Xây dựng đội ngũ chủ tịch công đoàn cơ sở có nhiều chuyển biến tích cực, trở thành 'hạt nhân' bảo vệ người lao động

Sau hơn hai năm triển khai Chương trình 07 về xây dựng đội ngũ chủ tịch công đoàn cơ sở, hệ thống công đoàn cả nước đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, từ hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực cán bộ đến mở rộng tổ chức trong khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước. Đến hết quý I/2026, cả nước đã thành lập mới hơn 15.500 công đoàn cơ sở, góp phần củng cố vai trò đại diện của tổ chức công đoàn trong bối cảnh quan hệ lao động ngày càng đa dạng, phức tạp.

Hơn 15.500 công đoàn cơ sở được thành lập mới

Theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Chương trình số 07/CTr-BCH được triển khai trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của Hội nhập quốc tế, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và việc thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Những biến chuyển này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở, đặc biệt là chủ tịch công đoàn tại doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước.

Tính đến hết quý I/2026, cả nước đã thành lập mới 15.572 công đoàn cơ sở và nghiệp đoàn cơ sở. Riêng khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước thành lập mới 6.222 công đoàn cơ sở; trong đó năm 2024 thành lập 3.680 đơn vị, năm 2025 là 1.821 đơn vị và quý I/2026 là 721 đơn vị.

Chú thích ảnh
Công nhân tham gia diễu hành nhân tháng Công nhân 2026.

Theo ông Nguyễn Xuân Hùng, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cùng với mở rộng tổ chức, công tác phát triển đoàn viên tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Trong giai đoạn 2023 - 2025 và quý I/2026, toàn hệ thống đã kết nạp hơn 2,2 triệu đoàn viên; riêng khu vực ngoài nhà nước phát triển được hơn 1,63 triệu đoàn viên. Sự gia tăng nhanh về quy mô đoàn viên cũng đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuẩn hóa đội ngũ chủ tịch công đoàn cơ sở cả về bản lĩnh chính trị, năng lực đại diện và kỹ năng thương lượng.

Để nâng cao vị thế đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã ban hành nhiều quy định mới về tiêu chuẩn chức danh, chế độ phụ cấp và cơ chế bảo vệ cán bộ công đoàn khi thực hiện chức năng đại diện người lao động. Việc quy định tiêu chuẩn theo hướng chuyên nghiệp hóa, gắn với vị trí việc làm và quy mô đoàn viên đã tạo cơ sở để các cấp công đoàn chủ động bố trí, kiện toàn đội ngũ phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng cũng được đẩy mạnh trên phạm vi toàn quốc. Giai đoạn 2023 - 2025, toàn hệ thống công đoàn đã tổ chức hàng nghìn lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ. Nội dung đào tạo từng bước chuyển từ lý thuyết sang thực hành, tập trung vào các kỹ năng cốt lõi như đối thoại tại nơi làm việc, thương lượng tập thể, xử lý tranh chấp lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định.

Song song với đó, công tác phát hiện, bồi dưỡng đoàn viên ưu tú giới thiệu cho Đảng tiếp tục được chú trọng. Các cấp công đoàn đã giới thiệu hơn 200.000 đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét, bồi dưỡng; trong đó hơn 100.000 đoàn viên đã được kết nạp Đảng. Tỷ lệ chủ tịch công đoàn cơ sở là đảng viên tiếp tục tăng, góp phần hình thành những “hạt nhân chính trị” tại doanh nghiệp.

Nhìn thẳng những hạn chế để tạo đột phá mới

Bên cạnh những kết quả đạt được, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều hạn chế trong quá trình triển khai Chương trình 07.

Theo đó, ở một số nơi, việc tổ chức thực hiện còn mang tính hình thức, chưa tạo được chuyển biến rõ nét. Chất lượng đội ngũ chủ tịch công đoàn cơ sở chưa đồng đều, đặc biệt tại khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước - nơi tập trung đông công nhân lao động và quan hệ lao động phức tạp.

