Thanh Hoá: “Trò Xuân Phả”- di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của xứ Thanh - Những giá trị xuyên thế kỷ

Trò Xuân Phả, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của xứ Thanh, không chỉ độc đáo về nghệ thuật trình diễn mà còn lưu giữ những giá trị lịch sử, ngoại giao hòa hiếu và tinh thần cố kết cộng đồng qua nhiều thế kỷ.

Tóm tắt: (Bằng tiếng Việt và tiếng Anh phản ánh nội dung chính, phương pháp và kết quả).

Tiếng Việt

“Trò Xuân Phả” là loại hình trình diễn dân gian được lưu truyền tại làng Xuân Phả, xã Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, đã được Nhà nước Việt Nam công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016. “Trò Xuân Phả” không chỉ chứa đựng giá trị văn hóa – nghệ thuật, mà còn là di sản mang đậm giá trị lịch sử với những thông điệp tích cực có giá trị xuyên thế kỷ: tinh thần ngoại giao hòa hiếu, giao lưu văn hóa, tự cường dân tộc, khát vọng môi trường sống thanh bình, đề cao gắn kết gia đình, làng xã, cộng đồng. Những giá trị này đang góp phần làm nên bản sắc văn hóa dân tộc và đảm bảo với “đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực của con người Việt Nam” trong kỷ nguyên mới; đồng thời là nguồn lực nội sinh cho phát triển văn hóa Việt Nam đến 2030 và tầm nhìn 2045.

minh-hoa-1794994826.webp
Trò Xuân Phả trong lễ hội truyền thống làng Xuân Phả năm 2025. ảnh: Mai Nguyễn

Tiếng Anh

“Xuan Pha Folk Performance” is a traditional folk performing art that has been preserved and transmitted in Xuan Pha Village, Tho Xuan Commune, Thanh Hoa Province, Vietnam. This form of folk art was officially recognized by the Vietnamese State as a National Intangible Cultural Heritage in 2016. “Xuan Pha Folk Performance” is notable not only for its cultural and artistic significance but also for its profound historical value. The heritage embodies enduring national messages that transcend generations, including the spirit of peaceful diplomacy, cultural exchange, national self-reliance, aspirations for a harmonious living environment, and the promotion of solidarity within families, villages, and communities. These values contribute to the formation of Vietnamese cultural identity and align with the national value system, cultural value system, family value system, and standards of Vietnamese people in the new era. At the same time, they serve as an endogenous resource for the development of Vietnamese culture toward 2030 and with a vision to 2045.

- Từ khóa: Giá trị, Trò Xuân Phả, Di sản, Phi vật thể, xứ Thanh.

  Keywords: Xuan Pha Folk Performance; Intangible Cultural Heritage; Cultural Values; National Cultural Identity; Thanh Hoa Region

Nội dung chính

1. Mở đầu

Xã Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa nằm ở phía Tây xứ Thanh Hóa, được biết đến là một vùng đất cổ trong tổng thể không gian văn hóa – lịch sử của Xứ Thanh. Đây là nơi vốn nổi danh là vùng đất “địa linh nhân kiệt” và cũng là nơi sản sinh và hội tụ nhiều văn hoá vật thể, phi vật thể phong phú, đa dạng, được cả nước và thế giới biết đến như: Di tích Lam Kinh (di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt), Đền thờ Lê Hoàn, cùng nhiều lễ hội, trò diễn dân gian, điệu hát, nghề thủ công truyền thống... Trong đó, “Trò Xuân Phả” đã được “Nhà nước Việt Nam công nhận là di sản phi văn hóa vật thể quốc gia theo Quyết định số 3247/QĐ – BVHTTDL, ngày 16/9/2016”, thuộc loại hình trình diễn dân gian. Đây là tích trò diễn vốn bước ra từ truyền thuyết và đang được gìn giữ, lưu truyền tại làng Xuân Phả (còn gọi là làng Láng) - vùng đất ven sông Chu của xã Thọ Xuân hiện nay. “Trò Xuân Phả” là một diễn xướng đặc biệt, “độc nhất vô nhị” không chỉ về giá trị văn hóa – nghệ thuật, mà còn là di sản mang đậm giá trị lịch sử với những thông điệp về ngoại giao hòa hiếu, môi trường hòa bình, khát vọng thịnh vượng và tinh thần cố kết cộng đồng, xã hội. Trong kỷ nguyên mới, di sản này tiếp tục góp phần “Xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực của con người Việt Nam”.

