Những lúc gian khó
Nỗi lo về sức khỏe và chi phí bệnh tật có thể hiện hữu với bất kỳ ai, vào bất cứ thời điểm nào trong cuộc đời, không phân biệt tuổi tác hay địa vị xã hội. Đối với những gia đình có kinh tế eo hẹp, một bạo bệnh bất ngờ ập đến không chỉ là sự suy kiệt về thể xác của người bệnh, mà còn là nguy cơ đổ vỡ tài chính của cả một tổ ấm. Trong những khúc quanh nghiệt ngã ấy, chiếc thẻ BHYT chính là tấm lá chắn vững vàng nhất.
Anh Lê Văn Chắc (sinh năm 1972, trú tại xã Tiên Minh, Thành phố Hải Phòng) cho đến nay vẫn không thể quên được những ngày tháng khó khăn với bệnh tật. Phát hiện bản thân mắc bệnh lý tim mạch nặng, anh Chắc nhận chỉ định phải phẫu thuật thay van tim gấp. Thời gian nằm viện điều trị chưa đầy một tháng, nhưng tổng chi phí y tế đã vọt lên con số 113 triệu đồng, khoản tiền quá lớn đối với gia đình anh lúc bấy giờ.
"Thật may mắn là tôi có thẻ BHYT. Nếu không, căn bệnh này có thể đã vắt kiệt toàn bộ tài sản tích cóp cả đời của gia đình", anh Chắc bộc bạch. Nhờ tham gia BHYT, Quỹ BHYT đã chi trả tới 92 triệu đồng trong tổng số viện phí; gia đình anh Chắc chỉ phải đồng chi trả 9,2 triệu đồng. Nhìn lại khoảng thời gian khủng hoảng đã qua, anh Chắc chia sẻ: "Có BHYT rồi, mình đi viện cũng đỡ lo hơn rất nhiều! Cầm tấm thẻ nhỏ bé trên tay mà thấy nhẹ lòng".
Cũng ở Thành phố Hải Phòng, một câu chuyện đầy cảm động khác về tinh thần vượt lên nghịch cảnh nhờ điểm tựa an sinh là trường hợp của chị Trần Thị Thúy (sinh năm 1974, xã Tiên Lãng). Chị Thúy không may bị chẩn đoán mắc căn bệnh ung thư vú quái ác. Nhận chỉ định phẫu thuật và phải điều trị hóa trị, xạ trị định kỳ tại Bệnh viện K (Hà Nội), hành trình tìm lại sự sống của chị kéo dài đằng đẵng từ năm 2025 sang đến giữa năm 2026.
Theo thống kê từ cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH), tổng chi phí cho đợt điều trị dài ngày của chị Thúy lên tới 197 triệu đồng. Một lần nữa, giá trị của chính sách BHYT lại được chứng minh một cách thiết thực: Quỹ BHYT đã thanh toán chi trả phần lớn với số tiền 103 triệu đồng, giảm gánh nặng chi phí cho gia đình chị xuống chỉ còn 25 triệu đồng (sau khi trừ các khoản đồng chi trả và danh mục ngoài phạm vi). Chị Thúy xúc động nói: "Đến lúc nằm viện dài ngày, nhìn những người xung quanh và nhìn lại hoàn cảnh của mình, mới thấy cái thẻ BHYT quý giá đến nhường nào. Nó không chỉ là tiền bạc, nó là cơ hội sống của tôi".
Nếu như câu chuyện của anh Chắc, chị Thúy là minh chứng cho thấy BHYT giúp giảm nhẹ gánh nặng kinh tế cho những gia đình lao động, thì hành trình giành giật sự sống cho bé T.K (5 tuổi, trú tại xã Pắc Ta, tỉnh Lai Châu) lại là một "kỳ tích" đầy nhân văn, khẳng định vai trò không thể thay thế của BHYT đối với đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Sinh ra trong một gia đình thuần nông nghèo nơi bản làng vùng cao, ngay từ nhỏ T.K đã có thể trạng yếu ớt, gầy gò, chậm lớn, thường xuyên khó thở và tím môi. Do điều kiện kinh tế thiếu thốn và nhận thức còn hạn chế, gia đình chỉ nghĩ em bị suy dinh dưỡng nghiêm trọng. Gần 5 năm trời sống chung với căn bệnh tim bẩm sinh nguy hiểm mà không hề hay biết, cậu bé 5 tuổi khi ấy chỉ nặng vỏn vẹn 8 kg với trái tim đã giãn lớn bất thường.
Bước ngoặt cuộc đời mở ra vào giữa tháng 4 vừa qua, khi T.K được gia đình đưa đến chương trình khám sàng lọc miễn phí “Trái tim cho em” tổ chức tại địa phương. Qua thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ bàng hoàng phát hiện dị tật tim bẩm sinh phức tạp của em đã biến chứng sang suy tim nặng, cơ thể suy kiệt hoàn toàn.