Chú thích ảnh
Chủ tịch công đoàn cơ sở kiểm tra bữa ăn ca của công nhân. ↵

Công tác đào tạo, bồi dưỡng dù được quan tâm nhưng chất lượng chưa đồng đều, ở một số địa phương vẫn còn nặng về lý thuyết, thiếu kỹ năng thực hành, xử lý tình huống thực tiễn. Cơ chế, chính sách đối với cán bộ công đoàn cơ sở, nhất là về phụ cấp, thời gian hoạt động, điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ ở khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước vẫn chưa thực sự tạo động lực mạnh mẽ.

Phân tích nguyên nhân, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho rằng, trước hết nhận thức của một số cấp công đoàn về vai trò, tầm quan trọng của Chương trình 07 chưa đầy đủ; việc lãnh đạo, chỉ đạo ở một số nơi chưa thực sự quyết liệt.

Bên cạnh đó, nguồn lực dành cho triển khai chương trình còn hạn chế, nhất là về tài chính, nhân lực và cơ sở vật chất phục vụ đào tạo, bồi dưỡng. Môi trường hoạt động của công đoàn tại doanh nghiệp ngoài nhà nước còn nhiều khó khăn; một số người sử dụng lao động chưa thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ công đoàn hoạt động. Cơ chế phối hợp giữa công đoàn với cấp ủy, chính quyền, doanh nghiệp và các cơ quan liên quan ở một số nơi chưa thật chặt chẽ, thiếu đồng bộ.

Xây dựng đội ngũ chủ tịch công đoàn thích ứng môi trường số

Ông Nguyễn Đình Thắng, Chủ tịch Công đoàn các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội cho biết: Sau sắp xếp bộ máy, đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở đến 80% là mới. Do đó, công tác tập huấn bồi dưỡng kỹ năng công đoàn có vài trò quan trọng liên quan trực tiếp đến hoạt động công đoàn cơ sở trong thời gian tới.

Còn bà Khánh Chi, Chủ tịch Công đoàn ngành Ngân hàng kiến nghị công tác chuyển đổi số lĩnh vực công đoàn cần được đẩy mạnh và thống nhất. Công đoàn ngành ngân hàng đủ điều kiện để làm nhưng vẫn chờ chỉ đạo thống nhất từ Tổng Liên đoàn Lao động cấp trên bởi sau này liên quan đến kết nối, liên thông dữ liệu, bộ tiêu chí chung.

Trước những yêu cầu mới, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách liên quan đến tổ chức và hoạt động công đoàn; đặc biệt nghiên cứu các chính sách bảo vệ, thu hút, giữ chân đội ngũ chủ tịch công đoàn cơ sở có năng lực, tâm huyết tại khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước.

Cùng với đó, công tác đào tạo sẽ được đổi mới mạnh mẽ theo hướng lấy kỹ năng thực hành làm trọng tâm, tăng cường đào tạo xử lý tình huống thực tiễn, đối thoại, thương lượng tập thể, giải quyết tranh chấp lao động. Việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến, thư viện số và bài giảng điện tử dùng chung trong toàn hệ thống cũng sẽ được đẩy mạnh.

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng đặt mục tiêu tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền trên môi trường số, xây dựng và nhân rộng các mô hình chủ tịch công đoàn cơ sở tiêu biểu, đồng thời đẩy mạnh phát triển Đảng trong công nhân và cán bộ công đoàn, nhất là tại khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước.

Trong bối cảnh quan hệ lao động đang chuyển mạnh từ “hành chính” sang “đối thoại - thương lượng”, việc xây dựng đội ngũ chủ tịch công đoàn cơ sở có bản lĩnh chính trị vững vàng, kỹ năng nghề nghiệp chuyên sâu và khả năng thích ứng nhanh với môi trường số được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, mang tính chiến lược của tổ chức công đoàn trong nhiệm kỳ mới.