2. Nội dung

2.1. Truyền thuyết “huyền bí” gắn với giá trị lịch sử

Theo truyền thuyết, tích trò này vốn bước ra từ thời Nhà Đinh (968 - 980), gắn với tích vị thần Thành Hoàng làng Xuân Phả đã có công giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn sứ quân thứ 12 (Ngô Xương Xí) trong gia đoạn nổi loạn của 12 sứ quân. Sau dẹp loạn, giang sơn được thống nhất, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Vua, lập ra nước Đại Cồ Việt. Theo truyền thuyết, Nhà Vua cho tổ chức buổi lễ long trọng tại “miếu thờ thần Hoàng làng Xuân Phả” để báo đáp công ơn vị thần này. Tại lễ hội này có sự góp mặt của các nước lân bang. Họ đến đến chúc mừng, dâng lễ và dâng tặng các điệu múa bản địa. Cũng từ đó, nhà Vua ban cho làng Xuân Phả được  gìn giữ 5 điệu múa của các nước lân bang (gồm Hoa Lang, Chiêm Thành, Ai Lao, Ngô Quốc, Tú Huần). Thời kỳ phong kiến, độc lập tự chủ với Quốc hiệu “Đại Việt” (Lý, Trần, Lê, Tây Sơn…), tích Trò này được phát triển mạnh ở xứ Thanh. Đặc biệt, ở giai đoạn Lê Sơ (1428-1527), “Đại Việt trở thành quốc gia hùng cường ở Đông Nam Á”, thì “Trò Xuân Phả” còn nhằm ca ngợi Lê Thái Tổ cùng nghĩa quân Lam Sơn chiến thắng giặc Minh, độc lập, tự chủ trong bang giao và đời sống thanh bình của người dân Đại Việt. Dù chưa được thống nhất trong giới nghiên cứu văn hóa dân gian về nguồn gốc ra đời, song “Trò Xuân Phả” vẫn hiện hữu trong đời sống văn hóa của người dân Làng Xuân Phả. Hiện nay, hằng năm, cứ vào các ngày 9 – 10 tháng 2 (âm lịch), nhân dân làng Xuân Phả lại mở hội, tổ chức Hội Trò.

2.2. Nghệ thuật “độc nhất vô nhị” mang thông điệp tích cực xuyên thế kỷ  

2.2.1. Thông điệp ngoại giao hòa hiếu và khát vọng cuộc sống thanh bình, thịnh vượng

“Trò Xuân Phả” được coi là nghệ thuật “độc nhất vô nhị” bởi sự kết hợp giữa múa cung đình và diễn xướng dân gian mang nhiều thông điệp tích cực, được lưu truyền qua hàng ngàn năm tại làng Xuân Phả. Thay vì bị đồng hóa, các triều đình phong kiến Đại Việt đã tiếp thu chọn lọc tinh hoa từ phương Bắc và phương Nam, chuyển hóa thành bản sắc “văn hiến” độc lập của mình. Vì vậy “Trò Xuân Phả” mang đậm màu sắc văn hóa cung đình (còn gọi là văn hóa bác học), phản ánh thế giới quan và cách ứng xử ngoại giao của nước Đại Việt với các quốc gia lân bang, cũng như khát vọng hòa bình, quốc thái dân an của dân tộc. Các điệu múa của “Trò Xuân Phả” mô phỏng 5 phương đến chúc mừng, triều cống Vua Đại Việt (còn được gọi là "Ngũ quốc lân bang đồ tiến cống"). Qua đó, ông cha ta xưa khẳng định uy thế quốc gia, lòng tự hào dân tộc về một quốc gia Đại Việt hùng cường, có tầm ảnh hưởng lớn, khiến các nước lân bang phải đến triều cống, thuần phục. Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, “5 điệu múa này còn tương ứng với ngũ hành trong trời đất (kim - mộc - thủy - hỏa - thổ), theo các hướng (đông - tây - nam - bắc và trung tâm)” theo ngũ sắc (xanh - đỏ - tím – vàng - trắng), ngũ cảm (thị giác - khướu giác - thính giác - vị giác - xúc giác)...  Mỗi điệu múa mang một sắc thái và động tác riêng, đặc trưng cho từng vùng đất và tộc người của các nước bên ngoài. Các biểu tượng linh vật (Voi, Ngựa, Kỳ Lân…) là tín hiệu của yếu tố cung đình các nước lân bang. Trang phục của 5 “con Trò” nhiều màu sắc, hoa văn bắt mắt. Đạo cụ đa dạng phối hợp với nhau, đặc biệt là trang phục đa dạng và sửa dụng các mặt nạ hình thù kỳ dị, nhằm biểu đạt các cảm xúc khác nhau. Điệu múa này thể hiện sự trân trọng đối với Nhà Vua và tình bang giao láng giềng thân thiện.