PGS.TS Nguyễn Lý Thịnh Trường, Giám đốc Trung tâm Tim mạch (Bệnh viện Nhi Trung ương) đánh giá: Đây là trường hợp đặc biệt nguy hiểm, chức năng tim phổi đã tổn thương nặng, cần phải can thiệp phẫu thuật khẩn cấp. Nếu chậm trễ, chỉ một biến cố nhỏ như sốt cao hay rối loạn tiêu hóa thông thường cũng có thể khiến đứa trẻ tử vong bất cứ lúc nào.
Với chi phí hàng trăm triệu đồng, tấm thẻ BHYT dành cho trẻ em dưới 6 tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số đã trở thành chiếc "phao cứu sinh" đúng nghĩa. Ca mổ diễn ra đầy khó khăn nhưng bằng sự tận tâm, trình độ chuyên môn cao của đội ngũ y bác sĩ, kết hợp với nguồn lực tài chính vững chắc được chi trả từ Quỹ BHYT và chương trình “Trái tim cho em” nên TK dần trở lại khoẻ mạnh...
Điểm tựa an sinh xã hội vững chắc và nhân văn
Thực tế đã chứng minh, chi phí điều trị cho các ca bệnh hiểm nghèo, bệnh hiếm hay dị tật bẩm sinh phức tạp thường có giá từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Đây là con số có thể đánh sập kinh tế của bất kỳ hộ gia đình trung lưu nào, chứ chưa nói đến những người nghèo, người yếu thế trong xã hội. Nếu không có tấm thẻ BHYT nâng đỡ, cơ hội được tiếp cận với dịch vụ y tế chất lượng cao, tiếp cận với các kỹ thuật hồi sức hiện đại của những bệnh nhân như anh Chắc, chị Thúy hay bé T.K gần như là bằng không.
Chính sách BHYT của Đảng, Nhà nước không đơn thuần là một công cụ tài chính trong y tế, mà mang ý nghĩa nhân văn, nhân đạo sâu sắc. Bản chất của BHYT là sự chia sẻ rủi ro cộng đồng theo nguyên tắc "số đông bù số ít". Khi khỏe mạnh, chi phí đóng BHYT chính là nguồn đóng góp quý báu để duy trì quỹ, kịp thời hỗ trợ, sẻ chia với những "mảnh đời không may mắn" đang phải hằng ngày đối mặt với bệnh tật hiểm nghèo. Còn khi chẳng may ốm đau, tấm thẻ ấy lại quay về bảo vệ chính bản thân và gia đình mỗi người.
Sự phát triển và lớn mạnh không ngừng của Quỹ BHYT đã giúp cho hàng triệu người dân có cơ hội được chữa bệnh, được kéo dài sự sống. Theo số liệu thống kê, trong những năm qua, Quỹ BHYT đã thực hiện chi trả lên tới hàng tỷ đồng cho nhiều trường hợp bệnh nặng. Cá biệt, có những bệnh nhân mắc bệnh lý hiếm, bệnh hiểm nghèo đã được Quỹ BHYT thanh toán chi phí điều trị lên tới gần 6,7 tỷ đồng. Những con số biết nói ấy chính là minh chứng rõ nét nhất cho tính ưu việt, công bằng và định hướng vì con người của hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam.
Sau những ngày tháng gian nan đối mặt với bệnh tật, điều mà những người trong cuộc như anh Chắc, chị Thúy thấm thía hơn cả chính là giá trị bền vững của việc tham gia BHYT liên tục. Giờ đây, anh Chắc trở thành một "tuyên truyền viên" tích cực trong dòng họ và thôn xóm, luôn nhắc nhở người thân phải đóng nối BHYT đều đặn để không bao giờ rơi vào thế bị động trước những rủi ro sức khỏe. Với chị Thúy, sau khi được cơ quan BHXH tư vấn kỹ lưỡng về quyền lợi của người tham gia BHYT đủ 5 năm liên tục (được hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi khi có số tiền cùng chi trả trong năm lớn hơn 6 tháng lương cơ sở), chị luôn chủ động lưu ý thời hạn để gia hạn thẻ kịp thời, tuyệt đối không để gián đoạn.
Việc tham gia BHYT hôm nay không chỉ là quyền lợi, là trách nhiệm công dân mà còn là giải pháp tối ưu, là cách thức chủ động nhất để bảo vệ sức khỏe của bản thân và bảo vệ tương lai, kinh tế của cả gia đình trước những biến cố không thể lường trước. BHYT chính là điểm tựa vững chắc, là chiếc "phao cứu sinh" nhân ái để không một người dân nào, không một gia đình khó khăn nào bị bỏ lại phía sau trên hành trình chăm sóc sức khỏe và thụ hưởng an sinh xã hội.
