiệm vụ, nỗ lực hoàn thành công việc; không né tránh, đùn đẩy, không chọn việc dễ, bỏ việc khó; không gây khó khăn, phiền hà, sách nhiễu, vòi vĩnh, trục lợi cá nhân. Những biểu hiện thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm trước khó khăn, bức xúc của người dân cũng được xác định là những hành vi không phù hợp với chuẩn mực công vụ.
Đặc biệt, phương châm “4 xin, 4 luôn” được cụ thể hóa trong giao tiếp, ứng xử: “Xin chào, xin lỗi, xin cảm ơn, xin phép; luôn mỉm cười, luôn nhẹ nhàng, luôn lắng nghe, luôn giúp đỡ”. Những yêu cầu tưởng như giản dị ấy lại có ý nghĩa sâu sắc, bởi chất lượng nền hành chính đôi khi được người dân cảm nhận từ chính một lời hướng dẫn tận tình hay cách ứng xử có trách nhiệm của người cán bộ.
Quyết định 1970 không chỉ đặt ra chuẩn mực về lời nói, thái độ, trách nhiệm mà còn quy định cụ thể về trang phục, lễ phục, thẻ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; cách bài trí công sở, khuôn viên, môi trường làm việc. Việc đeo thẻ, thực hiện trang phục lịch sự, phù hợp với môi trường công sở, bố trí biển tên, sơ đồ phòng làm việc... góp phần tạo dựng hình ảnh thống nhất, nghiêm túc và chuyên nghiệp của cơ quan hành chính.
Tuy nhiên, giá trị của văn hóa công vụ không nằm ở hình thức. Quy chế yêu cầu cán bộ, công chức, viên chức khi tiếp nhận thủ tục hành chính phải chủ động chào hỏi, xác định rõ nhu cầu, hướng dẫn tận tình; trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ phải hướng dẫn đầy đủ, chính xác. Khi tiếp nhận phản ánh, khiếu nại phải có thái độ cầu thị, tôn trọng, lắng nghe, không ngắt lời, không gây căng thẳng hay hách dịch.
Đây là sự chuyển biến từ một nền hành chính thiên về “giải quyết công việc” sang nền hành chính chú trọng trải nghiệm và sự hài lòng chính đáng của người dân.
Thực tế tại xã Vĩnh Tường cho thấy văn hóa công vụ đang được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực. Toàn xã có 63 cán bộ, công chức, viên chức và hợp đồng 111; địa phương đã cấp thẻ công vụ, biển tên chức vụ, sơ đồ phòng làm việc và thực hiện đeo thẻ trong khi làm nhiệm vụ. Phương châm “làm hết việc, không phải làm hết giờ” được quán triệt, nhấn mạnh trách nhiệm và hiệu quả công việc.
Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, mỗi ngày có 7 cán bộ làm việc, trung bình xử lý 40-50 thủ tục hành chính, bảo đảm nhanh gọn, đúng quy trình. Địa phương đưa Kiosk AI thông minh vào hoạt động, đồng thời niêm yết đầy đủ thủ tục tại trụ sở và công khai trên Cổng thông tin điện tử xã. 6 tháng đầu năm 2026, trong số 4.844 hồ sơ được xã tiếp nhận, có 4.843 hồ sơ trực tuyến; 4.844/4.844 hồ sơ được số hóa, đạt 100%; tỷ lệ khai thác, sử dụng lại dữ liệu số hóa đạt 96,94% và thanh toán trực tuyến đạt 100% hồ sơ có phát sinh. Trung tâm tiếp nhận 2 phản ánh, kiến nghị về giải quyết thủ tục hành chính và đã xử lý dứt điểm cả 2 trường hợp đúng thời gian quy định. Những kết quả này cho thấy văn hóa công vụ không chỉ nằm ở cách cán bộ giao tiếp, mà còn được thể hiện bằng khả năng giải quyết công việc nhanh, minh bạch, đúng quy trình và tạo thuận lợi thực chất cho người dân.
Văn hóa công vụ và cải cách hành chính có mối quan hệ chặt chẽ. Công nghệ giúp quy trình nhanh hơn, nhưng chính con người quyết định công nghệ có thực sự phục vụ người dân hay không. Công khai thủ tục giúp minh bạch hơn, nhưng thái độ của cán bộ mới quyết định người dân có cảm thấy được tôn trọng hay không.
Quyết định số 1970 của UBND tỉnh Phú Thọ cũng đặt trách nhiệm cho thủ trưởng cơ quan, đơn vị trong việc tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và nêu gương; việc chấp hành văn hóa công sở được gắn với đánh giá, phân loại, thi đua, khen thưởng và xử lý vi phạm.
Một nền hành chính chuyên nghiệp không chỉ được đo bằng số lượng hồ sơ giải quyết đúng hạn. Đó còn là cách cán bộ lắng nghe một ý kiến, hướng dẫn một thủ tục, xử lý một phản ánh và chịu trách nhiệm đến cùng với công việc được giao.
Suy cho cùng, văn hóa công vụ chính là “gương mặt” của nền hành chính. Khi mỗi cán bộ, công chức thực sự coi người dân là đối tượng phục vụ, coi sự hài lòng chính đáng của người dân là trách nhiệm và coi kỷ luật, liêm chính là nguyên tắc nghề nghiệp, những quy định trên giấy sẽ trở thành hành động trong đời sống.