Điệu múa Hoa Lang (còn gọi là Huê Lang của Vương quốc Cao Ly, ngày nay là Triều Tiên), thể hiện sự tôn kính và ngưỡng mộ của các sứ giả phương Bắc đối với triều đình Đại Việt. Trong số 15 người tham gia, các nhân vật gồm: Chúa, mế nàng, lính hầu, quân, người điều khiển linh vật. Lời hát thể hiện sự trân trọng, bang giao với Vua Đại Việt: “Trò tôi ở bên Huê Lang. Tôi nghe Đức Chính tôi sang chèo chầu (…) Hai tay nâng lấy chén quỳnh dâng lên. Chúc mừng tước Vua vạn niên. Ngai rồng ngự trị dân yên thái hòa. Khoan là khoan”. Linh vật là Kỳ Lân, Ngựa biểu tượng của quyền uy xứ Cao Ly.

Điệu múa Chiêm Thành (một bộ tộc ở phía Nam), mang đặc trưng của văn hóa Chăm Pa cổ, uyển chuyển, nhịp nhàng và kiêu hãnh. Với trang phục màu đỏ, Trò Chiêm Thành mô phỏng cảnh các sứ thần và đoàn tùy tùng của vương quốc Chiêm Thành (Chămpa) xa xưa đến chầu, mang theo lễ vật để chúc mừng Hoàng đế nước Đại Việt. Trò Chiêm Thành không có lời hát, chỉ múa “điệu dâng hương” với các động tác chủ đạo như quỳ, đứng, ngồi, vái… thể hiện sự tôn trọng nhà Vua Đại Việt, cũng như tinh thần giao thoa, hòa hợp văn hóa giữa người Việt và người Chăm trong tiến trình lịch sử. Các nhân vật chính (trong số 14 người) của Trò Chiên Thành gồm Chúa, quân và “Phỗng”. Trong đó “Phỗng” là biểu trưng cho các sứ thần hoặc tù binh Chiêm Thành xưa, đóng vai trò “dâng hương”.

Điệu múa Ai Lao (nước Lào). Điệu múa này không có lời hát, mô tả đời sống hoang dã, gắn liền với núi rừng của người Lào cổ đời sống vui tươi yên bình. Điệu múa gồm 19 người, trong đó có hình ảnh “hai lính đỡ cho Chúa vái” (bởi Chúa “già yếu”) và “Quân cúi lom khom”, thể hiện sự tôn trọng Vua Đại Việt. Linh vật trong điệu máu này là Voi, biểu tượng uy quyền của cung đình xứ Ai Lao.

Điệu múa Ngô Quốc (tên một quốc gia thời cổ đại ở Trung Quốc). Sự xuất hiện của trò Ngô Quốc trong hệ thống 5 điệu múa minh chứng cho sức mạnh, sự thịnh trị và vị thế của quốc gia Đại Việt, khiến các nước lân bang phải nể phục và triều cống. Trò Ngô Quốc gồm 18 người (Chúa, quân, lính hầu, cô tiên, thày địa lý, lang y, mẹ nàng, người bán kẹo), không chỉ gợi lại các chuyến hành trình bang giao trên sông nước, ca tụng sự thịnh vượng và uy thế của triều đình Đại Việt, mà còn mang thông điệp cầu mong sự bình yên, thịnh vượng, mưa thuận gió hòa và quốc thái dân an cho người dân.

Điệu múa Tú Huần (Lục Hồn Nhung - tên một bộ tộc phía Bắc), với 13 thành viên trong điệu Tú Huần gồm bà cố (cụ), mẹ, các con, người hầu bà cố. Điệu Tú Huần thể hiện sự tôn sùng tín ngưỡng phồn thực và sự sinh sôi nảy nở với những hình tượng của một gia đình quây quần, vui nhộn.

Sự kết tinh của các động tác tinh xảo, điêu luyện từ các nghệ nhân qua 5 trò diễn, tái hiện nên khung cảnh ngoại giao sống động, bức tranh văn hóa đa dạng và quyền uy, sức mạnh, vị thế của Đại Việt trong lịch sử. Đồng thời, “Trò Xuân Phả” còn thể hiện thông điệp về ngoại giao láng giềng hòa hiếu, quan hệ đa phương (Ngũ quốc) hòa bình. Không dừng lại ở những động tác nghệ thuật đơn thuần, các điệu trò đã kể câu chuyện về tình đoàn kết, sự hòa hợp và giao lưu văn hóa, trí tuệ và tài hoa của dân tộc Việt.

2.2.2. Thông điệp đoàn kết gia đình, làng xã, cộng đồng, đất nước

Bên cạnh giá trị “văn hóa cung đình”, “Trò Xuân Phả” còn thấm đẫm giá trị “văn hóa cộng đồng, làng  xã”. Chính bối cảnh của làng cổ Việt Nam “với những hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội đó đã sản sinh ra nền văn hóa công xã mà “Hội Trò” là một mảng sáng rực rỡ phản ánh khá trung thực những nguyện vọng, ước mơ của người lao động”. Các điệu múa của 5 phương đã diễn tả cuộc sống, sinh hoạt, lao động của người dân trong một không gian đa dạng các mảng màu văn hóa. “Trò Xuân Phả” thể hiện sự kết nối các thế hệ, nơi trao truyền những chuẩn mực đạo đức, tình làng nghĩa xóm và lòng nhân ái. Điển hình là điệu múa “Tú Huần” đề cao giá trị gia đình, cộng đồng trong không gian văn hóa chung. Điệu múa này, đã tái hiện sinh động các thế hệ quây quần trong một gia đình, với hình ảnh bà cố (cụ già), mẹ và các con chung sống, đùm bọc.

2.3. Vượt khỏi không gian làng quê, trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Thời kỳ Pháp thuộc, “Trò Xuân Phả” đã vượt khỏi không gian của một làng quê đến với nhiều vùng đất khác nhau của Tổ quốc: “Năm 1935 trò Xuân Phả đã được trình diễn tại “Hội chợ Phủ” cho các quan tỉnh và công sứ Pháp xem”; “Năm 1936, trò Xuân Phả được trình diễn tại kinh đô Huế, Sài Gòn và Hà Nội. Năm 1939, nhà hoạt động nghệ thuật người Pháp - Bourin xin đầu tư để đưa trò Xuân Phả sang biểu diễn tại Mỹ, nhưng do chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ nên việc không thành”. 

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, “Trò Xuân Phả” được biểu diễn để phục vụ nhân dân trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Khi đất nước thống nhất, “Trò Xuân Phả” vinh dự được tham gia biểu diễn nhiều lần trong các ngày hội lớn của đất nước như: Festival Huế, Nghìn năm Thăng Long - Hà Nội, Lễ hội Lam Kinh…  Vào mùa lễ hội, người dân xứ Thanh tìm về làng Xuân Phả để xem Trò, với sự hứng khởi, rằng “Ăn bánh với giò không bằng xem Trò làng Láng (làng Xuân Phả)”.

Với những giá trị đặc sắc trên, “Trò Xuân Phả” xứng đáng được xếp vào danh mục “Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia”, là “viên ngọc quý” trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.

2.4. Góp phần xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc và là nguồn lực nội sinh cho phát triển

Bước vào kỷ nguyên mới, Đảng và Nhà nước Việt Nam chủ trương: “Xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực của con người Việt Nam”. Quan điểm này cũng được khẳng định trong “Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026, Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam”: “Các giá trị văn hóa phải được gắn kết chặt chẽ, hài hòa, thấm sâu vào đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội (…), thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới”.

Do đó, “Trò Xuân Phả” tiếp tục được khẳng định giá trị của mình trong việc góp phần xây dựng bản sắc văn hóa và con người Việt Nam: đó là sự kết tinh những giá trị văn hóa tinh hoa bản địa cùng các yếu tố ngoại sinh là nên “bản sắc” riêng của văn hóa Việt Nam; đồng thời góp phần vào sự phát triển bền vững thông qua tính giáo dục truyền thống và gắn kết cộng đồng hiệu quả. Hiện nay, các giá trị văn hoá trong “Trò Xuân Phả” đã và đang thấm sâu trong đời sống xã hội, nuôi dưỡng truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin và tinh thần  đại đoàn kết toàn dân tộc. Những giá trị này có thể “đồng bộ” trên các hệ giá trị của Việt Nam trong kỷ nguyên mới: “Hệ giá trị quốc gia” được khẳng định trong “Trò Xuân Phả” với tinh thần  đề cao ngoại giao hòa bình, tình hữu nghị và khát vọng quốc thái dân an; “Hệ giá trị văn hóa” được kết tinh trong “Trò Xuân Phả” từ sự tiếp thu chọn lọc tinh hoa của văn hóa láng giềng, chuyển hóa thành bản sắc “văn hiến” độc lập của mình; “Hệ giá trị gia đình và chuẩn mực của con người Việt Nam” được “Trò Xuân Phả” gìn giữ và trao truyền những chuẩn mực đạo đức (bao dung, kết nối các thế hệ trong một gia đình), tình làng nghĩa xóm, lòng nhân ái và cố kết cộng đồng trong một không gian văn hóa chung. Những giá trị này “góp phần hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới và xây dựng con người để phát triển văn hóa”. Đây là những giá trị  cần được lan tỏa, phát huy như một một sức mạnh mềm của văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Ở đó, mọi sự tiếp biến văn hóa đều dựa trên nguyên tắc trân trọng lẫn nhau, lấy các giá trị văn hóa, văn minh của nhân loại làm điểm tựa.

Trong bối cảnh Hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện và hiệu quả, Việt Nam chủ trương cởi mở, giao lưu văn hóa và trân trọng văn hóa của các dân tộc khác. Việt Nam đề cao tôn trọng độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc văn hóa của nhau và nền hòa bình cho nhân loại. Việt Nam chủ trương “Chủ động tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa; xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới”, tích cực thúc đẩy du lịch và nâng tầm giá trị văn hóa bản địa trong hội nhập văn hóa thế giới. Theo đó, “Trò Xuân Phả” cần được quảng bá rộng rãi, vượt qua không gian địa phương, quốc gia để bước vào sân hội nhập văn hóa thế giới. Những thông điệp tích cực của “Trò Xuân Phả”, cùng những nghệ thuật diễn xướng tích hợp văn hóa bên ngoài cần được phát huy như “cầu nối” giữa văn hóa Việt Nam với văn hóa nhân loại.

Bên cạnh đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam cũng chủ trương: “Phát huy có hiệu quả giá trị văn hóa và tinh thần cống hiến của con người Việt Nam, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết phát triển đất nước”; “Bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế di sản”. Do đó, di sản “Trò Xuân Phả” không chỉ cần tiếp tục được gìn giữ, mà còn cần được “vận hành” như một nguồn lực của văn hóa cho mục tiêu phát triển bền vững. Những nét đặc trưng của Trò Xuân Phả (như hệ thống mặt nạ gỗ, trang phục, đạo cụ…đặc sắc, đặc biệt) sẽ là nguồn cảm hứng sáng tạo dồi dào, thu hút sự chú ý của công chúng trẻ và các nhà làm nghệ thuật, qua đó nâng cao giá trị thương mại và quảng bá hình ảnh địa phương. Mặt khác, cần triển khai các chương trình, kế hoạch bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa phi vật thể - “Trò Xuân Phả”, gắn với phát triển du lịch của xã Thọ Xuân nói riêng và tỉnh Thanh Hóa nói chung.

Chính quyền địa phương 2 cấp ở Thanh hóa có thể từng bước đẩy mạnh xã hội hóa, khơi thông các nguồn lực phát triển văn hóa để “Trò Xuân Phả” như một nguồn lực nội sinh cho phát triển kinh tế địa phương. Đối với chính quyền cấp tỉnh, cần thúc đẩy việc nghiên cứu chuyên sâu và số hóa, giải mã các điệu múa, âm nhạc và lời ca của “Trò Xuân Phả”. Mặt khác, cần ứng dụng khoa học công nghệ trong việc số hóa tư liệu để lưu trữ và xây dựng nền tảng không gian số để công chúng trong và ngoài nước tiếp cận dễ dàng. Cần đưa “Trò Xuân Phả” vào một chương trình, kế hoạch, đề án cụ thể nhằm quảng bá đầu tư, xây dựng di sản này như một “sản phẩm du lịch văn hóa”; tích hợp sản phẩm này khi triển khai các điểm du lịch tại địa phương, các tuyến du lịch trong đất nước; có chính sách hỗ trợ các nghệ nhân nghệ nhân cao tuổi và mở lớp truyền dạy trực tiếp cho thế hệ trẻ tại Làng Xuân Phả. Đối với chính quyền cấp xã, cần xây dựng được môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại thông qua việc triển khai lễ hội “Trò Xuân Phả” hàng năm cũng như lồng ghép trong các chương trình giáo dục văn hóa – nghệ thuật, các dịp kỷ niệm của địa phương. Đặc biệt, tuyên truyền các giá trị “độc nhất vô nhị” của “Trò Xuân Phả” trong văn hóa cộng đồng lãng xã để lớp trẻ tự giác trân trọng, tự hào và có ý thức bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể này.

Kết luận

Có thể nói, “Trò Xuân Phả” là niềm tự hào của làng Xuân Phả nói riêng và xứ Thanh nói chung. Trải qua nhiều thế kỷ, từ truyền thuyết đến hiện đại, “Trò Xuân Phả” được coi là "độc nhất vô nhị" với các điệu múa độc đáo, chứa đựng nhiều thông tin tích cực, thậm chí có phần “bí ẩn” của người Việt trong quá khứ. “Trò Xuân Phả” có quan hệ chặt chẽ với lịch sử dân tộc và đóng vai quan trọng trong kho tàng diễn xướng vũ nhạc của người Việt. Việc bảo tồn di sản phi vật thể quốc gia - “Trò Xuân Phả” hàng năm tại làng Xuân Phả là không chỉ lời khẳng định ý chí bảo vệ đất nước, trân quý giá trị của ngoại giao hòa bình, tinh thần cố kết cộng đồng và khát vọng đất nước cường thịnh, mà còn là di sản “tiềm năng”, mở ra nguồn lực nội sinh cho sự phát triển trong kỷ nguyên mới. Giá trị văn hóa phi vật thể của “Trò Xuân Phả” tiếp tục được Nhà nước, chính quyền và nhân dân địa phương gìn giữ, phát huy, đóng góp vào việc xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam hiện nay. Đồng thời, “Trò Xuân Phả” còn là ‘cầu nối” văn hóa Việt Nam với thế giới trong không gian hội nhập văn hóa toàn cầu./.

Tài liệu tham khảo

  1. Ban Chấp hành Trung ương (2026), Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, ngày 7/1/2026, file pdf 10.NQTU80.DOC, https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/he-thong-van-ban/van-ban-cua-dang/nghi-quyet-so-80-nq-tw-ngay-07-01-2026-cua-bo-chinh-tri-ve-phat-trien-van-hoa-viet-nam2.htm.
  2. Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (2026), Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, [20-6-2026],  https://dsvh.gov.vn/danh-muc-di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-1789 
  3. Báo Thanh Hóa (2022), Trò Xuân Phả viên ngọc quý trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc, https://baothanhhoa.vn/tro-xuan-pha-vien-ngoc-quy-trong-kho-tang-di-san-nbsp-van-hoa-dan-toc-167930.htm 
  4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội
  5. PGS.TS Cao Văn Liên (2012), Quốc hiệu Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, [20-6-2026].  (https://vanhoavaphattrien.vn/quoc-hieu-viet-nam-qua-cac-thoi-ky-lich-su-ky-8-a18918.html,
  6. Trịnh Hồng Minh (tức Cẩn) (1982), Tư liệu Trò Xuân Phả, Tạp chí Dân tộc học, số 2, tr.66-72.
  7. Thảo Vy (2019), Bí ẩn Trò Xuân Phả, [03-1-2019] https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-tuc/bi-an-tro-xuan-pha-193440.html